ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾ ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਰੂਪਾਣਿ ਸ਼ਂਕਰਃ । ਕृਤਵਾਂਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭਜਤੇ ਪਤਿਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਵਦਾ ।। ੯੫.
ਜਿੰਨੇ ਰੂਪ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਰੂਪ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚਾਰਾਧਯਤੇ ਤਾਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੯੫.
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰਹਰਯੇ ਰੌਦ੍ਰੀਵ੍ਰਤਮ੍ ਯਾ ਸਾ ਨੀਲ ਗਿਰਿ ਯਾਤਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ
ਹੁਣ ਹਰੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ: ਉਹ ਰੌਦਰ ਵਰਤ ਜੋ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਪਾਲਯਾਮ੍ਯਾਖਲਂ ਜਗਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਰਯਾਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਪਨ੍ਯਾਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਪੁਰਮਸ੍ਤਿ ਮਹਾਵਨਮ੍
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਹੈ।
ਅਨੇਕਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰਕੇਟਿਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰੈਃ
ਉੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਅੰਤ ਜੀਵ ਹਨ।
ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਚਾਸੌ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਾਣ੍ਯਥ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਏ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਤੋਯਂ ਵਵृਥੇऽਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਤਃਸ੍ਥਿਤਾਨੇਕਸੁਰਾਰਿ ਸਙ੍ਕਵਾਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਮਯੁਧਚਿਤ੍ਰਸ਼ੋਭਮ੍
ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਕਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਪਾ ਦੈਤ੍ਯਵਰੈਰੁਪੇਤਾਃ ਸਮਾਨਘਣ੍ਟਾਯੁਤ ਕਿਂਕਿਣੀਕਾਃ
ਉਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਛਣਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚਨਪੀਠਨਦ੍ਧਾ ਰੋਡੈਸ੍ਤੁ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਿਤਚਾਮਰੈਸ਼੍ਚ
ਉੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੰਜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੁਆਏ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਥਾ ਰਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਤੁਲ੍ਯਵੇਗਾਃ ਸੁਚਕ੍ਰਦਣ੍ਡਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਵੇਣੁਯੁਕ੍ਤਾਃ
ਰਥ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਡੰਡੇ, ਧੁਰੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਸੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਤਥੈਵ ਯੋਧਾਃ ਸ੍ਥਗਿਤੇਤਰੇਤਾਸ੍ਤਤਰ੍षਿਕੋ ਯੇ ਵਰਤੂਣਪਣਿਯਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਯੋਧੇ ਵੀ ਲੁਕ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਤੂਣੀਆਂ ਸਨ।
ਦੇਵੇषੁ ਚੈਵ ਭਰੇषੁ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਜ੍ਦਾਤ੍ਤਤਃ
ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਯੁਯੋਧ ਚ ਸੁਰੈਃ ਸਾਢੇ ਰੁਦੈਤ੍ਯਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਦੂਰ੍ਮੁਸਲਧੇਰੈਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਦਣ੍ਡਾਯੁਧੈਸ੍ਤਥਾ
ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਭਾਰੀ ਗਦਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਜਨੁਦੈਰਯਾਃ ਸੁਰਾਨ੍ਸਂਖ੍ਯ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਸੁਰਾਨ੍
ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਸੁਰੈਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਵਿਮੁਖਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਅਸੁਰ ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਪਏ।
ਅਸੁਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਵਧਾਵਤ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੋ ਭਯਾਵਹ੍ਵਲਾਃ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਨੀਲੇ ਗਿਰਿਵਰ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਵ੍ਯਵਾਸ੍ਥਤਾ
ਉਹ ਨੀਲੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਦੇਵੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਤ ਤਾਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਭ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਮਾ ਭੇਪ੍ਟੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਕੈਦੇਵੀ ਤਾਨੁਵਾਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ਕਿਮਿਯਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾ ਦੇਵਾ ਗਤਿਰ੍ਵ ਉਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਡਰੋ ਨਾ! ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?"
ਕਥਯਧ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਭਯਕਾਰ ਣਮ੍ ।। ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਅਯਮਾਯਾਤਿ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰੁਰੁਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੋ ਵੀ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਏਤਸ੍ਯ ਭਾਤਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨ੍ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਾਰ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
ਜਹਾਸ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਰਤਃ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਈ।
ਯਾਭਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਵਿਕृਤਾਭੈਰਨੇਕਸ਼ਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ੂਲਧਰਾ ਭੀਮਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਪਧਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ॥ ਤਾਃ ਸਃ ਕਾਟਿਸ਼ੋ ਦੇਵ੍ਯਸ੍ਤ ਦੇ। ਵੇष੍ਟਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਭੈੰਕਣੀਆਂ ਭਾਲੇ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਸਭੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਧਨੁਖਾਂ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਲੋਤੀਆਂ ਸਨ।
ਯੁਯੁਧੁਦਾਨਵੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਬਦ੍ਧਤੂਣਾ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਤਰਕਸ਼ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯੁਯੁਧੁਨਗਂ ਬਲਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਵਬਲਮਨਯਦ੍ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਯਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।