ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਲਵਣੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ ਸਮੇਨ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੭੫.

ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗਾਯਤਾ ਦੀਰ੍ਘਾ षਡੇਤੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ । ਉਭਯਤ੍ਰਾਵਗਾਢਾਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ ।। ੭੫.

ਉਸ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਛੇ ਲੰਬੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਸ਼ਾ ਪਰਬਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਹਿਮਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹੇਮਵਾਨ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸੁਸੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ ।। ੭੫.

ਹਿਮਵਤ ਪਰਬਤ ਜ਼ਿਆਦातर ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਹੈ, ਹੇਮਕੂਟਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਿਸ਼ਧ ਪਰਬਤ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਃਸ ਸੌਵਰ੍ਣੋ ਮੇਰੁਸ਼੍ਚੋਲ੍ਬਮਯੋ ਗਿਰਿਃ । ਵृਤ੍ਤਾਕृਤਿਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਸ੍ਤ੍ਰਃ ਸਮੁਚ੍ਛਿਤਃ ।। ੭੫.

ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਚਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਅਤੇ ਚੌਕੋਣਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਨਾਭਿਮਣ੍ਡਲਸਂਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ ।। ੭੫.

ਇਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇ ਨਾਭੀ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ । ਪੀਤਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨਾਸੌ ਤੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯਤ੍ਵਮਿष੍ਯਤੇ ।। ੭੫.

ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਯ ਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਨਿਭਸ਼੍ਚਾਸੌ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਯਤੋऽਥ ਸਃ । ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੇਰੋਰ੍ਨਾਮਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਃ ।। ੭੫.

ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਇਹ ਭੰਬੀ ਦੇ ਪੰਖ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕੰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ। ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਭਾਵਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੭੫.

ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਰੰਗ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਵृਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਤਃ ਪਰਿਮਾਣਤਃ । ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ । ਮਯੂਰਬਰ੍ਹਿਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਾਨ੍ ।। ੭੫.

ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਹ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਵੈਦੂਰੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਏਤੇ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਾਨਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਾਃ । ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਨਵਸਾਹਸ੍ਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੭੫.

ਇਹ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵੇਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਵਿਲਾਵृਤਂ ਨਾਮ ਮਹਾਮੇਰੋਃ ਸ ਸਂਭਵਃ । ਨਵੈਵ ਤੁ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਸਃ ।। ੭੫.

ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਮੇਰੁਰ੍ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ । ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇਰੋਰੁਤ੍ਤਰਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੭੫.

ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ; ਮੇਰੂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਅੱਧਾ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ।

ਵਰ੍षਾਣਿ ਯਾਨਿ षਡਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਤੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ । ਯੋਜਨਾਗ੍ਰਂ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤਦ੍ ਵਿਧੀਯਤੇ ।। ੭੫.

ਇੱਥੇ ਛੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਰਸ਼ਾ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍षੇ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਃ । ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ਤੇषਾਮਾਯਾਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੭੫.

ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤੌ ਦ੍ਵੌ ਚਾਯਤੌ ਗਿਰੀ । ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਨਿषਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪਰੇ । ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛृਙ੍ਗਵਾਂਸ਼੍ਚ ਯਃ ।। ੭੫.

ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ; ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟਾ, ਹਿਮਵਤ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਨਿषਧਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਾਗੇਨ ਹੇਮਕੂਟਃ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ । ਹਿਮਵਾਨ੍ ਵਿਂਸ਼ਭਾਗੇਨ ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ ।। ੭੫.

ਨਿਸ਼ਧ ਦਾ ਆਕਾਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇਮਕੂਟਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਮਵਤ ਹੇਮਕੂਟਾ ਤੋਂ ਵੀਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹੈ।

ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਹੇਮਕੂਟੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ । ਅਸ਼ੀਤਿਰ੍ਹਿਮਵਾਨ੍ ਸ਼ੈਲ ਆਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ।। ੭੫.

