ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਭਾਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਤੁਮਾਲਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ । ਉਤ੍ਤਰੇ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਃ ।। ੭੫.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਤੇ ਭਾਰਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਕੇਤੁਮਾਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੁ ਹਨ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਕਮਲ ਦੀ ਕਰਣਿਕਾ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕੇਸਰਜਾਲਾਨਿ ਨਵषਟ੍ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਰੁਤ੍ਸੇਧੋ ਵਿਵਰਾਨ੍ਤਰਗੋਚਰਾਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਨੌ ਤੇ ਛੇ ਕੇਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚਾਪਿ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਕੇਸਰਜਾਲਾਨਿ ਵਿਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਵੀ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਕੇਸਰਾਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਮਾਯਾਮਮਸ਼ੀਤਿਃ ਪृਥੁਲਾਨਿ ਚ । ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅਸੀ ਯੋਜਨ; ਉਥੇ ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਚੌਦਾਂ ਯੋਜਨ ਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਸਾ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਿਕੇਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਤਾਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਮੇਕਾਗ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਨਿਬੋਧਤ । ਮਣਿਪਰ੍ਣਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਪ੍ਰਭਾਸਿਤਾਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਥੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ 'ਕਰਨਿਕਾ' ਆਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।

ਅਨੇਕਪਰ੍ਣਨਿਚਯਂ ਸੌਵਰ੍ਣਮਰੁਣਪ੍ਰਭਮ੍ । ਕਾਨ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਪਰ੍ਵਾਣਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰੋਦਰਕਨ੍ਦਰਮ੍ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤਪਤ੍ਰਂ ਚ ਵृਤ੍ਤਮੇਕਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਗ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਹ ਹਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਗੋਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।

ਮਣਿਰਤ੍ਨਾਰ੍ਪਿਤਸ਼੍ਵਭ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵੇਦਿਕਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗੈਰ੍ਮਣਿਚਰ੍ਚਿਤਤੋਰਣੈਃ ।। ੭੫.

ਉਸਦੇ ਖੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋਰਨਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਭਾ ਰਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਜਨਸਂਕੁਲਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਨੋਵ੍ਰਤੀ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਮਨੋਵ੍ਰਤੀ' ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰੇਸ਼ਾਨਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਃ । ਮਹਾਵਿਮਾਨਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਦਾ ।। ੭੫.

ਉਥੇ, ਇਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਜ੍ਯਨਮਸ੍ਕਾਰੈਰਰ੍ਚਨੀਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਾਰ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯੈਸ੍ਤਦਾ ਦਿਹਸਂਕਲ੍ਪੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਚੀਰ੍ਣਂ ਚਾਰੁਮਨੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸਦਾਚਾਰਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤੈਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਵਯ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੁਚੱਜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

ਸਮ੍ਯਗਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਤृਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਰਤਾਃ । ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਪਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਨੀਤਾ ਅਤਿਥਿਪ੍ਰਿਯਾਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਮਰ ਹਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗृਹਿਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾ ਵਿਰਕ੍ਤਾਃ ਕਾਰਣਾਤ੍ਮਕਾਃ । ਯਮੈਰ੍ਨਿਯਮਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਦृਢਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਕਿਲ੍ਬਿषਾਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਚਿੱਟੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਰਥ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਚੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਯਮ-ਨਿਯਮ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਨਿਵਸਨਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍ । ਉਪਰ੍ਯੁਪਰਿ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਗਤੀਨਾਂ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਚਿੱਟਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਤਤੋਰ੍ਦ੍ਧਰੁਚਿਰੇ ਕृष੍ਣੇ ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਚਸਿ । ਮਹਾਗਿਰੌ ਤਤੋ ਰਮ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ ।। ੭੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਸੋਹਣੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨੈਕਰਤ੍ਨਸਮਾਵਾਸੇ ਮਣਿਤੋਰਣਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਮੇਰੋਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੇ ।। ੭੫.

ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਕ੍ਰਪਾਟੋ ਨਗੋਤ੍ਤਮਃ । ਜਾਰੁਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਉਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਚੱਕਰਪਾਟਾ ਨਾਮਕ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਘੇਰਾਈ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਰੁਧਿ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਤੇषਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰੇषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਃ । ਸ੍ਥਲੀਰਨ੍ਤਰਦ੍ਰੋਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੭੫.

ਹੁਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰੀ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਮੈਦਾਨ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਚਕ੍ਰਪਾਟੋਪਨਿਰ੍ਗਤਾ । ਸਾ ਤੂਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵਵਾਹਿਨੀ ਚਾਪਿ ਨਦੀ ਭੂਮੌ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ।। ੭੫.

ਚੱਕਰਪਾਟਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਇਕ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਾ ਪੁਰ੍ਯਾਮਮਰਾਵਤ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮਮਾਣੇਨ੍ਦੁਰਾ ਪ੍ਰਭੌ । ਤਯਾ ਤਿਰਸ੍ਕृਤਾ ਵਾऽਪਿ ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੁਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣਾਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਨਦੀ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਓਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਿਤੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਯੇ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਾਨ੍ ਤੁष੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨष੍ਟਾਵਪ੍ਯਚਲੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।। ੭੫.

ਜੋ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਲੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰਿਭ੍ਰਮਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਯਾ ਸਾ ਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੭੫.

ਉਹ ਘੁੰਮਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਮੇਰੋਃ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਦੇਸ਼ੇ ਪਰਮਵਰ੍ਚਸੇ । ਚਕ੍ਰਵਾਟਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਰਾਜਿਤੇ ।। ੭੬.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—

ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਮਰਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰਵਾਟਸਮੁਦ੍ਧਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਂ ਬਲਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਃ ਸੁਪ੍ਰਾਕਾਰਃ ਸੁਤੋਰਣਃ ।। ੭੬.

ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਇਤਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਧ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ਜਾਮਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਰਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਦੇਸ਼ੇ ਪਰਮਵਰ੍ਚਸੇ । ਅਲੋਕਜਨਸਂਪੂਰ੍ਣਾ ਵਿਮਾਨਸ਼ਤਸਂਕੁਲਾ ।। ੭੬.

ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜੋ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉੱਡਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਹੈ।

ਮਹਾਵਾਪਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਪੁष੍ਪਸ਼ਬਲੈਃ ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀ ।। ੭੬.

ਉਹ ਨਗਰੀ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਧਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦੇਵੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਪੁਰਨ੍ਦਰਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸਮृਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵਮਰਾਵਤੀ ।। ੭੬.

ਉਹ ਨਗਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯੇऽਮਰਾਵਤ੍ਯਾ ਵਜ੍ਰਵੈਦੂਰ੍ਯਵੇਦਿਕਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗੁਣਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸੁਧਰ੍ਮਾ ਨਾਮ ਵੈ ਸਭਾ ।। ੭੬.

ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਵੈਦੂਰਿਆ ਦੀ ਚੌਕ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।