ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਙ੍ਕਿਤਂ ਵਰ੍षਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਦਿਵਿ ਚੇਹ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਕੁਰਵਃ ਸਦਾ ।। ੭੭.

ਉਹ ਖੇਤਰ, ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਉੱਤਰਕੁਰੂ' ਵਜੋਂ ਸੁਰਗ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਅਨੁਵਿਧ੍ਯਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਿਹਙ੍ਗੈਃ ਕੂਜਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੭੮.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।

ਅਨੇਕਪਕ੍ਸ਼ਿਯੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨਿ ਚ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯਨਾਰੀਭਿਃ ਸਮਂ ਕ੍ਰੀਡਾਮਯਾਨਿ ਚ ।। ੭੮.

ਉਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵਯਾ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।

ਕਿਨ੍ਨਰੋਦ੍ਗੀਤਘੁष੍ਟਾਨਿ ਸ਼ੀਤਮਨ੍ਦਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਪਵਨੈਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਰਮਣੀਯਤਰਾਣਿ ਚ ।। ੭੮.

ਉਹ ਪਹਾੜ ਕਿਨਨਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ; ਠੰਡੀ, ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹਵਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਨਾਮਤਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤਾਨਘਾਃ । ਪੂਰ੍ਵੇ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਨਾਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸੁਤੋਯਾਨਿ ਨਵਖਣ੍ਡਯੁਤਾਨਿ ਚ ।। ੭੮.

ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ 'ਚੈਤਰਰਥ', ਦੱਖਣ ਵੱਲ 'ਗੰਧਮਾਦਨ'—ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨੌ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਵਨषਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤਥਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਲਲਨਾਯੁਤਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਿ ਚੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਮੁਦਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਤਾਃ ।। ੭੮.

ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਿਹਗੈਃ ਕੂਜਿਤਾਨਿ ਚ । ਰਤ੍ਨੋਪਕੀਰ੍ਣਤਿਰ੍ਥਾਨਿ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਜਲਾਨਿ ਚ ।। ੭੮.

ਉਹ ਖੇਤਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਮਣੀਕ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੀਰਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ।

ਅਨੇਕਜਲਯਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਨਾਦਿਤਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਸ਼ਾਖਾਭਿਰ੍ਲਮ੍ਬਮਾਨਾਭੀ ਰੁਵਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਕੁਲਾਲਿਭਿਃ ।। ੭੮.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ੋਰ ਉਠਦੇ ਹਨ; ਡਾਲੀਆਂ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।

ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਹ੍ਲਾਰਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਚ । ਚਤੁਰ੍षੁ ਤੇषੁ ਗਿਰਿषੁ ਨਾਨਾਗੁਣਯੁਤੇषੁ ਚ ।। ੭੮.

ਉਹ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਹਨ, ਝੀਲਾਂ ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਅਤੇ ਕਹਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਅਰੁਣੋਦਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਮਾਨਸਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਅਸਿਤੋਦਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਚ ਮਹਾਭਦ੍ਰਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰੇ । ਕੁਮੁਦੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤਕਪਿਲੈਃ ਕਹ੍ਲਾਰੈਰ੍ਭੂषਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੭੮.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰੁਣੋਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮਾਨਸਾ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਸਿਤੋਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹਾਭਦ੍ਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਕੁਮੁਦ, ਚਿੱਟੇ ਕਪਿਲੇ ਅਤੇ ਕਹਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਅਰੁਣੋਦਯਸ੍ਯ ਯੇ ਸ਼ੈਲਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾ ਵੈ ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਗਦਤੋ ਮਮ ।। ੭੮.

ਅਰੁਣੋਦਯ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਵਿਕਙ੍ਕੋ ਮਣਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸੁਪਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚੋਪਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਮਹਾਨੀਲੋऽਥ ਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਸੁਬਿਨ੍ਦੁਰ੍ਮਦਨਸ੍ਤਥਾ ।। ੭੮.

ਵਿਕੰਕ, ਮਣੀਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸੁਪਾਤ੍ਰ, ਵੱਡਾ ਉਪਲਾ, ਮਹਾਨੀਲ, ਕੁੰਭ, ਸੁਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮਦਨ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਵੇਣੁਨਦ੍ਧਃ ਸੁਮੇਦਾਸ਼੍ਚ ਨਿषਧੋ ਦੇਵਪਰ੍ਵਤਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗਿਰਯੋऽਪਰੇ ।। ੭੮.

ਵੇਣੁਨੱਧ, ਸੁਮੇਦ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਦੇਵਪਰਵਤ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਦਰਾਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਮਦਾਯੁਤਾਃ । ਸਰਸੋ ਮਾਨਸਸ੍ਯੇਹ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਮਹਾਚਲਾਃ ।। ੭੮.

ਮੰਦਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮਾਨਸਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਯੇ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਨ੍ ਨਿਬੋਧਤ । ਸ਼ੈਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੭੮.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ: ਸ਼ੈਲਸਤ੍ਰੀ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ।

ਕਪਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਮਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤੁਰਗਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਨੁਮਾਨ੍ । ਤਾਮ੍ਰਾਹਸ਼੍ਚ ਵਿषਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਨੋ ਗਿਰਿਃ ।। ੭੮.

ਕਪੀ, ਸ਼ਤਮਕਸ਼, ਤੁਰਗ, ਸਾਨੁਮਾਨ, ਤਾਮਰਾਹ, ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤੋਦਨ ਪਹਾੜ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਸਮੂਲਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰਲੋ ਰਤ੍ਨਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਏਕਮੂਲੋ ਮਹਾਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋ ਗਜਮੂਲੋऽਪਿ ਸ਼ਾਵਕਃ ।। ੭੮.

ਸਮੂਲਾ, ਸਰਲਾ, ਰਤਨਕੇਤੁ, ਏਕਮੂਲਾ, ਮਹਾਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਗਜਮੂਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਵਕ — ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਕੈਲਾਸੋ ਹਿਮਵਾਨਚਲੋਤ੍ਤਮਃ । ਉਤ੍ਤਰਾ ਯੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੭੮.

ਪੰਚਸ਼ੈਲਾ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਹਿਮਵਾਨ — ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਕਪਿਲਃ ਪਿਙ੍ਗਲੋ ਭਦ੍ਰਃ ਸਰਸਸ਼੍ਚ ਮਹਾਚਲਃ । ਕੁਮੁਦੋ ਮਧੁਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਗਰ੍ਜਨੋ ਮਰ੍ਕਟਸ੍ਤਥਾ ।। ੭੮.

ਕਪਿਲ, ਪਿੰਗਲ, ਭਦ੍ਰ, ਸਰਸਾ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਕੁਮੁਦ, ਮਧੁਮਾਨ, ਗਰਜਨ ਅਤੇ ਮਰਕਟ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਥਾ । ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਾਨਚਲੋਤ੍ਤਮਃ । ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰ੍ਵਤਵਰਾਃ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੭੮.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਂਡਵ, ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਾ, ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ, ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ — ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਮਹਾਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰਸ ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੭੮.

ਮਹਾਭਦ੍ਰਾ ਝੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਥੇ ਜੋ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।

ਹਂਸਕੂਟੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਵृषਹਂਸਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਕਪਿਞ੍ਜਲਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚ ਸਾਨੁਮਾਨ੍ ।। ੭੮.

ਹੰਸਕੂਟ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਹੰਸ, ਕਪਿੰਜਲ, ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰਸ਼ੈਲ ਆਪਣੇ ਸਾਨੁਮਾਨ ਸਮੇਤ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।

ਨੀਲਃ ਕਨਕਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਪੁष੍ਕਰੋ ਮੇਘਸ਼ੈਲੋऽਥ ਵਿਰਜਾਸ਼੍ਚਾਚਲੋਤ੍ਤਮਃ । ਜਾਰੁਚਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੭੮.

ਨੀਲ, ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮੇਘਸ਼ੈਲ, ਵਿਰਜਾ, ਜਾਰੁਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ — ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤੇषਾਂ ਤੁ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰੇषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸ੍ਥਲੀਰਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੭੮.

ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਦਾਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਖੱਡ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਸੀਤਾਨ੍ਤਸ੍ਯਾਚਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਮੁਦਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇਣ ਚ । ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਿਹਙ੍ਗਪੁष੍ਟਾਯਾਂ ਨਾਨਾਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿषੇਵਿਤਮ੍ ।। ੭੯.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਸੀਮੇ ਵਿਚ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੱਡ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਯੋਜਨਸ਼ਤਾਯਾਮਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤृਤਮ੍ । ਸੁਰਸਾਮਲਪਾਨੀਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਰੋਚਨਮ੍ ।। ੭੯.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਸੁਰਗ ਜਿਹਾ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਕ ਹੈ।

ਦ੍ਰੋਣਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣੈਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮੈਰਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੭੯.

ਉਹ ਝੀਲ ਵੱਡੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਕਾਰ ਡ੍ਰੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾ-ਕਮਲ ਵੀ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਾਸਰ੍ਪੈਰਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰੀਸਰੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਿਹੇਹ ਚ ।। ੭੯.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸ਼੍ਰੀ ਸਰਸ' ਹੈ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲੈਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵੇਕਂ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਵਨਸ੍ਯ ਚ ।। ੭੯.

ਉਹ ਝੀਲ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਖੜਾ ਹੈ।