ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰਾਞ੍ਜਨੋ ਨੀਲਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰ੍ਮੇਘਵਰ੍ਣੋ ਬਲਾਹਕਃ । ਉਦਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਲਲਾਟਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਭੀਮੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਸ਼੍ਚੇਤਿ ਦੈਤ੍ਯਾष੍ਟੌ ਵਸੂਨ੍ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰਾਹਵੇ ।। ੯੩.

ਉਥੇ ਅੰਜਨਾ, ਨੀਲਕੁਕਸ਼ੀ, ਮੇਘਵਰਨ, ਬਲਾਹਕ, ਉਦਰਾਕਸ਼, ਲਲਾਟਾਕਸ਼, ਸੁਭੀਮਾ, ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਵਰਭਾਨੂ—ਇਹ ਅੱਠ ਦੈਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ 'ਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਯਥਾਸਂਖ੍ਯੇਨ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚਾਪਰੇ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਵਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ।। ੯੩.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਬਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਿਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।

ਭੀਮੋ ਧ੍ਵਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਕਰ੍ਣਃ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਵਜ੍ਰਕਾਯੋऽਤਿਵੀਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੀ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੯੩.

ਭੀਮਾ, ਧਵੰਕਸ਼, ਧਵਸਤਕਰਨ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਵਜਰਕਾਇਆ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਯੁਨਮਾਲੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ,

ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭੀਮਦਂष੍ਟ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਅਤਿਕਾਯੋ ਮਹਾਕਾਯੋ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਃ ਕृਤਾਨ੍ਤਕਃ ।। ੯੩.

ਰਕਤਾਕਸ਼, ਭੀਮਦੰਸ਼ਟਰ, ਵਿਦਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਅਤਿਕਾਇਆ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤਕਾ—ਇਹ,

ਏਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਆਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਯੁਧਿ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ । ਸ੍ਵਕਂ ਸੈਨ੍ਯਮੁਪਾਦਾਯ ਤਦ੍ਵਦਨ੍ਯੇऽਪਿ ਦਾਨਵਾਃ । ਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਯਥਾਸਂਖ੍ਯੇਨ ਕੋਪਿਤਾਃ ।। ੯੩.

ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਦਿਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ 'ਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਦਾਨਵ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਦਰਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਕਾਲਃ ਕृਤਾਨ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਹਰਣੋ ਮਿਤ੍ਰਹਾऽਨਿਲਃ । ਯਜ੍ਞਹਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਘ੍ਨਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਸ੍ਤਥਾ ।। ੯੩.

ਕਾਲ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਰਕਤਾਕਸ਼, ਹਰਨ, ਮਿਤ੍ਰਹਾ, ਅਨਿਲ, ਯਜ੍ਨਹਾ, ਬ੍ਰਹਮਹਾ, ਗੋਘਨ, ਸਤਰੀਘਨ ਅਤੇ ਸੰਵਰਤਕ—ਇਹ,

ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਦਸ਼ ਚੈਕਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਾਃ । ਯਥਾਸਂਖ੍ਯੇਨ ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।। ੯੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜੰਗ ਦੀ ਤਲਬ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੁਦਰਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਸ਼ੇषਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ਼ੇषਦੈਤ੍ਯਾ ਯਥਾਯੋਗਮੁਪਾਦ੍ਰਵਨ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਮਹਿषਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਵੇਗਿਤਃ ।। ੯੩.

ਬਾਕੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੈਤਿਆ ਖੁਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਇੰਦ੍ਰ 'ਤੇ ਦੌੜ ਪਿਆ।

ਸ ਚਾਪਿ ਬਲਵਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਅਵਧ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੇਣਾਜੌ ਯਦ੍ਯਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਨਾਕਧृਕ੍ ।। ੯੩.

ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਜੰਗ 'ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਆਦਿਤ੍ਯੈਰ੍ਵਸੁਭਿਃ ਸਾਧ੍ਯੈ ਰੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਅਸੁਰਾ ਯਾਤੁਧਾਨਾਸ਼੍ਚ ਸਂਖ੍ਯਾਪੂਰਣਕੇਵਲਾਃ ।। ੯੩.

ਆਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੂਆਂ, ਸਾਧਿਆਂ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਂ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਸੈਨ੍ਯਾਨਿ ਨਿਹਤਾਨ੍ਯਸੁਰੈਰ੍ਯੁਧਿ । ਏਵਂ ਭੂਤੇ ਤਦਾ ਭਗ੍ਨੇ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੯੩.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗ 'ਚ ਮਾਰੀ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹਾਰ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।

ਅਰ੍ਦਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ੂਲਪਟ੍ਟਿਸ਼ਮੁਦ੍ਗਰੈਃ । ਗਤਵਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਸੁਰੈਰਰ੍ਦਿਤਾਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੯੩.

ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ—ਸ਼ੂਲ, ਪੱਟੀਸ਼ ਅਤੇ ਗਦਾ—ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਅਥ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭੋ ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਦੂਤੋ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ । ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸਕਾਸ਼ਂ ਗਤ੍ਵਾऽਸੌ ਤਾਮੁਵਾਚ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍ ।। ੯੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵਿਦਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਦੈਤਿਆ, ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰੀਸ਼ਤਸਂਕੁਲਾਮ੍ । ਆਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਨਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੯੪.

