ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਥੈਵ ਯੋਧਾਃ ਸ੍ਥਗਿਤੇਤਰੇਤਰਾ - ਸ੍ਤਿਤੀਰ੍षਵਃ ਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਪਾਣਯਃ । ਰਣੇ ਰਣੇ ਲਬ੍ਧਜਯਾਃ ਪ੍ਰਹਾਰਿਣੋ ਵਿਰੇਜੁਰੁਚ੍ਚੈਰਸੁਰਾਨੁਗਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੯੫.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਧੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੱਥ ਵਾਲੇ, ਲੜਾਈ ਪਿੱਛੋਂ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਦੇਵੇषੁ ਚੈਵ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਜਲਾਤ੍ ਤਤਃ । ਚਤੁਰਙ੍ਗਬਲੋਪੇਤਃ ਪ੍ਰਾਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। ੯੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਚੌਣੀ ਵਾਲੀ ਉਹ ਫੌਜ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧੀ।

ਯੁਯੋਧ ਚ ਸੂਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰੁਰੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਮੁਦ੍ਗਰੈਰ੍ਮੁਸ਼ਲੈਃ ਸ਼ੂਲੈਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਦਣ੍ਡਾਯੁਧੈਸ੍ਤਥਾ । ਜਘ੍ਨੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਨ੍ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾऽਸੁਰਾਨ੍ ।। ੯੫.

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਦਿਆਂ, ਮੁਸ਼ਲਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।

ਏਵਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮਥੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਦਾ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ । ਅਸੁਰੈਰ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਵਿਮੁਖਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੯੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।

ਦੇਵੇषੁ ਚੈਵ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਵਿਦ੍ਰੁਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਸੁਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਵਧਾਵਤ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੯੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਖਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਅਸੁਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ।

ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਃ । ਨੀਲਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੯੫.

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ੌਦ੍ਰੀ ਤਪੋਰਤਾ ਦੇਵੀ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਤਿ ਤਾਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੯੫.

ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, 'ਕਾਲਰਾਤਰੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਤਦਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਚੇਤਸਃ । ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਕੈਰ੍ਦੇਵੀ ਤਾਨੁਵਾਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੯੫.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਡਰੇ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ।'

ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਿਮਿਯਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾ ਦੇਵਾ ਗਤਿਰ੍ਵ ਉਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਕਥਯਧ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਭਯਕਾਰਣਮ੍ ।। ੯੫.

ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕਿਹੜਾ ਖਤਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਅਯਮਾਯਾਤਿ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰੁਰੁਰ੍ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਏਤਸ੍ਯ ਭੀਤਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨ੍ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ।। ੯੫.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵੀ ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਾ । ਜਹਾਸ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਰਤਃ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੯੫.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ।

ਤਸ੍ਯਾ ਹਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਤ੍ ਤੁ ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ਦੇਵ੍ਯੋ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ । ਯਾਭਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਵਿਕृਤਾਭਿਰਨੇਕਸ਼ਃ ।। ੯੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।

ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾਃ । ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ੂਲਧਰਾ ਭੀਮਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਪਧਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੯੫.

ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਫਾਂਸ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਲਾ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।

ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਦੇਵ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਵੇष੍ਟ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਯੁਯੁਧੁਦਰ੍ਨਿਵੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਬਦ੍ਧਤੂਣਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਦਾਨਵਬਲਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਹਤਂ ਤੁ ਤੈਃ ।। ੯੫.

ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਫੜ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜ ਪਈਆਂ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਯਤ੍ਤਾ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਦਾਨਵਂ ਬਲਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਦਾਨਵਂ ਬਲਮ੍ ।। ੯੫.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜ ਪਏ। ਆਦਿਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ—all ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ।

ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਲਂ ਯਚ੍ਚ ਯਚ੍ਚ ਦੇਵਬਲਂ ਮਹਤ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਵਬਲਮਨਯਦ੍ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ।। ੯੫.

ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਦੀ ਜੋ ਤਾਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਧੱਕ ਲੈ ਗਈ।

ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਰੁਰੁਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮਹਾਮृਧੇ । ਸ ਚ ਮਾਯਾਂ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰੀਂ ਰੌਰਵੀਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਹ ।। ੯੫.

ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਰੁਰੂ, ਹੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਇਆ ਰਚ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾ ਮਾਯਾ ਵਵृਧੇ ਭੀਮਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਪ੍ਰਮੋਹਿਨੀ । ਤਯਾ ਤੁ ਮੋਹਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤੁ ਭੇਜਿਰੇ ।। ੯੫.

ਉਹ ਮਾਇਆ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ, ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।

ਦੇਵੀ ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖੇਨਾਜੌ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਸਮਤਾਡ੍ਯਤ੍ । ਤਯਾ ਤੁ ਤਾਡਿਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਲੋਚਨੇ । ਚਰ੍ਮਮੁਣ੍ਡੇ ਉਭੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪृਥਗ੍ਭੂਤੇ ਬਭੂਵਤੁਃ ।। ੯੫.

ਪਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ, ਦੈਤ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚਰਮਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਦੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਜੀਵ, ਨਿਕਲ ਆਏ।

ਰੁਰੋਸ੍ਤੁ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮਮੁਣ੍ਡੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਯਤਃ । ਅਪਹृਤ੍ਯਾਹਰਦ੍ ਦੇਵੀ ਚਾਮੁਣ੍ਡਾ ਤੇਨ ਸਾਭਵਤ੍ ।। ੯੫.

ਰੁਰੂ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਰਮਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।

ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਹਾਰੌਦ੍ਰੀ ਯਾ ਦੇਵੀ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਸਂਹਾਰਿਣੀ ਤੁ ਯਾ ਚੈਵ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ।। ੯੫.

ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—

ਤਸ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨੁਚਰਾ ਦੇਵ੍ਯੋ ਯਾ ਹ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਤਕੋਟਯਃ । ਤਾਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੯੫.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਦੇਵੀਆਂ, ਜੋ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੱਖਾਂ-ਕੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ।

ਯਾ ਕ੍ਯਾਮਾਸੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਵਯਂ ਦੇਵਿ ਦੇਹਿ ਨੋ ਭੋਜਨਂ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੯੫.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਭੁੱਖੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਦਧ੍ਯੌ ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍ । ਨ ਚਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਚ੍ਚ ਯਦਾ ਤਾਸਾਂ ਭੋਜਨਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ ।। ੯੫.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਪਰ ਨੇੜੇ-ਇੱਧਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਤਤੋ ਦਧ੍ਯੌ ਮਹਾਦੇਵਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਵਿਭੁਮ੍ । ਸੋऽਪਿ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ ।। ੯੫.

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਪਏ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ।

ਉਵਾਚ ਚ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵੀਂ ਕਿਂ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੇਵਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਯਤ੍ ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੯੫.

ਉਹ ਨੇ ਜਲਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।'

ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਮਾਸਾਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦਾਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਸਿ । ਬਲਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਮੇਤਾ ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਿਨ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਮਾਮਪਿ ਬਲਾਦ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੯੫.

ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਾ ਜਾਣਗੀਆਂ।'

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਏਤਾਸਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਭਕ੍ਸ਼ਮੇਕਂ ਮਯੋਦ੍ਯਤਮ੍ । ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿ ਮਹਾਪ੍ਰਭੇ ।। ੯੫.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਣ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਹੇ ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ।'

ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਗਰ੍ਭਾ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਅਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਪਰਿਧਾਨਕਮ੍ । ਪਰਿਧਤ੍ਤੇ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੯੫.

ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਪਾ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਦ ਦੇ ਕੱਪੜੇ—