ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਰ੍ਲੋਕਂ ਤਥਾ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਨਕਾਦਿਭਿਃ । ਜਨੋਲੋਕਂ ਤਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਰਾਜੈਃ ਸਮਪੂਰਯਤ੍ ।। 9.

ਉਸ ਨੇ ਮਹਰਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਫਿਰ ਜਨਲੋਕ ਨੂੰ ਵੈਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।

ਤਪੋਲੋਕਂ ਤਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤਪੋਨਿष੍ਠੈਰਪੂਰਯਤ੍ । ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਤ੍ਯਲੋਕਮਪੂਰਯਤ੍ ।। 9.

ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਪਲੋਕ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।

ਸृष੍ਟਿਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਕਲ੍ਪਸਂਜ੍ਞਂ ਸ੍ਵਕਂ ਘਸ੍ਤ੍ਰਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। 9.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਲਪ-ਨਾਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਗਤਿ ਭੂਰ੍ਲੋਕੋ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋऽਪ੍ਯੇਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 9.

ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਸਵਰਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸੁਪ੍ਤੇ ਤੁ ਦੇਵੇ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਤਾਵਤੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰਿष੍ਯਤੇ । ਤ੍ਰੈ ਲੋਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਥੋਪਪ੍ਲਵਤਾਂ ਗਤਮ੍ ।। 9.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ।

ਤਤੋ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਾਤਰਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਪਿ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਃ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਤ ।। 9.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ; ਪਰ ਸੋਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੈਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।

ਲੋਕਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਨਿਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨੇਨ ਮੋਹਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵੇਦਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। 9.

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਅਤੇ ਢੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਇੱਥੇ ਵੈਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।'

ਤਤਃ ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤੌ ਤੋਯਾਖ੍ਯੇ ਲੀਨਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾਵਿਸ਼ਜ੍ਜਲਮ੍ ।। 9.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ 'ਜਲ' ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੱਛੀ ਬਣ ਕੇ ਜਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ।

ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਸਮਜਾਯਤ । ਵਿਵੇਸ਼ ਚ ਜਲਂ ਦੇਵਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਨਿਵ ।। 9.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਜਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਸਹਸਾ ਜਲਂ ਤੁ ਮਹਾਮਹੀਧृਗ੍ਵਪੁषਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ । ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਗਤੇ ਦੇਵਵਰੇ ਮਹੋਦਧਿਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤਵੈਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਰੁਦ੍ਧृਤਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮ੍ ।। 9.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ-ਧਾਰਕ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵੜਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵੇਦਾਨ੍ਤਰਗਾਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਨਾਰਾਯਣ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸੁਸ੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਰੂਪਧਾਰਿਨ੍ ।। 9.

ਤੁਸੀਂ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੁਰੀਲੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮਰੁਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜਲਾਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤ ਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਤਨੁਂ ਵਿਹਾਯ ।। 9.

ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।

ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਪृਥਗ੍ਗਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ । ਭਵਾਨ੍ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿ- ਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਯਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ।। 9.

ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।

ਖਾਤ੍ਮੇਨ੍ਦੁਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਮਨਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਪੁਰਾਣਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤਵ ਚਾਬ੍ਜਨੇਤ੍ਰ । ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਸ਼ਂਭੋ ਯਦਿ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਦ੍ਭਾਸਤਿ ਦੇਵਦੇਵ ।। 9.

ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦ, ਅੱਗ ਤੇ ਮਨ, ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਦੇਵਰੂਪਂ ਸੁਭੀषਣਂ ਸੁਸ੍ਵਨਮਦ੍ਰਿਤੁਲ੍ਯਮ੍ । ਪੁਰਾਣ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਯਾਹ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋ ।। 9.

ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਪਰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ; ਹੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵ-ਸਵਾਮੀ, ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ, ਹੇ ਅਚਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੇ।

ਵਯਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਭਯਾਚ੍ਚ ਤੇ ਰੂਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯ । ਲੋਕੇ ਸਮਸ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਵਿਨਾ ਤੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦੇਹਗਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ।। 9.

ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਜਲਸ੍ਥਾਨ੍ ਜਗृਹੇ ਚ ਸਃ । ਵੇਦਾਨ੍ ਸੋਪਨਿषਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਃਸ੍ਥਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। 9.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਜਗਤ੍ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਕੂਟਸ੍ਥੇ ਤਲ੍ਲਯਂ ਯਾਤਿ ਵਿਕृਤਿਸ੍ਥੇ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ।। 9.

ਜਦ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਲੋਕਭਾਵਨਃ । ਵਿਰਰਾਮ ਤਤਃ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਤ ਧਰੇ ਤਦਾ ।। ੧੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣਾਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫਲ ਫੂਲ ਗਈ।

ਵृਦ੍ਧਾਯਾਮਥ ਸृष੍ਟੌ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਯਜਨ੍ਤੋ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਖੈਃ ।। ੧੦.

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਰ੍षੇषੁ ਚ ਮਖੈਰ੍ਹਰਿਮ੍ । ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਯਜਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਪ੍ਸਵਃ ।। ੧੦.

ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ, ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਜਨਯੋਗ ਬਣਾਉਣ।

ਏਵਂ ਤੋषਯਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਿਕਮ੍ । ਕਾਲੇ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਜਗਾਮ ਹ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।

ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਗਿਰੇਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਿਵੋਲ੍ਲਿਖਂਸ੍ਤਦਾ । ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਥੋ ਸੁਰੇਸ਼ੋ ਬ੍ਰੂਤਾਂ ਵਰਂ ਦੇਵਵਰਾ ਵਰਂ ਵਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬੋਲੇ: 'ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਤ੍ਵਯਾ ਵਯਂ ਨਾਥ ਵਰੇਣ ਦੇਵਾਃ । ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇऽਪਿ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਵਿਹਾਯ ਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ਭਵਤੇ ਹ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਬੋਲੇ: 'ਜੈ ਹੋ, ਗੋਵਿੰਦ! ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਜੀਵਤ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।'

ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ । ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕੁਰੁष੍ਵ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਹ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ।। ੧੦.

ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਪਿਤਰ—all ਨੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ! ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰ ਦੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ । ਕਰੋਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਃ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰਾਂਗਾ,' ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਨਿਜੌਕਾਂਸਿ ਗਤਵਨ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼ੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਭਾਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਦੀਵੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਂ ਤਾਮਸਂ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇਨ ਪਠੇਦ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਯਜੇਦ੍ ਯਜ੍ਞੇਨ ਦੇਵਤਾਃ । ਆਤ੍ਮਨੋऽਵਯਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੇਨਾਪਿ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੧੦.

ਸਾਤਵਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਜਸਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।