ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਹਿਤੇ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਮਯੇ ਧ੍ਰੁਵੇ । ਵਿਦ੍ਯਾਪੁਰਾਣਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਾਂ ਜਨਨੀ ਭੂਤਧਾਰਿਣੀ ।। ੯੪.
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪੀ ਹੋਈ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗਿਆਨ, ਧਰਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਦੇਵਰਹਸ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਂ ਸ਼ੁਭੇ । ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਿ ਵਿਦ੍ਯੇऽਵਿਦ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਿਯੇऽਮ੍ਬਿਕੇ । ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇऽਵਿਲੇ ।। ੯੪.
ਹੇ ਸ਼ੁਭਾਵਤੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੇਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਲੱਖਮੀ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਵਿਅਕਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਧੀਰਜ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅੰਦਰਲੇ ਹਿਲੇ ਹੋਏ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈਂ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾਵਨਿਤ੍ਯੇऽਕ੍ਸ਼ਯੇऽਵ੍ਯਯੇ ।। ੯੪.
ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਲਕਣ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਦੇਵਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਨ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਰਣਸਙ੍ਕਟੇ ।। ੯੪.
ਜੋ ਲੋਕ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਲਕਣ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ।
ਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਭਯੇ ਘੋਰੇ ਚੌਰਰਾਜਭਯੇ ਤਥਾ । ਸ੍ਤਬਵਮੇਨਂ ਸਦਾ ਦੇਵਿ ਪਠਿष੍ਯਤਿ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੯੪.
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਚੀਤੇ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਸਯਾਮ ਰਹਿ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਨਿਗਡਸ੍ਥੋऽਪਿ ਯੋ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਸੋऽਪਿ ਬਨ੍ਧੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸੁਸੁਖਂ ਵਸਤੇ ਸੁਖੀ ।। ੯੪.
ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਣਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਉਵਾਚ ਦੇਵਾਨ੍ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਵृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੯੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰ ਮੰਗੋ।'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਦੇਵਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਯੇ ਹਿ ਪਠਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵਾਨਘੇ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਕੁਰੁ ਦੇਵਿ ਸ ਨੋ ਵਰਃ ।। ੯੪.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੀਂ।
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਾਨ੍ ਦੇਵਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀ ਪਰਾऽਪਰਾ । ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੯੪.
ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੀ ਹੋਵੇ,' ਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।
ਏਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯੋ ਜਨ੍ਮ ਵੇਦ ਦੇਵ੍ਯਾ ਧਰਾਧਰੇ । ਸ ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਵਿਰਜਾਃ ਪਦਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਨਾਮਯਮ੍ ।। ੯੪.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰੋਗ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਸਾ ਨੀਲਗਿਰਿਂ ਯਾਤਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ । ਰੌਦ੍ਰੀ ਤਮੋਦ੍ਭਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਧਰੇ ਵ੍ਰਤਮ੍ ।। ੯੫.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਾਤਾ ਨੀਲਗਿਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਹੇ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣ।
ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਪਾਲਯਾਮ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਏਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਂ ਸਾਧਯਾਮਾਸ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੯੫.
ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਪ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਪਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਵਰੋऽਸੁਰਃ ।। ੯੫.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਾਤਾ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੁਰੂ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਤੇਜੀਲਾ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਪੁਰਮਸ੍ਤਿ ਮਹਾਵਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਭਯਂਕਰਃ ।। ੯੫.
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਨੇਕਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤੋਤ੍ਤਰੈਃ । ਅਸੁਰੈਰਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨਮੁਚਿਰ੍ਯਥਾ ।। ੯੫.
ਉਹ ਅਸੰਖ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ, ਅਰਬਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਨਾਮੁਚਿ ਹੋਵੇ।
ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਚਾਸੌ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਾਣ੍ਯਥ । ਜਿਗੀषੁਃ ਸੈਨ੍ਯਸਂਵੀਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਭਯਮਰੋਚਯਤ੍ ।। ੯੫.
