ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪੀਡਿਤੋ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ਤृषਯਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਨ੍ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾ ਦਗ੍ਧਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ 99.
ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਜਲੀ ਹੋਈ ਆਕृति ਵਾਪਸ ਆਈ।
ਪੁਨਰ੍ਵਿਮਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦਿਵਮਾਚਕ੍ਰਮੇ ਨृਪਃ
ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਲਿਹਨ੍ਦृष੍ਟੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਚੱਟਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖੀਆਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—
ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਅਨ੍ਨਪਾਨਂ ਪੁਰਾ ਮਯਾ
ਭਗਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਸਿष੍ਠੋ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ—
ਕਿਂ ਤੇ ਕਰੋਮਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਤੂੰ ਭੁੱਖਾ ਹੈਂ?
ਰਤ੍ਨਹੇਮਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਭੋਗਵਾਨ੍ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਗਹਣੇ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਸ੍ਤੋਕਂ ਮਤ੍ਵਾ ਨਰਾਧਿਪ ਅਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪृਚ੍ਛਤਃ
ਪਰ ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝ ਕੇ; ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਬਿਨਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੱਸ।
ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾऽਨਘ 99.
ਸੁਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਜੋ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਸ ਸਰ੍ਵਮੇਧਮਾਰੇਭੇ ਸ੍ਵਯਂ ਕ੍ਰਤੁਵਰਂ ਨृਪਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਯੱਗ, ਸਰਵਮੇਧਾ, ਕਰ ਲਿਆ।
ਨਾਨ੍ਨਂ ਤੇਨ ਤਦਾ ਦਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਮਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ, ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਸਮਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿਨੀਤਾਸ਼੍ਵਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ
ਪੁਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰਵਭੌਮ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਸਾਵਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟ ਏਵਮੇਵ ਗਤੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ਦੇਵਵਨ੍ਨृਪਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਉਜਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਿਆ।
ਪੁਰੋਹਿਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਹੋਤਾਰਂ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤਟੇ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਜਾਰੀ, ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੇਖਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਮੇ ਸ ਹੋਤਾ ਤਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'
ਘृਤਧੇਨੁਂ ਚ ਧੇਨੁਂ ਚ ਰਸਧੇਨੁਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਰਾਜੇ, ਘੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਇੱਕ ਗਾਂ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ—
ਤਪਤੇ ਯਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਪਤੇ ਵਾਪਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੰਦ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—
ਵਿਨੀਤਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪृਚ੍ਛਤਃ ।।99.
ਵਿਨੀਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਕੀ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ? ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੱਸ।'
ਹੋਤੋਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਕੁਡਵੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ੍ਥ ਏਕਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਚਾਰ ਕੁਡਵਾ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸਾ ਤੁ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ ਵਤ੍ਸਕੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਛੋਟਾ ਵੱਛਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਛਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਚ੍ਛੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਨੀਯਾ ਸਾ ਘਣ੍ਟਾਭਰਣਾਭੂषਿਤਾ
ਪੂਛ 'ਤੇ ਗੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਘੰਟੀ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਂਸ੍ਯਦੋਹਾਂ ਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਂ ਪੂਰ੍ਵਧੇਨੁਵਿਧਾਨਤਃ
ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਾਜਿਨਂ ਧੇਨੁਵਾਸੋ ਨਨ੍ਦਿਤਾਂ ਕਲ੍ਪਿਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਜੋ ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਂ ਤੁ ਦਾਪਯੇਤ੍
ਉਹ ਗਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਾਦਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਤਿਲਧੇਨੋ ਦ੍ਵਿਜਾਰ੍ਪਿਤਾ
ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਮਨਚਾਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ; ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਜਸ੍ਵ ਕਾਮਾਨ੍ਮਾਂ ਦੇਵਿ ਤਿਲਧੇਨੋ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੀ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਕਬੂਲ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ 99.
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।