ਯਦੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਤਪਸਃ ਸਮਵੋਚਤ੍ਤਤਃ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹ ਜੋ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, ਸੁਭਾਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ।
ਪੁष੍ਯਭਦ੍ਰਾਨਦੀ ਤੀਰੇ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁਸ਼੍ਯਭਦ੍ਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਰਵਣਂ ਭਸ੍ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਹ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਰਾਖ ਦੀ ਧਾਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਆਗਚ੍ਛ ਵਿष੍ਣੋ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਹਿਮਵਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
'ਆਓ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਸੀਂ ਹਿਮਵੰਤ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪਾਸੇ ਚੱਲੀਏ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਗ੍ਰਹੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਫਿਰ ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਰਾਹਰੂਪੇਣ ऋषਿਦृष੍ਟਿਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸਾਯਕਧृਗ੍ਵਨੇ ੯੮.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਭਗਵਨ੍ਨਿਹ ਦृष੍ਟਸ੍ਤੇ ਵਰਾਹਃ ਪृਥੁਲੋ ਮਹਾਨ੍
ਭਗਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੂਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨੋ ਚੇਤ੍ਕੁਟੁਂਬਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਸੀਦਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਸ਼ਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਰਾਹੋऽਯਂ ਮਮਾਸ਼੍ਰਮਮੁਪਾਗਤਃ
ਇਹ ਸੂਰ, ਜੋ ਬਾਣ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਤ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਉਹ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ।
ਦृष੍ਟਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨਿਹਿਤਂ ਜਙ੍ਗਮੇषੁ ਜਿਹ੍ਵਾ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮृਗਯੌ ਤਦ੍ਵਿਸृष੍ਟਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੀਭ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਨ ਚਾਤਿਰਿਕ੍ਤੋऽਸ੍ਤਿ ਵਰਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਯਦ੍ਦृष੍ਟੋ ਮੇ ਪੁਰਤੋ ਦੇਵਦੇਵਾਃ
ਪ੍ਰਥਵੀ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ।
ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚਾਹਂ ਵ੍ਰਜਾਮੀਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸ੍ਤੁ ਵਰੋ ਮਮ ੯੮.
ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮੇਰਾ ਦੂਜਾ ਵਰ ਹੋਵੇ—ਮੈਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।
ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤੌ ਦੇਵੋ ਸੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਾ ਰਹਿਆ ਜਦੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯਾਵਦਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪृਥ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਹੇਤੋਰ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣ
ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਪਾਦ੍ਯਾਚਮਨਗੋਦਾਨੇਃ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਪੈਰ ਧੋਣ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਵਿਨਯਾਪਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧੋऽਸਿ ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋऽਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਉਸ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।'
ਇਦਾਨੀਮਾਤ੍ਮਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਲੋ ਮਤੋऽਸ੍ਤਿ ਤੇ
ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਤਦ੍ਦੇਹੇ ਤੌ ਲਯਂ ਗਤੌ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਨਰੋ ਗਤਿਮਿष੍ਟਾਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤਿਲਧੇਨੁਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਯਾ ਸਾ ਮਾਯਾ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ
ਹੁਣ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਉਹੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਸੈਵ ਨਨ੍ਦਾ ਭਵੇਦ੍ਦੇਵੀ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
ਉਹ ਆਪ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਵੈष੍ਣਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਤਤੋ ਦੇਵ ਕਥਮੇਤਦ੍ਧਿ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ਦ੍ਵਯਂ ਜਗਦ੍ਧਿਤਾ ਦੇਵੀ ਗਙ੍ਗਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸੁਪ੍ਰਿਯਾ
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਰਥ ਦੱਸੋ: ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਭਵੇਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਪਦਂ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਖ੍ਯਃ ਪਰਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ ਵੈ ਚੈਤ੍ਰਾਸੁਰੋ ਹਤਃ
ਫਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਵਾ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਾ ਮਹਿषੋऽਜ੍ਞਾਨਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਜਾਂ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।