ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂ ਵਰ੍षਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਤਸ੍ਯ ਤਯਾ ਸਹ । ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਵਿਗਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੁਧ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਸਕਲਂ ਤ੍ਵਾਜੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਭੀਤਮਾਨਸਮ੍ ।। ੯੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਮਹਾਗਿਰੌ । ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ਼ੂਲੇਨ ਨਿਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੯੪.

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦਾ ਦੈਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਖਙ੍ਗੇਨ ਤਤ੍ਰ ਚਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਵਿਗਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤਨਾਤ੍ ।। ੯੪.

ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਜੀਵ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ, ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਿषਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ ।। ੯੪.

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਮਹੀਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਨਮੋ ਦੇਵਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਜਯਸ੍ਥੇ ਸ੍ਥਿਤਿਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਿ ।। ੯੪.

ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਲਗਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ। ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ, ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ।'

ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯੇ ਜਯੇ ਯਾਜ੍ਯੇ ਮਹਿषਾਸੁਰਮਰ੍ਦਿਨਿ । ਸਰ੍ਵਗੇ ਸਰ੍ਵਦੇਵੇਸ਼ਿ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣਿ ਵੈष੍ਣਵਿ ।। ੯੪.

'ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਯਜਾਨ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ। ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ।'

ਵੀਤਸ਼ੋਕੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਦੇਵਿ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਸ਼ੁਭੇਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਵ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਚ ਚਣ੍ਡਰੂਪੇ ਵਿਭਾਵਰਿ ।। ੯੪.

'ਗਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਟੱਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਚੰਡਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ।'

ऋਦ੍ਧਿਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦੇ ਦੇਵਿ ਵਿਦ੍ਯੇऽਵਿਦ੍ਯੇऽਮृਤੇ ਸ਼ਿਵੇ । ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤੇ ।। ੯੪.

ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈਂ। ਹੇ ਸ਼ਾਂਕਰੀ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਘਣ੍ਟਾਹਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਹਾਮਹਿषਮਰ੍ਦਿਨਿ । ਉਗ੍ਰਰੂਪੇ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਮਾਯੇऽਮृਤਸ੍ਤ੍ਰਵੇ ।। ੯੪.

ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਅਜੀਬ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ।

ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਹਿਤੇ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਮਯੇ ਧ੍ਰੁਵੇ । ਵਿਦ੍ਯਾਪੁਰਾਣਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਾਂ ਜਨਨੀ ਭੂਤਧਾਰਿਣੀ ।। ੯੪.

ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪੀ ਹੋਈ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਗਿਆਨ, ਧਰਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।

ਸਰ੍ਵਦੇਵਰਹਸ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਂ ਸ਼ੁਭੇ । ਤ੍ਵਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਿ ਵਿਦ੍ਯੇऽਵਿਦ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਿਯੇऽਮ੍ਬਿਕੇ । ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇऽਵਿਲੇ ।। ੯੪.

ਹੇ ਸ਼ੁਭਾਵਤੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੇਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈਂ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਲੱਖਮੀ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਵਿਅਕਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਧੀਰਜ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅੰਦਰਲੇ ਹਿਲੇ ਹੋਏ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈਂ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾਵਨਿਤ੍ਯੇऽਕ੍ਸ਼ਯੇऽਵ੍ਯਯੇ ।। ੯੪.

ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਲਕਣ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਦੇਵਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਨ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਰਣਸਙ੍ਕਟੇ ।। ੯੪.

ਜੋ ਲੋਕ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਲਕਣ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ।

ਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਭਯੇ ਘੋਰੇ ਚੌਰਰਾਜਭਯੇ ਤਥਾ । ਸ੍ਤਬਵਮੇਨਂ ਸਦਾ ਦੇਵਿ ਪਠਿष੍ਯਤਿ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੯੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਚੀਤੇ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਸਯਾਮ ਰਹਿ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—

ਨਿਗਡਸ੍ਥੋऽਪਿ ਯੋ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਸੋऽਪਿ ਬਨ੍ਧੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸੁਸੁਖਂ ਵਸਤੇ ਸੁਖੀ ।। ੯੪.

ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਣਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਉਵਾਚ ਦੇਵਾਨ੍ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਵृਣੁਧ੍ਵਂ ਵਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੯੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰ ਮੰਗੋ।'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਦੇਵਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਯੇ ਹਿ ਪਠਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਵਾਨਘੇ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਕੁਰੁ ਦੇਵਿ ਸ ਨੋ ਵਰਃ ।। ੯੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੀਂ।

ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਾਨ੍ ਦੇਵਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀ ਪਰਾऽਪਰਾ । ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੯੪.

ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੀ ਹੋਵੇ,' ਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਏਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯੋ ਜਨ੍ਮ ਵੇਦ ਦੇਵ੍ਯਾ ਧਰਾਧਰੇ । ਸ ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਵਿਰਜਾਃ ਪਦਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਨਾਮਯਮ੍ ।। ੯੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰੋਗ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਸਾ ਨੀਲਗਿਰਿਂ ਯਾਤਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ । ਰੌਦ੍ਰੀ ਤਮੋਦ੍ਭਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਧਰੇ ਵ੍ਰਤਮ੍ ।। ੯੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਾਤਾ ਨੀਲਗਿਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਡੋਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—ਹੇ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣ।

ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਪਾਲਯਾਮ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਏਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਂ ਸਾਧਯਾਮਾਸ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੯੫.

ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂਰਤੀ ਨੇ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਪ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਪਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਵਰੋऽਸੁਰਃ ।। ੯੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਾਤਾ ਉੱਚਾ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੁਰੂ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਤੇਜੀਲਾ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਪੁਰਮਸ੍ਤਿ ਮਹਾਵਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਭਯਂਕਰਃ ।। ੯੫.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਅਨੇਕਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤੋਤ੍ਤਰੈਃ । ਅਸੁਰੈਰਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨਮੁਚਿਰ੍ਯਥਾ ।। ੯੫.

ਉਹ ਅਸੰਖ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ, ਅਰਬਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਨਾਮੁਚਿ ਹੋਵੇ।

ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਚਾਸੌ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਾਣ੍ਯਥ । ਜਿਗੀषੁਃ ਸੈਨ੍ਯਸਂਵੀਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਭਯਮਰੋਚਯਤ੍ ।। ੯੫.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਤੋਯਂ ਵਵृਧੇऽਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ । ਅਨੇਕਨਕ੍ਰਗ੍ਰਹਮੀਨਜੁष੍ਟ - ਮਾਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਸਾਨੁਦੇਸ਼ਾਨ੍ ।। ੯੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੇਹੱਦ ਵਧ ਗਿਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੁੱਬੋ ਗਿਆ।

ਅਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਨੇਕਸੁਰਾਰਿਸਂਘਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਚਰ੍ਮਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਸ਼ੋਭਮ੍ । ਭੀਮਂ ਬਲਂ ਬਲਿਨਂ ਚਾਰੁਯੋਧਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸਿਨ੍ਧੁਜਲਾਦ੍ ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍ ।। ੯੫.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਫੌਜ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਚਾਵਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।

ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਪਾ ਦੈਤ੍ਯਵਰੈਰੁਪੇਤਾ ਸਮਾਨਘਣ੍ਟਾਸੁਸਮੂਹਯੁਕ੍ਤਾਃ । ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਾਕृਤਿਭੀषਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਮੁਚ੍ਚੈਃ ਖਲੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ।। ੯੫.

ਉਥੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਨਿਕਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੈਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆ ਗਏ।

ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਥਾ ਕਾਞ੍ਚਨਪੀਡਨਦ੍ਧਾ ਰੋਹੀਤਮਤ੍ਸ੍ਯੈਃ ਸਮਤਾਂ ਜਲਾਨ੍ਤਃ । ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸਮਮੇਵ ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ।। ੯੫.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਘੋੜੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ, ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੌਂ-ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ।