ਆਚਾਰ੍ਯਭਕ੍ਤਾ ਦੇਵੇषੁ ਭਕ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤਰਿ ਵਤ੍ਸਲਾ
ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਪਤੀ ਵਲ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਮਮ ਲੋਕਸ੍ਥਿਤਾ ਸਾ ਵੈ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਸ ਤਤੋऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਵਤ੍ਸਲਾਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਪਤਨੀ ਵਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ऋषਯੋ ਮਾਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨੁषਾ ਯੇ ਚ ਮਮ ਕਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ?
ਮਮ ਮਾਯਾਵਿਮੂਢਾਸ੍ਤੁ ਨ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਧਵਿ
ਹੇ ਮਾਧਵੀ! ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਤਾਨਹਂ ਭਾਵਸਂਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਵਿਭਜਾਮਿ ਵੈ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਵੰਡਦਾ ਹਾਂ।
ਤੇਨੇਦਂ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਹਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨ ਚੋਪਦਿष੍ਟਾਯ ਨ ਸ਼ਠਾਯ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਚਲਾਕ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਠਾਯ ਚ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਯ ਨ ਮਾਧਵਿ 117.
ਇਹ ਚਲਾਕ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ!
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਮਮ ਧਰ੍ਮਂ ਮਹੌਜਸਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਪਰਾਧਕਥਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੌ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਬੱਤੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।
ਅਥ ਦੇਵੋਪਚਾਰਵਿਧਿਃ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮੇ ਭਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਕਮ੍
ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੀਪੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲਿਤੇ ਤਤ੍ਰ ਹਸ੍ਤਸ਼ੌਚਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਦੀਵਾ ਬਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੱਥ ਧੋ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਨ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾਸ੍ਯ ਚਰਣੌ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮਾਨਯੇਤ੍
ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ – ਭੁਵਨਭਵਨ ਰਵਿਸਂਹਰਣ ਅਨਨ੍ਤੋ ਮਧ੍ਯਸ਼੍ਚੇਤਿ ਗृਹ੍ਣੇਮਂ ਭੁਵਨਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਇਹ ਹੈ: 'ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਹੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ—ਅਸੀਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੰਦਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।'
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਭਾषਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵਂ ਧਰ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰਸੋਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਧृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸਿਰ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰੱਖੋ।
ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮੁਖਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਚ
ਮੂੰਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਇष੍ਟ੍ਵੇਮਮੁਕ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਂਸਾਰਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਅਟੱਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ- ਤਦ੍ਭਗਵਨ੍ਤ੍ਵਾਂ ਗੁਣਸ਼੍ਚ ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗृਹ੍ਣ ਵਾਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਨਾਂ ਮੁਖਮੇਵ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯੇਤ੍ 118.
ਮੰਤ੍ਰ ਇਹ ਹੈ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਧੋ ਦੇ।'
ਤਤਃ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲ
ਫਿਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ—
ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞਯष੍ਟਾਰਂ ਭੂਤਸ੍ਰष੍ਟਾਰਮੇਵ ਚ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ—
ਕਾਯਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸੀਦੇਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਮ੍
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲਿਟਾ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਤ੍ਵਯਿ ਨਾਥ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਤ੍ਵਦਿਚ੍ਛਾਤੋ ਹ੍ਯਪਿ ਯੋਗਿਨਾਂ ਚੈਵ ਮੁਕ੍ਤਿਃ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਨਾਥ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
. ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਦੀਯਃ ਕਰ੍ਮਕਰੋऽਹਮਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤੇਨ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜੀ ਹੋਣ।
ਏਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ—
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਦਾਯ ਮਮ ਕਰ੍ਮ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਰਹੇ—
ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਕਾਰਕਃ
ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—