ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਯੋऽਨ੍ਯਥਾ ਭਾਵਯੇਦੇਤਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਰੌਰਵਂ ਪਾਪਪੂਰੁषਃ ।। ੭੨.

ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਡਰਾਉਣੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ऋਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮ ਏਵ ਚ । ਨੈਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੇਦਮਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ।। ੭੨.

ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਪੂਰ੍ਵਭੂਤਂ ਸਲਿਲੇ ਮਗ੍ਨੇਨ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ ।। ੭੩.

ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਨੋਖਾ ਵਾਕਿਆ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਾऽਹਂ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸृਜ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਅਵਿਜ੍ਞਾਨਸਮਰ੍ਥੋऽਹਂ ਨਿਮਗ੍ਨਃ ਸਲਿਲੇ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੭੩.

ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰ।' ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ।

ਤਤ੍ਰ ਯਾਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਕਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ ।। ੭੩.

ਉਥੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਜੋੜ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।

ਤਾਵਜ੍ਜਲਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਪ੍ਰਲਯਾਗ੍ਨਿਸਮਪ੍ਰਭਾਃ । ਪੁਰੁषਾ ਦਸ਼ ਚੈਕਸ਼੍ਚ ਤਾਪਯਨ੍ਤੋਂਸ਼ੁਭਿਰ੍ਜਲਮ੍ ।। ੭੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਸ ਤੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਉਭਰੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਯਾ ਪृष੍ਟਾਃ ਕੇ ਭਵਨ੍ਤੋ ਜਲਾਦੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਤੇਜਸਾ । ਤਾਪਯਨ੍ਤੋ ਜਲਂ ਚੇਦਂ ਕ੍ਵ ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਥ ਸਂਸ਼ਤ ।। ੭੩.

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਨਿਕਲੇ ਹੋ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਤੇ ਤੁ ਨੋਚੁਃ ਕਿਂਚਨ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਏਵਮੇਵ ਗਤਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਂ ਤੇ ਨਰਾ ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵ ।। ੭੩.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ; ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ।

ਤਤਸ੍ਤੇषਾਮਨੁ ਮਹਾਪੁਰੁषੋऽਤੀਵਸ਼ੋਭਨਃ । ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੇਘਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੭੩.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਆਇਆ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।

ਤਮਹਂ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੇ ਚੇਮੇ ਪੁਰੁषਾ ਗਾਤਾਃ । ਕਿਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਿਹ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੭੩.

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਇਹ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸਨ ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ? ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖ।'

ਪੁਰੁष ਉਵਾਚ । ਯ ਏਤੇ ਵੈ ਗਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਾ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਤਾ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਭਵ ।। ੭੩.

ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਆਦਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਦਿਤਿਆ ਹਨ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਵ।'

ਸृष੍ਟਿਂ ਸृਜਤਿ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਦਰ੍ਥਂ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਮੀ ਨਰਾਃ । ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਾਯ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸृष੍ਟੇਰ੍ਦੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭੩.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੀ ਲਈ ਇਹ ਆਦਮੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਣ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵ।

ਸ਼ਮ੍ਭੁਰੁਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਕਥਂ ਜਾਨੀषੇ ਮਹਾਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮ । ਭਵੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਪਰੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੭੩.

ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ । ਅਹਂ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਜਲਸ਼ਾਯੀ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੭੩.

ਇੰਝ ਰੁਦਰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

ਦਿਵ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਵਤੁ ਵੈ ਤਵ ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਯਾਵਦ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤੁ ਤਮ੍ ।। ੭੩.

'ਤੈਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਅੱਖ ਮਿਲੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।' ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਾਵਦਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਤੇਜਸਮ੍ । ਤਮੇਵਾਹਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਯ ਨਾਭੌ ਤੁ ਪਙ੍ਕਜਮ੍ ।। ੭੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਰਗਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਸੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਤਦਙ੍ਕਤਃ । ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਤੋ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਤਃ । ਤਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮਤਿਰ੍ਮੇ ਸਮਜਾਯਤ ।। ੭੩.

ਉਥੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੇਰ।

ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤੌ ਤੁ ਜਾਤਾਯਾਂ ਸਕ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸ੍ਤੁਤੋ ਮਯਾ ਸ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਤਪਸਾ ਸ੍ਮृਤਕਰ੍ਮਣਾ ।। ੭੩.

ਹੇ ਨੇਕ ਨੀਤ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੂਪ ਜਨਮਿਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਭਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਨਮੋऽਸ੍ਤ੍ਵਨਨ੍ਤਾਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚੇਤਸੇ ਸਰੂਪਰੂਪਾਯ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਬਾਹਵੇ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਵਰਾਯ ਵੇਧਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲਦੇਹਾਯ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਕਰ੍ਮਿਣੇ ।। ੭੩.

ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਨੰਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸਮਸ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹਰਾਯ ਸ਼ਮ੍ਭਵੇ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਨਿਲਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸੇ । ਸਮਸ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧृਤਾਯ ਚਕ੍ਰਿਣੇ ਸਮਸ੍ਤਗੀਰ੍ਵਾਣਨੁਤੇ ਸਦਾऽਨਘ ।। ੭੩.

ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਤੇ ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਚੱਕਰ ਧਾਰੀ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਅਨਾਦਿਦੇਵੋऽਚ੍ਯੁਤ ਸ਼ੇषਸ਼ੇਖਰ ਪ੍ਰਭੋ ਵਿਭੋ ਭੂਤਪਤੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਮਰੁਤ੍ਪਤੇ ਸਰ੍ਵਪਤੇ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ਭੁਵਃ ਪਤੇ ਭੁਵਨਪਤੇ ਸਦਾ ਨਮਃ ।। ੭੩.

ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਕਦੇ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ ਸਜਦੇ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ।

ਜਲੇਸ਼ ਨਾਰਾਯਣ ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ਂਕਰ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਲੋਚਨ । ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸੂਰ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤ ਵੀਰ ਵਿਸ਼੍ਵਗਾ - ਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇऽਮृਤਮੂਰ੍ਤਿਰਵ੍ਯਯਃ ।। ੭੩.

ਹੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇਕਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਕਦੇ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਮਰ, ਅਟੱਲ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਜ੍ਵਲਦ੍ਹੁਤਾਸ਼ਾਰ੍ਚਿਵਿਰੁਦ੍ਧਮਣ੍ਡਲ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨਾਰਾਯਣ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਦੇਵਾਰ੍ਤ੍ਤਿਹਰਾਮृਤਾਵ੍ਯਯ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਮਾਂ ਸ਼ਰਣਗਤਂ ਸਦਾਚ੍ਯੁਤ ।। ੭੩.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਚਕਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਟੱਲ, ਸਦਾ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ, ਹੇ ਕਦੇ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਵਿਭੋ ਤਵਾਹਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਗਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੀਸ਼ਂ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੁਭ੍ਯਂ ਤੁ ਪਿਤਾਮਹਾਯ ।। ੭੩.

ਹੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਿਆ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਭ੍ਰਮਣੈਰਨੇਕੈਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਦੇਵਵਰਾਦਿਦੇਵ । ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਿਭਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵੈ - ਰੁਪਾਸ੍ਯਸੇ ਕਿਂ ਪ੍ਰਲਪਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਾਮ੍ ।। ੭੩.

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਲੱਭਦੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?

ਏਕਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਸ੍ਤਾਦ੍ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯਸੌ ਸਰ੍ਵਵਿਦਾਦਿਬੋਦ੍ਧਾ । ਗੁਣਾ ਨ ਤੇषੁ ਪ੍ਰਸਭਂ ਵਿਭੇਦ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਹਿ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਰੂਪਃ ।। ੭੩.

ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਬੜਾ ਹੀ ਸੁਖਮ ਵੀ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਮਨੋ ਵਿਗਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋऽਸਿ ਕਰ੍ਮਾਭਵਾਨ੍ਨੋ ਵਿਗਤੈਕਕਰ੍ਮਾ । ਸਂਸਾਰਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨ ਤਾਦृਸ਼ੋऽਸਿ ਪੁਨਃ ਕਥਂ ਦੇਵਵਰਾਸਿ ਵੇਦ੍ਯਃ ।। ੭੩.

ਤੂੰ ਬੋਲਣ, ਸੋਚਣ, ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਰਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਮੂਰ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤਂ ਤ੍ਵਤੁਲਂ ਲਭ੍ਯਤੇ ਤੇ ਪਰਂ ਵਪੁਰ੍ਦੇਵ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵੈਃ । ਸਂਸਾਰਵਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਕਰੈਰ੍ਯਜਦ੍ਭਿ - ਰਤੋऽਵਸੀਯੇਤ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ ।। ੭੩.

ਤੇਰਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਯਗ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।

ਪਰਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਵਪੁਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਦਯੋऽਪ੍ਯਦ੍ਭੁਤਕਾਰਣਂ ਤਤ੍ । ਅਤੋऽਵਤਾਰੋਕ੍ਤਤਨੁਂ ਪੁਰਾਣ - ਮਾਰਾਧਯੇਯੁਃ ਕਮਲਾਸਨਾਦ੍ਯਾਃ ।। ੭੩.

ਤੇਰਾ ਉਹ ਉੱਚਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇਰੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।