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਤੋਯਂ ਵਵृਧੇऽਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ । ਅਨੇਕਨਕ੍ਰਗ੍ਰਹਮੀਨਜੁष੍ਟ - ਮਾਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਾਨੁਦੇਸ਼ਾਨ੍ ।। ੯੫.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧ ਗਿਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੁੱਬੋ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਨੇਕਸੁਰਾਰਿਸਂਘਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਚਰ੍ਮਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਸ਼ੋਭਮ੍ । ਭੀਮਂ ਬਲਂ ਬਲਿਨਂ ਚਾਰੁਯੋਧਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸਿਨ੍ਧੁਜਲਾਦ੍ ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍ ।। ੯੫.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫੌਜ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਚਾਵਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਪਾ ਦੈਤ੍ਯਵਰੈਰੁਪੇਤਾ ਸਮਾਨਘਣ੍ਟਾਸੁਸਮੂਹਯੁਕ੍ਤਾਃ । ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਾਕृਤਿਭੀषਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਮੁਚ੍ਚੈਃ ਖਲੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ।। ੯੫.
ਉਥੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਨਿਕਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੈਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆ ਗਏ।
ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚਨਪੀਡਨਦ੍ਧਾ ਰੋਹੀਤਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਸਮਤਾਂ ਜਲਾਨ੍ਤਃ । ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸਮਮੇਵ ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ।। ੯੫.
ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਘੋੜੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ, ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੌਂ-ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।
ਰਥਾ ਰਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਤੁਲ੍ਯਵੇਗਾਃ ਸੁਚਕ੍ਰਦਣ੍ਡਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਵੇਣੁਯੁਕ੍ਤਾਃ । ਸੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਙ੍ਗਾ - ਸ਼੍ਚਲਤ੍ਪਤਾਕਾਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਃ ।। ੯੫.
ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਪਹੀਏ, ਡੰਡੇ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਚੰਗੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲੜਾਕੂ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ।
ਤਥੈਵ ਯੋਧਾਃ ਸ੍ਥਗਿਤੇਤਰੇਤਰਾ - ਸ੍ਤਿਤੀਰ੍षਵਃ ਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਪਾਣਯਃ । ਰਣੇ ਰਣੇ ਲਬ੍ਧਜਯਾਃ ਪ੍ਰਹਾਰਿਣੋ ਵਿਰੇਜੁਰੁਚ੍ਚੈਰਸੁਰਾਨੁਗਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੯੫.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਧੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੱਥ ਵਾਲੇ, ਲੜਾਈ ਪਿੱਛੋਂ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦੇਵੇषੁ ਚੈਵ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਜਲਾਤ੍ ਤਤਃ । ਚਤੁਰਙ੍ਗਬਲੋਪੇਤਃ ਪ੍ਰਾਯਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। ੯੫.
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਚੌਣੀ ਵਾਲੀ ਉਹ ਫੌਜ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧੀ।
ਯੁਯੋਧ ਚ ਸੂਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰੁਰੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਮੁਦ੍ਗਰੈਰ੍ਮੁਸ਼ਲੈਃ ਸ਼ੂਲੈਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਦਣ੍ਡਾਯੁਧੈਸ੍ਤਥਾ । ਜਘ੍ਨੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਨ੍ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾऽਸੁਰਾਨ੍ ।। ੯੫.
ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਦਿਆਂ, ਮੁਸ਼ਲਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਏਵਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮਥੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤਦਾ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ । ਅਸੁਰੈਰ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਵਿਮੁਖਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੯੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।
ਦੇਵੇषੁ ਚੈਵ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਵਿਦ੍ਰੁਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਸੁਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਵਧਾਵਤ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੯੫.
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਖਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਅਸੁਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਃ । ਨੀਲਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੯੫.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ੌਦ੍ਰੀ ਤਪੋਰਤਾ ਦੇਵੀ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਤਿ ਤਾਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੯੫.
ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, 'ਕਾਲਰਾਤਰੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਤਦਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਿਚੇਤਸਃ । ਮਾ ਭੈष੍ਟੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਕੈਰ੍ਦੇਵੀ ਤਾਨੁਵਾਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੯੫.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਡਰੇ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ।'
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਿਮਿਯਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾ ਦੇਵਾ ਗਤਿਰ੍ਵ ਉਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਕਥਯਧ੍ਵਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਭਯਕਾਰਣਮ੍ ।। ੯੫.
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕਿਹੜਾ ਖਤਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'