ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਿਮਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਧਾਮ ਤਤ੍ਰਾਕਾਰਃ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਰਤਃ ।। 9.
ਜਦ ਉਹ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਦੇਖੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ।
ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਦਾ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਭਵਤ੍ਤਦਾ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਸ਼ਕਲੀਭੂਤੇ ਭੂਰ੍ਲੋਕਂ ਚ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। 9.
ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਹਿਲੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਬਣਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭੂਲੋਕ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਅਪਰਂ ਭੁਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। 9.
ਇਕ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਸ ਹਿ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਤੇਜਸਾ । ਅਕਾਰਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਹਲਂ ਚ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਹ ।। 9.
ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੁਰ 'ਅ' ਤੇ 'ਹ' ਉਚਾਰਿਆ।
ਅਮੂਰ੍ਤ੍ਤਸृष੍ਟੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਉਦਗਾਯਤ੍ ਤਦਾ ਦਿਸ਼ਃ । ਸੁष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਧਾਰਣਮ੍ ।। 9.
ਅਮੂਰਤ ਰਚਨਾ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਅਣਮਾਪ ਆਤਮ ਨੇ ਫਿਰ ਧਾਰਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤੋ ਨੇਤ੍ਰਾਤ੍ ਤੇਜਃ ਸਮਭਵਨ੍ਮਹਤ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਹ੍ਨਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਵਾਮਂ ਤੁਹਿਨਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। 9.
ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ: ਸੱਜੀ ਪਾਸੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਖੱਬੀ ਪਾਸੋਂ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਤੁ ਕਲ੍ਪਿਤੌ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। 9.
ਉਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਮਾਲਕ ਨੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਬਣਾਏ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਹਵਾ ਨਿਕਲੀ।
ਸ ਏਵ ਵਾਯੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਯੋऽਦ੍ਯਾਪਿ ਹृਦਿਗੋ ਵਿਭੁਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨੇਰ੍ਜਲਂ ਮਹਤ੍ ।। 9.
ਉਹੀ ਹਵਾ, ਭਗਵਾਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ।
ਯ ਏਵਾਗ੍ਨਿਃ ਸ ਵੈ ਤੇਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਪ੍ਯਸੌ ਤੇਜਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਂ ਤੇਜਃ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ।। 9.
ਉਹੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਚਮਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਊਰੁਭ੍ਯਾਮਪਿ ਵੈਸ਼੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤਥਾ ਵਿਭੁਃ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਸृਜੇ ਯਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵਿਭੁਃ ।। 9.
ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ رانਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਬਣਾਏ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੈਸ੍ਤੁ ਭੂਰ੍ਲੋਕਂ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਂ ਵਿਯਚ੍ਚਰੈਃ । ਭੂਤੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮਾਰ੍ਗਗੈਰਨ੍ਯੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਂ ਸਮਪੂਰਯਤ੍ ।। 9.
ਇਹ ਚਾਰਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭੂਲੋਕ, ਆਕਾਸ਼-ਲੋਕ ਨੂੰ ਉਡਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਰ੍ਲੋਕਂ ਤਥਾ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸਨਕਾਦਿਭਿਃ । ਜਨੋਲੋਕਂ ਤਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਰਾਜੈਃ ਸਮਪੂਰਯਤ੍ ।। 9.
ਉਸ ਨੇ ਮਹਰਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਫਿਰ ਜਨਲੋਕ ਨੂੰ ਵੈਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
ਤਪੋਲੋਕਂ ਤਤੋ ਦੇਵਸ੍ਤਪੋਨਿष੍ਠੈਰਪੂਰਯਤ੍ । ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਤ੍ਯਲੋਕਮਪੂਰਯਤ੍ ।। 9.
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਪਲੋਕ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
ਸृष੍ਟਿਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਕਲ੍ਪਸਂਜ੍ਞਂ ਸ੍ਵਕਂ ਘਸ੍ਤ੍ਰਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। 9.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਲਪ-ਨਾਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਗਤਿ ਭੂਰ੍ਲੋਕੋ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋऽਪ੍ਯੇਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। 9.
ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਸਵਰਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸੁਪ੍ਤੇ ਤੁ ਦੇਵੇ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਤਾਵਤੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰਿष੍ਯਤੇ । ਤ੍ਰੈ ਲੋਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਥੋਪਪ੍ਲਵਤਾਂ ਗਤਮ੍ ।। 9.
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ।
ਤਤੋ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਾਤਰਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਪਿ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਃ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਤ ।। 9.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ; ਪਰ ਸੋਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੈਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।
ਲੋਕਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਨਿਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨੇਨ ਮੋਹਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਵੇਦਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। 9.
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਅਤੇ ਢੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਇੱਥੇ ਵੈਦ ਨਹੀਂ ਹਨ।'
ਤਤਃ ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤੌ ਤੋਯਾਖ੍ਯੇ ਲੀਨਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾਵਿਸ਼ਜ੍ਜਲਮ੍ ।। 9.
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ 'ਜਲ' ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੱਛੀ ਬਣ ਕੇ ਜਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਸਮਜਾਯਤ । ਵਿਵੇਸ਼ ਚ ਜਲਂ ਦੇਵਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਨ੍ਨਿਵ ।। 9.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਜਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਸਹਸਾ ਜਲਂ ਤੁ ਮਹਾਮਹੀਧृਗ੍ਵਪੁषਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ । ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਗਤੇ ਦੇਵਵਰੇ ਮਹੋਦਧਿਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤਵੈਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਰੁਦ੍ਧृਤਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮ੍ ।। 9.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ-ਧਾਰਕ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵੜਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵੇਦਾਨ੍ਤਰਗਾਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਨਾਰਾਯਣ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸੁਸ੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਰੂਪਧਾਰਿਨ੍ ।। 9.
ਤੁਸੀਂ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੁਰੀਲੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮਰੁਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜਲਾਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤ ਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਤਨੁਂ ਵਿਹਾਯ ।। 9.
ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਪृਥਗ੍ਗਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ । ਭਵਾਨ੍ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿ- ਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਯਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ।। 9.
ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।
ਖਾਤ੍ਮੇਨ੍ਦੁਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਮਨਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਪੁਰਾਣਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤਵ ਚਾਬ੍ਜਨੇਤ੍ਰ । ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਸ਼ਂਭੋ ਯਦਿ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਦ੍ਭਾਸਤਿ ਦੇਵਦੇਵ ।। 9.
ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦ, ਅੱਗ ਤੇ ਮਨ, ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਦੇਵਰੂਪਂ ਸੁਭੀषਣਂ ਸੁਸ੍ਵਨਮਦ੍ਰਿਤੁਲ੍ਯਮ੍ । ਪੁਰਾਣ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਯਾਹ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋ ।। 9.
ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਪਰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ; ਹੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵ-ਸਵਾਮੀ, ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ, ਹੇ ਅਚਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੇ।
ਵਯਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਭਯਾਚ੍ਚ ਤੇ ਰੂਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯ । ਲੋਕੇ ਸਮਸ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਵਿਨਾ ਤੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦੇਹਗਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ।। 9.
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਜਲਸ੍ਥਾਨ੍ ਜਗृਹੇ ਚ ਸਃ । ਵੇਦਾਨ੍ ਸੋਪਨਿषਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਃਸ੍ਥਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। 9.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਜਗਤ੍ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਕੂਟਸ੍ਥੇ ਤਲ੍ਲਯਂ ਯਾਤਿ ਵਿਕृਤਿਸ੍ਥੇ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ।। 9.
ਜਦ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਲੋਕਭਾਵਨਃ । ਵਿਰਰਾਮ ਤਤਃ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਤ ਧਰੇ ਤਦਾ ।। ੧੦.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣਾਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫਲ ਫੂਲ ਗਈ।