ਹੇਮਕੂਟਾ, ਮਹਾਂ ਪਰਬਤ, ਅਠਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ; ਹਿਮਵਤ ਪਰਬਤ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲੀਭਾਵਾਦ੍ ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ । ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾ ਚੇਮੇ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੭੫.

ਦਵੀਪ ਦੀ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਕਾਰਨ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀ ਘਟ-ਵਾਧ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।

ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਾਸ੍ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਚੈਵ ਤਤ੍ । ਪ੍ਰਪਾਤਵਿषਮੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਤੈਰਾਵृਤਾਨਿ ਤੁ ।। ੭੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਉਹੀ ਵਰਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਢਲਵਾਂ ਅਤੇ ਉਚ-ਨੀਚ ਹਨ।

ਸਂਤਤਾਨਿ ਨਦੀਭੇਦੈਰਗਮ੍ਯਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇषੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਨਾਨਾਜਾਤੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।। ੭੫.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਏਤਦ੍ਧੈਮਵਤਂ ਵਰ੍षਂ ਭਾਰਤੀ ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਹੇਮਕੂਟਂ ਪਰਂ ਯਤ੍ਰ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਿਂਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੭੫.

ਇਹ ਹਿਮਵਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ।

ਹੇਮਕੂਟਾਤ੍ ਤੁ ਨਿषਧਂ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ । ਹਰਿਵਰ੍षਾਤ੍ ਪਰਂ ਚੈਵ ਮੇਰੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਇਲਾਵृਤਮ੍ ।। ੭੫.

ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਿਸਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੀਵਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੇਰੂ ਦੇ ਪਾਸ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।

ਇਲਾਵृਤਾਤ੍ ਪਰਂ ਨੀਲਂ ਰਮ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਰਮ੍ਯਕਾਚ੍ਚ ਪਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਦ੍ਧਿਰਣ੍ਮਯਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਤ੍ ਪਰਂ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਨ੍ਤਂ ਕੁਰੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੭੫.

ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੀਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨੀਲਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਮਯਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਰਮਯਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣਮਯ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਮਯ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਰੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਨੁਃਸਂਸ੍ਥੇ ਤੁ ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍षੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ । ਦ੍ਵੀਪਾਨਿ ਖਲੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਤੁਰਸ੍ਤ੍ਰਮਿਲਾਵृਤਮ੍ ।। ੭੫.

ਧਨੁਸ਼-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ, ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਟਾਪੂ ਹਨ, ਜੋ ਚੌਕੋਣੇ ਹਨ।

ਅਰ੍ਵਾਕ੍ ਚ ਨਿषਧਸ੍ਯਾਥ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪਰਂ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਵਤੋ ਯਚ੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਧਂ ਹਿ ਤਦੁਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੭੫.

ਨਿਸਧ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਵੈਦੀ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੈਦੀ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ ਹੈ।

ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚੋਤ੍ਤਰੇ । ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਯਤ੍ਰ ਮੇਰੁਸ੍ਤ੍ਵਿਲਾਵृਤਃ ।। ੭੫.

ਵੈਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧੇ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧੇ 'ਤੇ ਵੀ ਤਿੰਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਤੁ ਨੀਲਸ੍ਯ ਨਿषਧਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਣ ਚ । ਉਦਗਾਯਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲੋ ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ ।। ੭੫.

ਨੀਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਮਾਲਯਵਤ ਹੈ।

ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋਚ੍ਛ੍ਰਯ ਏਵ ਚ । ਆਯਾਮਤਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋ-ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ । ਆਯਾਮੋਚ੍ਛ੍ਰਯਵਿਸ੍ਤਾਰਾਤ੍ ਤੁਲ੍ਯੋ ਮਾਲ੍ਯਵਤਾ ਤੁ ਸਃ ।। ੭੫.

ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਲਯਵਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।