ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਕਰ੍ਮ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

षਟ੍ਕਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਃ

ਛੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ—

ਮਮ ਕਰ੍ਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ

ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ—

ਏਤਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਰ੍ਮ ਏਕਚਿਤ੍ਤੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ

ਇਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ: ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਸੁ ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹਨ।

ਦਾਨਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਕੁਸ਼ਲਃ ਸ਼ੁਚਿਃ

ਦਾਤਾ, ਬਹਾਦਰ, ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਯੱਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਹੋਵੇ—

ਅਲ੍ਪਭਾषੀ ਗੁਣਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਗਵਤਪ੍ਰਿਯਃ

ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ—

ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਦਿਕੁਸ਼ਲਃ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ 115.

ਉਠਣ-ਬੈਠਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਚੁਸਤ, ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ—

ਭਜਤੇ ਮਮ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਮ ਲੋਕਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ

ਜੋ ਕੋਈ ਸਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰੁਤੇ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,

ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਾਮੀ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਮੋਹਵਰ੍ਜਿਤਃ

ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ,

ਗੁਰੁਸਮ੍ਪੂਜਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਭਕ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਸਲਃ

ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੈ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,

ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ ਚ ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਅਥ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸ਼ृਣੁ ਮਾਧਵਿ

ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ। ਹੁਣ, ਮਾਧਵੀ, ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਉਭੌ ਭਾਗਵਤੌ ਭਕ੍ਤੌ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੌ ਕਰ੍ਮਨਿष੍ਠਿਤੌ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ।

ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਆਤਿਥੇਯੋ ਵਿਨੀਤਵਾਨ੍

ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮਹਿਮਾਨ-ਨਿਵਾਜ ਹੈ ਤੇ ਨਿਮਰ ਹੈ,

ਨਮਸ੍ਕਾਰਪ੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਮ ਚਿਨ੍ਤਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ऋषਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਮੇਵ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ 115.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਕਰ੍ਮਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਯੇਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯੋਗਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ

ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਜੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ, ਵਸੁੰਧਰਾ।

ਨ ਸ਼ੀਤਂ ਚ ਨ ਚੋष੍ਣੇ ਚ ਲਬ੍ਧਾऽਲਬ੍ਧਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍

ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਠੰਢ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਲਾਭ ਜਾਂ ਘਾਟ ਦੀ।

ਨ ਕषਾਯੈਃ ਸ੍ਪृਹਾ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍

ਜਿਸਨੂੰ ਕਸਵਟੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯ ਏਤਾਨ੍ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਮ ਕਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ

ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਤਤ੍ਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਅਨ੍ਯਕਾਰ੍ਯਜੁਗੁਪ੍ਸਕਃ

ਜੋ ਸਦਾ ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜਦਾ ਹੈ,

ਕਾਰੁਣ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯੀ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ਮਃ

ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ, ਸਭ ਦੇ ਉਠਣ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ,

ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਭਾਗਂ ਸਦਾ ਕਰ੍ਮਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸਦਾ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਅਨੁष੍ਠਾਨਪਰਸ਼੍ਚੈਵ ਮਮ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਨਸ਼੍ਚਰਃ

ਅਤੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—

ਪੁष੍ਪੇ ਗਨ੍ਧੇ ਚ ਧੂਪੇ ਚ ਮਤ੍ਕਰ੍ਮਣਿ ਸਦਾ ਰਤਃ 115.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,

ਪਯਸਾ ਯਾਵਕੇਨਾਪਿ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਜੋ ਦੂਧ, ਜੌ ਦੀ ਖੀਰ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ,