ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਮਤਙ੍ਗਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਸੋऽਥ ਗਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦੈਰ੍ਵृਤਮ੍ ।। ੮.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਿਆਧ ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਤੰਗ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਗਤਸ੍ਯ ਸਂਬਨ੍ਧੀ ਮਤਙ੍ਗੋ ਜਯਤਾਂ ਵਰਃ । ਆਸਨਾਦ੍ਯਰ੍ਧ੍ਯਪਾਦ੍ਯੇਨ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਾਗਤਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।। ੮.

ਉਸ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮਤੰਗ ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?'

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਭੋਜਨਂ ਕਿਂਚਿਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਚੈਤਨ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕੌਤੂਹਲੇਨ ਯੇਨਾਹਮਾਗਤੋ ਭਵਤੋ ਗृਹਮ੍ ।। ੮.

ਵਿਆਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਐਸਾ ਖਾਣਾ ਖਾਵਾਂ ਜੋ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ; ਮੈਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹਾਂ।'

ਮਤਙ੍ਗ ਉਵਾਚ । ਗੋਧੂਮਾ ਵ੍ਰੀਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ ਮਮ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । ਭੁਜ੍ਯਤਾਂ ਧਰ੍ਮਵਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠ ਯਥਾਕਾਮਂ ਤਪੋਧਨ ।। ੮.

ਮਤੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੇਂਹੂ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਹੇ ਤਪਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਖਾ ਲੈ।'

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੀਦृਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਹਿ ਗੋਧੂਮਾ ਵ੍ਰੀਹਯੋ ਯਵਾਃ । ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਯੇਨ ਵੋ ਵੇਦ੍ਮਿ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੮.

ਵਿਆਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਗੇਂਹੂ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲियत ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਉੱਚ ਜਨ।'

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਮਤਙ੍ਗੇਨ ਸ਼ੂਰ੍ਪਂ ਗੋਧੂਮਪੂਰਿਤਮ੍ । ਅਪਰਂ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਰੀਹੀਣਾਂ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੮.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਤੰਗ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੂੰ ਗੇਂਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਚਲਣੀ ਅਤੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋਰ ਚਲਣੀ ਦਿਖਾਈ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਰੀਹੀਨ੍ ਸਗੋਧੂਮਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੋ ਵਰਾਸਨਾਤ੍ । ਉਤ੍ਥਾਯ ਗਨ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਮਤਙ੍ਗੇਨ ਨਿਵਾਰਿਤਃ ।। ੮.

ਚੌਲ ਅਤੇ ਗੇਂਹੂ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਮਵਿਆਧ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਮਤੰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਦ ਮਹਾਮਤੇ । ਅਭੁਕ੍ਤੇਨੈਵ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਮਦ੍ਗृਹੇ ਚਾਨ੍ਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਚੈਵ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਨਾਦ੍ਯ ਭੁਞ੍ਜਸੇ ।। ੮.

ਮਤੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਖਾਏ ਬਿਨਾ ਕਿਉਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ? ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਖੁਦ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ?'

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਜੀਵਾਨ੍ ਹਂਸਿ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਅਥੇਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕੋऽਨ੍ਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਸਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ ।। ੮.

ਵਿਆਧ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਇੰਨਾ ਪਾਪੀ ਦਾ ਖਾਣਾ ਕੌਣ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਖਾਂਵੇ?'

ਅਚੈਤਨ੍ਯਂ ਯਦਿ ਗृਹੇ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨ੍ਨਂ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਇਦਾਨੀਮਤ੍ਰ ਸਂਦृष੍ਟਾ ਏਤੇ ਤੁ ਜਲਜਨ੍ਤਵਃ ।। ੮.

ਜੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਥੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?

(ਉਪ੍ਤਾਃ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਮੁਨੇ ।) ।। ੮.੨੬ (੧)।। ਅਹਮੇਕਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਾਰ੍ਥੇ ਹਨ੍ਮ੍ਯਰਣ੍ਯੇ ਪਸ਼ੁਂ ਦਿਨੇ । ਤਂ ਚੇਤ੍ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ ਸਾਨੁਗਃ ।। ੮.

ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।

ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਜੀਵਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕੁਟੁਮ੍ਬੇਨ ਸਾਨੁਗਃ । ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਨੇਤੇਨ ਸਤਤਮਭੋਜ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮਤਂ ਮਮ ।। ੮.

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੁ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟਾ ਓषਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵੀਰੁਧਃ । ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਤੁ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ।। ੮.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਲਈ ਖਾਣੇ ਹਨ।

ਦਿਵ੍ਯੋ ਭੌਤਸ੍ਤਥਾ ਪੈਤ੍ਰੋ ਮਾਨੁषੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ ਏਵ ਚ । ਏਤੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ਪੁਰਾ ।। ੮.

ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਣਾਏ ਸਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਇਤਰੇषਾਂ ਚ ਤਨ੍ਮੁਖਮ੍ । ਇਤਰੇषਾਂ ਤੁ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕਾਰਿਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੮.

ਇਹ ਯਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਯਦਿ ਵਿਭਾਗਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵਰਾਨ੍ਨਂ ਤਦ੍ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਵ੍ਰੀਹਯੋऽਪ੍ਯੇਤੇ ਏਕੈਕੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦਾਤृਭੋਕ੍ਤृਣਾਂ ਮਹਾਮਾਂਸਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੮.

