ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾ ਧਾਤਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਜਲਾਦਯਃ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ ਪृਥਿਵੀਪਦ੍ਮਂ ਮੇਰੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ।। ੭੫.

ਸਾਰੇ ਤੱਤ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਹਨ, ਜਲ ਆਦਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੌਂਡਾ-ਅਕਾਰ ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਮੇਰੂ ਹੈ।

ਚਤੁष੍ਪਤ੍ਰਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਗੁਣਂ ਮਹਤ੍ । ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਵਿਤਤਾ ਹਿ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਃ ।। ੭੫.

ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਤੱਖ, ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਫੈਲ ਗਈਆਂ।

ਅਨੇਕਕਲ੍ਪਜੀਵਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰੁषੈਃ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਭਿਃ । ਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੭੫.

ਅਨੇਕ ਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਵਾਲੇ, ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਯੋਗੀ ਮਹਾਦੇਵੋ ਜਗਦ੍ਧ੍ਯੇਯੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਸਰ੍ਵਲੋਕਗਤੋऽਨਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਪਕੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰਵ੍ਯਯਃ ।। ੭੫.

ਵੱਡਾ ਯੋਗੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਧਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਨੰਤ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਮਾਂਸਮੇਦੋऽਸ੍ਥਿਸਂਭਵਾ । ਯੋਗਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪਧਰੋ ਵਿਭੁਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਰੂਪਕਲਾ ਮਾਂਸ, ਚਰਬੀ ਜਾਂ ਹੱਡੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ। ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵੱਡਾ, ਸਤ-ਸਵਰੂਪ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲੋਕੇ ਪਦ੍ਮਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਕਲ੍ਪਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਦੌ ਕਾਲਸ੍ਯ ਗਤਿਰੀਦृਸ਼ੀ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਦਾ-ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਕਲਪ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਹੀ ਚਲਣ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਦ੍ਮੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਦੇਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵ ਈਸ਼ਾਨੋ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਕਮਲ 'ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚਤੁਰਮੁਖ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯ ਬੀਜਨਿਸਰ੍ਗਂ ਹਿ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਯਥਾਰ੍ਥਵਤ੍ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਨਿਸਰ੍ਗੇਣ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈਵ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ।। ੭੫.

ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦਮ੍ਬੁ ਵੈष੍ਣਵਃ ਕਾਯੋ ਯਤੋ ਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਃ । ਪਦ੍ਮਾਕਾਰਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪृਥਿਵੀ ਸਵਨਦ੍ਰੁਮਾ ।। ੭੫.

ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਕਮਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।

ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਲੋਕਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਸਿਦ੍ਧਭਾषਿਤਮ੍ । ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰृਣੁਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੭੫.

ਹੁਣ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜਨੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਲੋਕ-ਕਮਲ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।

ਮਹਾਵਰ੍षਾਣਿ ਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਵਤਸਂਸ੍ਥਾਨੋ ਮੇਰੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਖੜਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਃ ਸ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਪੀਤਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਸ੍ਯ ਭृਙ੍ਗਵਰ੍ਣਂ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਹਨ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੀਲਾ, ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭੰਭੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ।

ਉਤ੍ਤਰਂ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਮੇਰੁਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਭਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਰਾਜਵਂਸ਼ੇ ਤੁ ਧਿष੍ਠਿਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਹੈ; ਮੇਰੂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਚਿੱਟਾ, ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੋ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਰੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਤਰੁਣ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ षੋਡਸ਼ਾਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਃ षੋਡਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਸ਼ਰਾਵਸਂਸ੍ਥਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਸ੍ਤृਤਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਚੋਟੀ 'ਚ, ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਆਕਾਰ 'ਚ, ਬਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਵ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨਂ ਤਦਿष੍ਯਤੇ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ; ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਵਤਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਤਤਃ षਟ੍ਕਾਧਿਕਾਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਚਤੁਰਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਾਨੇਨ ਪਰਿਣਾਹਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਘੇਰਾ ਨਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਕ ਆਕਾਰ 'ਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਛਿਆਨਵੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।

ਸ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯੋ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸਵਨੈਰਾਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਾਤਰੂਪਮਯੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਦਿਵਯ ਪਰਬਤ ਦਿਵਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲੇਟੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਸ਼ੈਲਰਾਜੇ ਪ੍ਰਮੋਦਨ੍ਤੇ ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਃ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਪਰਬਤ ਦੇ ਰਾਜ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ ਤੁ ਮੇਰੁਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਭਵਨੈਰ੍ਭੂਤਭਾਵਨੈਃ । ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਧਿष੍ਠਿਤਾਃ ।। ੭੫.

ਉਹ ਮੇਰੂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਭਾਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਕੇਤੁਮਾਲਸ਼੍ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ । ਉਤ੍ਤਰੇ ਕੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਾਃ ।। ੭੫.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਤੇ ਭਾਰਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਕੇਤੁਮਾਲ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੁ ਹਨ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ।

ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਕਮਲ ਦੀ ਕਰਣਿਕਾ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਕੇਸਰਜਾਲਾਨਿ ਨਵषਟ੍ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਰੁਤ੍ਸੇਧੋ ਵਿਵਰਾਨ੍ਤਰਗੋਚਰਾਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਨੌ ਤੇ ਛੇ ਕੇਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚਾਪਿ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਕੇਸਰਜਾਲਾਨਿ ਵਿਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਵੀ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਕੇਸਰਾਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰਮਾਯਾਮਮਸ਼ੀਤਿਃ ਪृਥੁਲਾਨਿ ਚ । ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅਸੀ ਯੋਜਨ; ਉਥੇ ਚਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਚੌਦਾਂ ਯੋਜਨ ਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਸਾ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਿਕੇਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਤਾਂ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਮੇਕਾਗ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਾਸੇਨ ਨਿਬੋਧਤ । ਮਣਿਪਰ੍ਣਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਪ੍ਰਭਾਸਿਤਾਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਥੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ 'ਕਰਨਿਕਾ' ਆਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।

ਅਨੇਕਪਰ੍ਣਨਿਚਯਂ ਸੌਵਰ੍ਣਮਰੁਣਪ੍ਰਭਮ੍ । ਕਾਨ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਪਰ੍ਵਾਣਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰੋਦਰਕਨ੍ਦਰਮ੍ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਤਪਤ੍ਰਂ ਚ ਵृਤ੍ਤਮੇਕਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੭੫.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਗ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਖੋਹ ਹਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਗੋਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।

ਮਣਿਰਤ੍ਨਾਰ੍ਪਿਤਸ਼੍ਵਭ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਭਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵੇਦਿਕਮ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗੈਰ੍ਮਣਿਚਰ੍ਚਿਤਤੋਰਣੈਃ ।। ੭੫.

ਉਸਦੇ ਖੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋਰਨਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਭਾ ਰਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਜਨਸਂਕੁਲਾ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਨੋਵ੍ਰਤੀ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ।। ੭੫.

ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਮਨੋਵ੍ਰਤੀ' ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।