ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਂ ਕੇਸ਼ਂ ਤੁ ਮਹਾਸ੍ਥ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ਮਣੀਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ।
ਅਪਰਂ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਟਾਜੂਟੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਟੁਕੜਾ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਮਜ੍ਜਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਹ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾਸਙ੍ਗਮਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਵਿਤਸ੍ਤਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾਂ ਚ ਗੋਮਤੀਂ ਸਿਨ੍ਧੁਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਵਿਤਸਤਾਂ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ।
ਨੇਪਾਲਂ ਚ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰਮਹਾਲਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਮਹਾਂਲੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਗਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮਥਾਗਮਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਏਵਂ ਵੇਗੇਨ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ 97.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪਰਿਧਾਨਂ ਤੁ ਕੌਪੀਨਂ ਨਗ੍ਨਃ ਕਾਪਾਲਿਕੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੇਵਲ ਕਉਪੀਨ ਸੀ; ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਤਪਸੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪਤਿਤੇ ਦੇਵਿ ਨਗ੍ਨਃ ਕਾਪਾਲਿਕੋऽਭਵਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਨੰਗਾ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਤਪਸੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਹਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ਕਪਾਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮਃ ਸਨ੍ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਨਾਪਤਤ੍
ਹਰ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਿਆ, ਕਪਾਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਤੀਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ।
ਤ੍ਯਜਤੋऽਪਿ ਨ ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚ੍ਯਵਤੇ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ
ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣੀ, ਉਹ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰੌ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਵृषਾਕਪਿਃ
ਫਿਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵ੍ਰਸ਼ਾਕਪੀ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਘੁੰਮਿਆ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਬ੍ਦੇ ਧਰਾਧਰੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦਵਾਦਸਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ,
ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਯਾਵਨ੍ਮਜ੍ਜਤਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜਦ ਤਕ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ,
ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਨਾਮ ਤਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ 97.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਹਰਿਹਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਙ੍ਗਦੇ ਤਥਾ
ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਨਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਜਲੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦੈਰ੍ਗਤਵਤਃ ਸੀਮਾਚਾਰਿਗਣੈਸ੍ਤਥਾ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੀਮਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਜਾਤਮਘਾਪਹਮ੍
ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਾਪਨ੍ਨੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾਈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤੋ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਤੁ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਜਿਥੇ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਗਤੋ ਦੇਵਸਹਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ਭਵ ਰੁਦ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਲੋਕਮਾਰ੍ਗਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: 'ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ—'
(ਭਵ ਰੁਦ੍ਰ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਲੋਕਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਯਾਸ੍ਥਿਤਃ ) ਕਪਾਲਂ ਗृਹ੍ਯ ਯਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਕਪਾਲਵ੍ਯਗ੍ਰਪਾਣਿਨਾ
'ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਕਪਾਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਕਪਾਲ-ਹੱਥ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ—'
ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਬਭ੍ਰੁਤਾ ਜਾਤਾ ਹਿਮਵਤ੍ਯਚਲੋਤ੍ਤਮੇ
'ਤੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪੀਲਾਪਣ ਆ ਗਿਆ—'
ਯਚ੍ਚੇਦਾਨੀਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾ 97.
'ਅਤੇ ਹੁਣ, ਇਸ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।'
ਯੇ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਯਦ੍ਵਿਧਿਨਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
'ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—'
ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਕੁਰੁਤੇ ਦੇਵ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤਾਨਿ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
'ਉਹ ਜੋ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।'