ਜੇ ਇਹ ਰੀਤ ਸਹੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਚੌਲ ਵੀ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਮਝਣੇ ਹਨ, ਦਾਤਾ ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਯਾ ਤੇ ਦੁਹਿਤਾ ਦਤ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ । ਸਾ ਚ ਤ੍ਵਦ੍ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੁਹਿਤਾ ਜਨ੍ਤੁਘਾਤਿਨਃ ।। ੮.

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

ਅਤੋऽਰ੍ਥਮਾਗਤੋऽਹਂ ਤੇ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ । ਆਚਾਰਂ ਦੇਵਪੂਜਾਂ ਚ ਅਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ।। ੮.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਲਣ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੇਖਣ ਲਈ।

ਏਤੇषਾਮੇਕਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਗृਹਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਮ੍ਯਯਾ ।। ੮.

ਇਥੇ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਘਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

ਸ੍ਵਗृਹੇ ਨੈਵ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ ਪਿਤॄਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਤ । ਅਹਂ ਵ੍ਯਾਧੋ ਜੀਵਘਾਤੀ ਨ ਤੁ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਹਿਂਸਕਃ ।। ੮.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

ਮਤ੍ਸੁਤਾ ਜੀਵਘਾਤਸ੍ਯ ਯਦੋਢਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਤੇਨ ਚ । ਤਨ੍ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਂਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤਂ ਤਪੋਧਨ ।। ੮.

ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਰੀਂ ਤਦਾ ਧਰੇ । ਮਾ ਸ੍ਨੁषਾਭਿਃ ਸਮਂ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਭਵਤੁ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।। ੮.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਸ ਤੇ ਨੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।'

ਮਾ ਚ ਸ੍ਨੁषਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਾ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰੂਂ ਜੀਵਤੀਮਿषੇਤ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਵ੍ਯਾਧਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੮.

'ਕਦੇ ਵੀ ਨੂਹ ਐਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਾਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਚਾਹੇ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।

ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ਭਕ੍ਤਯਾ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਾਰ੍ਜੁਨਕਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਸਨ੍ਤਾਨੇ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੮.

ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।

ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਧੋ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਂ ਚ ਪਰਂ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਨਿਯਤਃ ਪਠਨ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਧਰੇ ।। ੮.

ਧਰਮਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੁਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ 'ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ' ਤੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ।

ਨਮਾਮਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰਿਨਾਸ਼ਨਂ ਵਿਸ਼ਾਲਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਥਲਸਂਸ਼੍ਰਿਤਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । ਸੁਸ਼ਾਸਨਂ ਨੀਤਿਮਤਾਂ ਪਰਾਂ ਗਤਿਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਂ ਮਨ੍ਦਰਧਾਰਿਣਂ ਸਦਾ ।। ੮.

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਲਕshmi ਵਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ, ਧਰਮੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਵਾਲਾ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ।

ਦਾਮੋਦਰਂ ਰਞ੍ਜਿਤਭੂਤਲਂ ਧਿਯਾ ਯਸ਼ੋਂਸ਼ੁਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਰਾਙ੍ਗਸਪ੍ਰਭਮ੍ । ਧਰਾਧਰਂ ਨਰਕਰਿਪੁਂ ਪੁਰੁष੍ਟੁਤਂ ਨਮਾਮਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ ।। ੮.

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਭੰਬੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਨਰਕ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ, ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜਨਾਰਦਨ।

(ਨਰਂ ਨृਸਿਂਹਂ ਹਰਿਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਤ੍ਰਿਧਾਮਨਾਮਾਨਮਨਨ੍ਤਵਰ੍ਚਸਮ੍ । ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਾਸ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਦੇਵਂ ਸਤਤਂ ਤਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ ।। ੮.੪੩ (੧)) ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਿਗ੍ਮਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣਿਨਂ ਨਯਸ੍ਥਿਤਂ ਤृਪ੍ਤਮਨੁਤ੍ਤਮੈਰ੍ਗੁਣੈਃ । ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਾਖ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤੇਤਰਂ ਗੁਰੁਂ ਨਮਾਮਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਂ ਤ੍ਵਹਮ੍ ।। ੮.

ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਰਸਿੰਘ ਹੈ, ਹਰੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਆਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅੰਤਹੀਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਰਨ, ਅਚਲ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਤੇਜੀਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ—ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

(ਹਤੌ ਪੁਰਾਣੌ ਮਧੁਕੈਟਭਾਵੁਭੌ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਤਿ ਚ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸਦਾ ਹਿ ਸਃ । ਯਥਾ ਸ੍ਤੁਤੋ ਮੇ ਪ੍ਰਸਭਂ ਸਨਾਤਨੋ ਦਧਾਤੁ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੁਖਮੂਰ੍ਜਿਤਂ ਮਮ ।। ੮.੪੪ (੧)) ਮਹਾਵਰਾਹੋ ਹਵਿषਾਮ੍ਬੁਭੋਜਨੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ਮੇ ਹਿਤਕृਚ੍ਚਿਤੀਮੁਖਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਧਰੋ ਮਾਮੁਦਧਿਕ੍ਸ਼ਯੋ ਮਹਾਨ੍ ਸ ਪਾਤੁ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਂ ਤੁ ਮਾਮ੍ ।। ੮.