ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਫਲਮੇਵ ਚ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਫਲ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯ ਏਤਤ੍ਸਪ੍ਤ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਜੋ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਿਧਕਰ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਪਂਚਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸੁਖਦੁਃਖਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਯਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਹੁਣ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਏਕਚਿਤ੍ਤਃ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਃ
ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਕੇ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ,
ਫਲਮੂਲਾਨਿ ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਾ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਫਲ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,
षष੍ਠ੍ਯष੍ਟਮੀ ਹ੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਤੂਭਯਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਛੇਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ, ਅਮਾਵਸ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ,
ਏਵਂ ਯੋਗਵਿਧਾਨੇਨ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦृਢਵ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮ ਕਰੇ,
ਨ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ਨ ਜਰਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਮੋਹੋ ਰੋਗ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੀ ਲੱਗਦਾ।
ਤੇषਾਂ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮਮਾਰ੍ਚਨਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਚਿਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਦੁਃਖਮੋਕ੍ਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸਹੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਮਾਂ ਨੈਵ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.
ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੋ ਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਾ ਨ ਚਾਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਵਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਰੋਪਤਾਪੀ ਮਨ੍ਦਾਤ੍ਮਾ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਧਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੁष੍ਕਾਨ੍ਨਂ ਕੇਚਿਦਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੁੱਕਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੇਚਿਤ੍ਤृਣੇषੁ ਸ਼ੇਰਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਰੂਪਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਿਅੰਗੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੇਚਿਨ੍ਮੂਕਾਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ 116.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਗੂੰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਜਾਯਤੇ ਦਾਤਾ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਦਾਨੀ ਮਨੁੱਖ ਗਰੀਬ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਕਾ ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਤਤ੍ਰ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਉਥੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਭਾਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਾ ਹ੍ਯਾਸਨ੍ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਾਮੇਵ ਨ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਹਿਤਂ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਯਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਜਾਯੇਤ ਸ ਦੁਃਖਾਯੋਪਜਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।