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭ ਉਵਾਚ । ਦੇਵਿ ਪੂਰ੍ਵਮृषਿਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦਾਦਿਸਰ੍ਗੇ ਕਸਂਭਵਃ । ਸਖਾ ਸਾਰਸ੍ਵਤੋ ਜਾਤਃ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਨਾਮ ਵੈ ਵਿਭੁਃ ।। ੯੪.

ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸrishti ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਭਵਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸਿਨ੍ਧੁਦ੍ਵੀਪਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਸ ਹਿ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਂ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੯੪.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਿਆ।

ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਆਦ੍ਯਾ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਸੁਤਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ । ਮਾਹਿष੍ਮਤੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਰੂਪੇਣਾਸਦृਸ਼ੀ ਭੁਵਿ ।। ੯੪.

ਜਦ ਉਹ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੰਨੀ ਗਈ।

ਸਾ ਸਖੀਭਿਃ ਪਰਿਵृਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਆਗਤਾ ਮਨ੍ਦਰਦ੍ਰੋਣੀਂ ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਤਪੋਵਨਮ੍ । ਮੁਨੇਰਮ੍ਬਰਸਂਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਵਿਧਦ੍ਰੁਮਮਾਲਿਨਮ੍ ।। ੯੪.

ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਮਨਮੱਤੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਬਰ ਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਲਤਾਗृਹੈਸ੍ਤੁ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵਕੁਲੈਰ੍ਲਕੁਚੈਸ੍ਤਥਾ । ਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨੈਃ ਸ਼ਾਲੈਃ ਸਰਲੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਨਖਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਭੂषਿਤਂ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੯੪.

ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਵਕੁਲ ਤੇ ਲਕੂਚ ਰੁੱਖਾਂ, ਚੰਦਨ, ਸਪੰਦਨ, ਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸਰਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸਾਸੁਰੀ ਕਨ੍ਯਕਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਮਾਹਿष੍ਮਤੀ ਵਰਾਰੋਹਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੯੪.

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਅਸੁਰ ਕੁੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ।

ਭੀषਯਿਤ੍ਵਾਹਮੇਨਂ ਤੁ ਤਾਪਸਂ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕ੍ਰੀਡਤੀ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਖੀਭਿਃ ਪਰਮਾਰ੍ਚਿਤਾ ।। ੯੪.

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪ ਇਸ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਡਰਾ ਦੇਵਾਂਗੀ ਤੇ ਇਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਰਹਾਂਗੀ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਵਾਂਗੀ।'

ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿषੀ ਸਂਬਭੂਵ ਹ । ਸਖੀਭਿਃ ਸਹ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਧਾਰਿਣੀ ।। ੯੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਿੱਖੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਹਿਸ਼ੀ (ਭੈਂਸ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

ਤਮृषਿਂ ਭੀषਿਤੁਂ ਤਾਭਿਃ ਸਹ ਗਤ੍ਵਾ ਵਰਾਨਨਾ । ਅਸੌ ਬਿਭੀषਿਤਸ੍ਤਾਭਿਸ੍ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਆਸੁਰੀਂ ਕ੍ਰੋਧਸਂਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸ਼ੁਭਲੋਚਨਾਮ੍ ।। ੯੪.

ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਗਈ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁਭਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸੁਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਭੀषਯਸੇ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਿषੀਰੂਪਧਾਰਿਣੀ । ਅਤੋ ਭਵ ਮਹਿष੍ਯੇਵ ਪਾਪਕਰ੍ਮੇ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ ।। ੯੪.

'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਹਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਡਰਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸੌ ਸਾਲ ਮਾਹਿਸ਼ੀ ਬਣੀ ਰਹੀਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਤਃ ਸਾ ਤੁ ਸਖੀਭਿਃ ਸਹ ਵੇਪਤੀ । ਪਾਦਯੋਰ੍ਨ੍ਯਪਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਤਂ ਕੁਰੁ ਜਲ੍ਪਤੀ ।। ੯੪.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਮੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਵੋ।'

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਕਰੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਤਮਕਰੋਤ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਵਾਚ ਹ ।। ੯੪.

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।

ਅਨੇਨੈਵ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪੁਤ੍ਰਮੇਕਂ ਪ੍ਰਸੂਯ ਵੈ । ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਤੋ ਭਵਿਤਾ ਭਦ੍ਰੇ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨ ਮृषਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੯੪.

'ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਗਤਾ ਸਾ ਤੁ ਨਰ੍ਮਦਾਤੀਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਤੇਪੇ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਸਿਨ੍ਧੁਦ੍ਵੀਪੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੯੪.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਚੰਗੀ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਵੱਡਾ ਤਪੱਸਵੀ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤਤ੍ਰ ਚੇਨ੍ਦੁਮਤੀ ਨਾਮ ਦੈਤ੍ਯਕਨ੍ਯਾऽਤਿਰੂਪਿਣੀ । ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਮਜ੍ਜਤੀ ਜਲੇ ।। ੯੪.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਏੰਦੁਮਤੀ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਵੇਖਿਆ।