ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾ ਪੁਰ੍ਯਾਮਮਰਾਵਤ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮਮਾਣੇਨ੍ਦੁਰਾ ਪ੍ਰਭੌ । ਤਯਾ ਤਿਰਸ੍ਕृਤਾ ਵਾऽਪਿ ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੁਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣਾਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਨਦੀ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਓਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਿਤੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਯੇ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਾਨ੍ ਤੁष੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨष੍ਟਾਵਪ੍ਯਚਲੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੭੫.

ਜੋ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਲੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਿਭ੍ਰਮਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਯਾ ਸਾ ਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੭੫.

ਉਹ ਘੁੰਮਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਮੇਰੋਃ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਦੇਸ਼ੇ ਪਰਮਵਰ੍ਚਸੇ । ਚਕ੍ਰਵਾਟਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਰਾਜਿਤੇ ।। ੭੬.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—

ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਮਰਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰਵਾਟਸਮੁਦ੍ਧਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਂ ਬਲਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਃ ਸੁਪ੍ਰਾਕਾਰਃ ਸੁਤੋਰਣਃ ।। ੭੬.

ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਇਤਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਧ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ਜਾਮਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਰਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਦੇਸ਼ੇ ਪਰਮਵਰ੍ਚਸੇ । ਅਲੋਕਜਨਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਵਿਮਾਨਸ਼ਤਸਂਕੁਲਾ ।। ੭੬.

ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜੋ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਡਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਹੈ।

ਮਹਾਵਾਪਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਪੁष੍ਪਸ਼ਬਲੈਃ ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀ ।। ੭੬.

ਉਹ ਨਗਰੀ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਧਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦੇਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਪੁਰਨ੍ਦਰਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸਮृਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵਮਰਾਵਤੀ ।। ੭੬.

ਉਹ ਨਗਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇऽਮਰਾਵਤ੍ਯਾ ਵਜ੍ਰਵੈਦੂਰ੍ਯਵੇਦਿਕਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗੁਣਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸੁਧਰ੍ਮਾ ਨਾਮ ਵੈ ਸਭਾ ।। ੭੬.

ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਚੌਕ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ । ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸਰ੍ਵਾਭਿਰ੍ਦੇਵਯੋਨਿਭਿਃ ।। ੭੬.

ਉਥੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਇੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਸੁਵਂਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਃ ।। ੭੬.

ਉਥੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੁਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਾ । ਤੇਜੋਵਤੀ ਨਾਮ ਪੁਰੀ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭੬.

ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜਵਤੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੁਤਾਸ਼ਾ (ਅਗਨਿ) ਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣਵਤੀ ਰਮ੍ਯਾ ਪੁਰੀ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਂਯਮਨੀ ਨਾਮ ਪੁਰੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੭੬.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਯਮਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਨੈਰ੍ऋਤਾਧਿਪਤੇਃ ਸ਼ੁਭਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਕृष੍ਣਾਵਤੀ ਨਾਮ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੭੬.

ਚੌਥੇ ਪਾਸੇ, ਨੈਰਤ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਦੀ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੇ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰਪੁਟੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਤੀ ਪੁਰੀ । ਉਦਕਾਧਿਪਤੇਃ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੭੬.

ਪੰਜਵੇਂ, ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਸ਼ੁਧਵਤੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਥਾ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਦੇਵਸ੍ਵਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਪੁਟੇ ਪੁਰੀ । ਵਾਯੋਰ੍ਗਨ੍ਧਵਤੀ ਨਾਮ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਤ੍ਤਰਾ ।। ੭੬.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਯੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੰਧਵਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਪੁਟੇ ਰਮ੍ਯਾ ਗੁਹ੍ਯਕਾਧਿਪਤੇਃ ਪੁਰੀ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹੋਦਯਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਭਾ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵੇਦਿਕਾ ।। ੭੬.

ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹੋਦਯਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਤੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਚੌਕ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਤਥਾष੍ਟਮੇऽਨ੍ਤਰਪੁਟੇ ਈਸ਼ਾਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੁਰੀ ਮਨੋਹਰਾ ਨਾਮ ਭੂਤੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਯੁਤਾ । ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵਨੈਰਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤੈਃ ।। ੭੬.

ਅੱਠਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਨੋਹਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਅਨਾਜ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਦੇਵਲੋਕੋऽਯਂ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਇਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੭੬.

ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਭ ਵਲੋਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਵਰਗ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਯਦੇਤਤ੍ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮੂਲਂ ਮੇਰੋਰ੍ਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਮਾਨਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੭੭.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਣਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਯੋਜਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਤਥਾ ਚਾष੍ਟੌ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਸ਼ੈਲਰਾਜਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮੇਰੁਮੂਲਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੭੭.

ਉਥੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਚਾਲੀ-ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਗਿਰਿਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਮਨੇਕਾਨਾਂ ਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ । ਦਿਗष੍ਟੌ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਰ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੭੭.

ਉਹਨਾਂ ਅਣਗਣਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੰਗੇ ਹੱਦ-ਪਹਾੜ ਹਨ।

ਜਠਰੋ ਦੇਵਕੂਟਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਪਰ੍ਵਤੌ । ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਾਯਤਾਵੇਤਾਵਰ੍ਣਵਾਨ੍ਤਰ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਪਰ੍ਵਤਾਨੇਤਾਨष੍ਟਾਨਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ ।। ੭੭.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਠਰ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫੈਲ ਕੇ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਦ-ਪਹਾੜ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਯੋऽਸੌ ਮੇਰੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ । ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਗਦਤਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ ।। ੭੭.

ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਮਹਾਪਾਦਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੇਰੋਰਥ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਯੈਰ੍ਨ ਚਚਾਲ ਵਿष੍ਟਬ੍ਧਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਮਹੀ ।। ੭੭.

ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਆਧਾਰ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ੍ਤੇषੁ ਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯਤੇ । ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਰਚਿਤਾ ਹਰਿਤਾਲਤਟੈਰ੍ਵृਤਾਃ ।। ੭੭.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਤੇ ਆੜੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਹਰਿਤਾਲ ਦੇ ਪੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਿਤਾਃ ।ऽ ਅਨੇਕਸਿਦ੍ਧਭਵਨੈਃ ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਥਾਨੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪ੍ਰਭਾਃ ।। ੭੭.

ਇਹ ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਸਿਧਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਦਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ । ਵਿਪੁਲਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭੭.

ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਖੜਾ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇषੁ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ । ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਾ ਗੁਣਸਂਚਯੈਃ ।। ੭੭.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦੈਤ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।