ਤਦਾ ਕੌਤੂਹਲਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਤਂ ਜਗृਹੇ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਰੁੱਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਜਨ੍ਮਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੋ ਯਦ੍ਧਿ ਪਂਚਮਂ ਤਜ੍ਜਗਾਦ ਹ
ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਪੰਜਵੀਂ ਮੱਥੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਕਪਾਲਿਨ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਬਭ੍ਰੋऽਥ ਭਵ ਕੈਰਾਤ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਕਪਾਲੀ, ਰੁੱਦਰ, ਬਭਰੂ, ਭਵ, ਕੈਰਾਤ, ਸੁਵ੍ਰਤ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯੈਰ੍ਨਾਮਭਿਰ੍ਭਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਰੁੱਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੇ ਨਾਂ ਮਿਲ ਗਏ।
ਵਾਮਾਙ੍ਗੁष੍ਠਨਖੇਨਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਨਖ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵਾਲਾ ਮੱਥਾ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਕृਤ੍ਤੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਵਾਲਾ ਮੱਥਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਓਥੇ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਕਥਂ ਪਾਪਂ ਮਮੈਤਦ੍ਵਦ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਰੁੱਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸਮਯਾਚਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਤੇਜਸਾ ।।97.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਤੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਰੁੱਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਤਚ੍ਛਿਰੋ ਬਿਭਿਦੇ ਤ੍ਰਿਧਾ
ਉਥੇ ਖਲੋ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਹ ਮੱਥਾ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਂ ਕੇਸ਼ਂ ਤੁ ਮਹਾਸ੍ਥ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ਮਣੀਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ।
ਅਪਰਂ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਟਾਜੂਟੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਟੁਕੜਾ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਮਜ੍ਜਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਹ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਯਮੁਨਾਸਙ੍ਗਮਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਵਿਤਸ੍ਤਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾਂ ਚ ਗੋਮਤੀਂ ਸਿਨ੍ਧੁਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਵਿਤਸਤਾਂ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ।
ਨੇਪਾਲਂ ਚ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰਮਹਾਲਯਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਰੁਦਰ ਦੇ ਮਹਾਂਲੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਗਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮਥਾਗਮਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਏਵਂ ਵੇਗੇਨ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ 97.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪਰਿਧਾਨਂ ਤੁ ਕੌਪੀਨਂ ਨਗ੍ਨਃ ਕਾਪਾਲਿਕੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੇਵਲ ਕਉਪੀਨ ਸੀ; ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਤਪਸੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪਤਿਤੇ ਦੇਵਿ ਨਗ੍ਨਃ ਕਾਪਾਲਿਕੋऽਭਵਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਨੰਗਾ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਤਪਸੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਹਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ਕਪਾਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮਃ ਸਨ੍ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਨਾਪਤਤ੍
ਹਰ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਿਆ, ਕਪਾਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਤੀਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ।
ਤ੍ਯਜਤੋऽਪਿ ਨ ਤਦ੍ਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚ੍ਯਵਤੇ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ
ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣੀ, ਉਹ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
ਤਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰੌ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਪੁਨਰਬ੍ਦਦ੍ਵਯਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਵृषਾਕਪਿਃ
ਫਿਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵ੍ਰਸ਼ਾਕਪੀ ਨੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਲ ਘੁੰਮਿਆ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਬ੍ਦੇ ਧਰਾਧਰੇ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦਵਾਦਸਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ,
ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਯਾਵਨ੍ਮਜ੍ਜਤਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਜਦ ਤਕ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ,
ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਨਾਮ ਤਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ 97.
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਹਰਿਹਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਙ੍ਗਦੇ ਤਥਾ
ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਨਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਜਲੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।