ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਰੂਪਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਿਅੰਗੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਕੇਚਿਨ੍ਮੂਕਾਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਗੂੰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਜਾਯਤੇ ਦਾਤਾ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜੋ ਦਾਨੀ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਏਕਾ ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਤਤ੍ਰ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਉਥੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਭਾਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਮਾਮੇਵ ਨ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਹਿਤਂ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਿਤਮ੍

ਤੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍

ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣ।

ਯਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਜਾਯੇਤ ਸ ਦੁਃਖਾਯੋਪਜਾਯਤੇ

ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੇषਮਨ੍ਨਂ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜੋ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਯਾਹ੍ਨਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜੋ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਾ ਵੈ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ਦਤ੍ਤੇਨ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੁਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਪਿਤਰੋ ਯਸ੍ਯ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਅਭਿਨ੍ਨਮੁਖਰਾਗੇਣ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਸਭ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਸਮਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੋ ਦੇਵਿ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਅਹਿਂਸੋਪਰਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ ਸੁਖਾਯੋਪਜਾਯਤੇ

ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਿਤੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਲੋष੍ਟਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗਾ ਸਮਝੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਯਸ੍ਤੁ ਜੀਵਤਿ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸ ਸੁਖਾਯੋਪਪਦ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਾ ਤੋषਯਤਿ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.

ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਨਿਗृਹੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਪਂਚ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਯਸ੍ਯੇਦਂ ਵਿਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਦੇਵਤੇਵ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਅਨਨ੍ਯਮਾਨਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸੌਖ੍ਯਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਨ ਇਕੋ ਹੀ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ ਚ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ

ਉਹ ਲਈ ਮੈਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਸੁਖਦੁਃਖਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 'ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ' ਨਾਮਕ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।