ਸ਼ੇषਮਨ੍ਨਂ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਯਾਹ੍ਨਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਵੈ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ਦਤ੍ਤੇਨ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਿਤਰੋ ਯਸ੍ਯ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਭਿਨ੍ਨਮੁਖਰਾਗੇਣ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਭ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਮਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋ ਦੇਵਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਹਿਂਸੋਪਰਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ ਸੁਖਾਯੋਪਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਿਤੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਲੋष੍ਟਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗਾ ਸਮਝੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸ ਸੁਖਾਯੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਤੋषਯਤਿ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.
ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਿਗृਹੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਪਂਚ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯੇਦਂ ਵਿਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਦੇਵਤੇਵ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਨਨ੍ਯਮਾਨਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਕੋ ਹੀ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ ਚ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਉਹ ਲਈ ਮੈਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਸੁਖਦੁਃਖਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 'ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਪਰਾਧਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਭਦ੍ਰੇ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਾਹਾਰਵਿਧਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਬਤੀਸ ਪਾਪਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਹੇ ਭਦਰੇ, ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਅਸਚਰਜ ਭਰਪੂਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤੀ।
ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਯਾਤਿ ਚਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਮਮ ਯੋਗਾਯ ਮਾਧਵਿ
ਜਦੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਲਈ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਹਾਰਂ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਉਪਭੁਞ੍ਜੀਤ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ।
ਅਕਰ੍ਮਣ੍ਯਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਭੋਜ੍ਯਂਤਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਾਪਰਾਧਾਨ੍ਨਂ ਨ ਰੋਚੇਤ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋ ਖਾਣਾ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਪਿਆਰੀਏ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤ੍ਵਪਰਾਧੋऽਯਂ ਧਰ੍ਮਵਿਘ੍ਨਾਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍
ਦੂਜੀ ਗਲਤੀ, ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਮਪਰਾਧਂ ਤੁ ਕਲ੍ਪਯਾਮਿ ਵਸੁਂਧਰੇ
ਧਰਤੀਏ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੀਜੀ ਗਲਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮਪਰਾਧਂ ਤੁ ਦृष੍ਟਂ ਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ਪਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਚੌਥੀ ਗਲਤੀ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਸ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਪਂਚਮਂ ਚਾਪਰਾਧਂ ਚ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਮਿ ਵਸੁਂਧਰੇ
ਧਰਤੀਏ, ਪੰਜਵੀਂ ਗਲਤੀ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
षष੍ਠਂ ਤਂ ਚਾਪਰਾਧਂ ਵੈ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਾਮਿ ਵਸੁਂਧਰੇ 117.
ਧਰਤੀਏ, ਛੇਵੀਂ ਗਲਤੀ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।