ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਸृष੍ਟਿਃ ਸਾ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਤਸ੍ਯ ਹ੍ਯਙ੍ਕੇ ਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਪਦ੍ਮਲੋਚਨਾ । ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਭ੍ਯ ਕਾਲਾਤ੍ ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਤ ।। ੮੯.

ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਣ ਲੱਗੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤੇषਾਮਨ੍ਯੇ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਤੇषਾਮਨ੍ਯੇ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਭੂਤਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਸਸ੍ਥਾਣੁਜਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਚ ਸृष੍ਟਿਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੮੯.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤਪਸੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ, ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣੇ। ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ।

ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਲੋਕੇ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਸृष੍ਟ੍ਯਾ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ।। ੮੯.

ਜਗਤ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਚਲਦੇ ਜੀਵ, ਉਹ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ—ਪਿਛਲਾ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਚਾਨ੍ਯਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹਾਵਿਧਿਮ੍ । ਯਾ ਸਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ।। ੯੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੁਣ, ਸੁੰਦਰੇ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਧੀ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨੇ, ਦੱਸਿਆ।"

ਤਤ੍ਰ ਸृष੍ਟਿਃ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾ ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਰਮਯੀ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੯੦.

ਉਥੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਾਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ।

ਵਾਗੀਸ਼ੇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਦੇਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਸੈਵ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਸੈਵ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯਮਿਤਾਕ੍ਸ਼ਰਾ । ਸੈਵ ਜ੍ਞਾਨਵਿਧਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸੈਵ ਦੇਵੀ ਵਿਭਾਵਰੀ ।। ੯੦.

ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਗੀਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ। ਉਹ ਹੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਅਮਿਤ ਅੱਖਰਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਦੇਵੀ ਵਿਭਾਵਰੀ।

ਯਾਨਿ ਸੌਮ੍ਯਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਯਾਨਿ ਜ੍ਞਾਨੋਦ੍ਭਵਾਨਿ ਚ । ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾਨਿ ਵਰਾਨਨੇ ।। ੯੦.

ਜੋ ਵੀ ਮਿੱਠੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ।

ਯਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਾ ਸੁਰੂਪਿਣੀ । ਅਪਰਾ ਸਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਰੌਦ੍ਰੀ ਚੈਵ ਪਰਾਪਰਾ ।। ੯੦.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨਵੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੌਦਰੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਦੋਹਾਂ।

ਏਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੋ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸਰ੍ਵਗੇਯਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਏਕੈਵ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੯੦.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏषਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਥਿਤਾ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨੀ । ਤਯਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ ।। ੯੦.

ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁੰਦਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ।

ਯਾ ਸਾऽऽਦੌ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ । ਤਯਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੯੦.

ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਧੀ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਜਯਸ੍ਵ ਸਤ੍ਯਸਂਭੂਤੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਦੇਵਿ ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਰੇ । ਸਰ੍ਵਗੇ ਸਰ੍ਵਜਨਨਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ ।। ੯੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੱਚ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀ, ਵਧੀਆ ਅੱਖਰ, ਤੂੰ ਜਿੱਤ। ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂਦੇਵੀ।"

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇ ਤ੍ਵਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਸਿਦ੍ਧਿਬੁਦ੍ਧਿਕਰੀ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ।। ੯੦.

ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਸਿਧੀ ਤੇ ਬੁਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀ, ਸਭ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ।

ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਰਾਨਨੇ । ਤ੍ਵਮੋਙ੍ਕਾਰਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਿ ਵੇਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਚ ।। ੯੦.

ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਧਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਓਮ ਅੱਖਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਵੀਰੁਧਾਂ ਚਾਪਿ ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਰਾਨਨੇ ।। ੯੦.

ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ।

ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸਿਦ੍ਧਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾ ਤ੍ਵਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ ।। ੯੦.

ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਸਫਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।

ਸਰ੍ਵਗਾ ਗਤਸਂਦੇਹਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਿਣੀ । ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਰਿਣਿ ।। ੯੦.

ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ।

ऋਤੁਸ੍ਨਾਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਰਾਨਨੇ । ਤਸ੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਵਿਜਯਾ ਭਦ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਪ੍ਰਮੋਹਿਨਿ ।। ੯੦.

ਜੋ ਕੋਈ ਰਜਸਵਾਲਾ ਹੋਈ ਔਰਤ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ। ਉਹ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਭਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਯਾ ਮਨ੍ਦਰਗਤਾ ਦੇਵੀ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੀ । ਰਾਜਸੀ ਪਰਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕੌਮਾਰਵ੍ਰਤਧਾਰਿਣੀ ।। ੯੧.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਗਈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਮਾਰੀ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਸੈਕਾਕਿਨੀ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਪਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਂ ਮਨਃ ।। ੯੧.

ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ। ਜਦ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੋਭਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਕੁਮਾਰ੍ਯਃ ਸੌਮ੍ਯਲੋਚਨਾਃ । ਨੀਲਕੁਞ੍ਚਿਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਬਿਮ੍ਬੋष੍ਠਾਯਤਲੋਚਨਾਃ । ਨਿਤਮ੍ਬਰਸ਼ਨੋਦ੍ਦਾਮਾ ਨੂਪੁਰਾਢ੍ਯਾਃ ਸੁਵਰ੍ਚਸਃ ।। ੯੧.

ਉਸ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਨੀਲੇ ਤੇ ਘੁੰਮਾਏ ਹੋਏ, ਲਬ ਲਾਲ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਨੂਪੁਰ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ।

ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤੇ ਮਨਸਿ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਵਿਵਿਧਾਨਨਾਃ ।। ੯੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਇਆ, ਉਹਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ, ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰ੍ਯਃ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਗਿਰੌ ਸ਼ੁਭਾ । ਤਪਸਾ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਦੇਵੀ ਪੁਰਂ ਹਰ੍ਮ੍ਯਸ਼ਤਾਕੁਲਮ੍ ।। ੯੧.

ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਭ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਚਿਆ।

ਵਿਸ਼ਾਲਰਥ੍ਯਂ ਸੌਵਰ੍ਣਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਾਨਿ ਵੇਸ਼੍ਮਾਨਿ ਮਣਿਸੋਪਾਨਵਨ੍ਤਿ ਚ । ਰਤ੍ਨਜਾਲਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਆਸਨ੍ਨੋਪਵਨਾਨਿ ਚ ।। ੯੧.

ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੌਦ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਲੀਦਾਰ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਤੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਬਾਗਾਂ ਸਨ।

ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਹਰ੍ਮ੍ਯਾਣਿ ਤਥਾ ਕਨ੍ਯਾ ਧਰਾਧਰੇ । ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਨ੍ਯਾਨਾਮਾਨਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।। ੯੧.

ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਲ ਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾऽਪਰਾ । ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ ਚ ਸੁਜਾਤਾ ਮੁਞ੍ਜਕੇਸ਼ਿਨੀ ।। ੯੧.

ਵਿਦਯੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਚੰਦਰਕਾਂਤੀ, ਸੂਰਯਕਾਂਤੀ, ਗੰਭੀਰਾ, ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ, ਸੁਜਾਤਾ, ਤੇ ਮੁੰਜਕੇਸ਼ਿਨੀ।

ਘृਤਾਚੀ ਚੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਚਾਨ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨੀ ਸ਼ੀਲਮਣ੍ਡਿਤਾ । ਚਾਰੁਕਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਧਨ੍ਯਾ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ ।। ੯੧.

ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਸ਼ਸ਼ਿਨੀ ਜੋ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਚਾਰੁਕਨਿਆ, ਵਿਸ਼ਾਲਾਖੀ, ਧਨਿਆ, ਤੇ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਗਿਰਿਸੁਤਾ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਭਾऽਮृਤਾ । ਸ੍ਵਯਂਪ੍ਰਭਾ ਚਾਰੁਮੁਖੀ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਵਿਭਾਵਰੀ ।। ੯੧.

ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਸੂਰਯਪ੍ਰਭਾ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਸਵਯੰਪ੍ਰਭਾ, ਚਾਰੁਮੁਖੀ, ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ, ਤੇ ਵਿਭਾਵਰੀ।

ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚਾਪਰਾਜਿਤਾ । ਏਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੯੧.

ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤੀ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਉਸ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।