ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ऋषੀਣਾਂ ਮਾਯਯਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਾਤਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਵੈ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਾਨ੍ ਜਟਾਭਸ੍ਮਮਿਥ੍ਯਾਵ੍ਰਤਧਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਥ ਤ੍ਰਯੀਬਾਹ੍ਯਾ ਵੇਦਕਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ ।। ੭੧.

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਝੂਠੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜਟਾਵਾਂ 'ਚ ਭਸਮ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ, ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਝਿਤ ਰਹੋਗੇ।'

ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੂਰਵਚਨਂ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇਃ । ਊਚੁਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਮੈਵਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਭਵਨ੍ਤੁ ਕਿਂ ਤੁ ਤੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੋਘਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭੧.

ਗੌਤਮ ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਹ ਕੜਵੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਯਦਿ ਨਾਮ ਕਲੌ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਉਪਕਾਰਿਣਿ ਯੇ ਤੇ ਹਿ ਅਪਕਰ੍ਤਾਰ ਏਵ ਹਿ । ਇਤ੍ਥਂਭੂਤਾ ਅਪਿ ਕਲੌ ਭਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੭੧.

'ਜੇਕਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਐਸੇ ਹੋ ਵੀ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ।'

ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਵਹ੍ਨਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾਃ ਸਦਾ ਕਲਿਯੁਗੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨਾ ਵੇਦਕਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ ।। ੭੧.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੇ ਵੈਦਕ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋਣਗੇ।

ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗੌਣਂ ਨਾਮੇਹ ਨਦੀ ਗੋਦਾਵਰੀਤਿ ਚ । ਗੌਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਵਰਦਾਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ।। ੭੧.

ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਇੱਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੇਣ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਨਦੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਲੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਗਾਂ ਦਦਨ੍ਤਿ ਜਨਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਦਾਨਾਨਿ ਮੋਦਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ ।। ੭੧.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਨਦੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਿਂਹਸ੍ਥੇ ਚ ਗੁਰੌ ਤਤ੍ਰ ਯੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਨਾ ਤਤ੍ਰ ਪਿਤॄਂ ਸ੍ਤਰ੍ਪਯਤੇ ਤਥਾ ।। ੭੧.

ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋ ਨਿਰਯੇ ਪਤਿਤਾ ਅਪਿ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭੧.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਣ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪਿਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਵਂ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਮਹਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਥ ਮੁਨਯੋ ਯਯੁਃ ਕੈਲਾਸਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਯਤ੍ਰਾਹਮੁਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਦਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੭੧.

ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ; ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਲੋਕ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਓਹੋ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ।

ਊਚੁਰ੍ਮਾਂ ਤੇ ਚ ਮੁਨਯੋ ਭਵਿਤਾਰੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਲੌ ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰਿਣਃ । ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪ੍ਰੇਤਵੇषਾਸ਼੍ਚ ਮਿਥ੍ਯਾਲਿਙ੍ਗਧਰਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੭੧.

ਉਹ ਮੁਨੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ, ਜਟਾ ਤੇ ਮੁਕਟ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਵੈਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਝੂਠੇ ਤਪਸਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'

ਤੇषਾਮਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਾਯ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍ । ਯੇਨਾਸ੍ਮਦ੍ਵਂਸ਼ਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤੇਯੁਃ ਕਲਿਪੀਡਿਤਾਃ ।। ੭੧.

'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਸਕਣ।'

ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਵੇਦਕ੍ਰਿਯਾਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕृਤਵਾਨਸ੍ਮਿ ਸਂਹਿਤਾਮ੍ ।। ੭੧.

ਇੰਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਵੈਦਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਕ ਸੰਹਿਤਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਾਖ੍ਯਾਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਲੀਨਾ ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲਾਃ । ਅਲ੍ਪਾਪਰਾਧਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਗਤਾ ਬੈਡਾਲਿਕਾ ਭਵਨ੍ ।। ੭੧.

ਉਹ ਸੰਹਿਤਾ 'ਨਿਸ਼ਵਾਸ' ਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਭਰਵ ਤੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲ ਵੰਸ਼ੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ; ਬੈਡਾਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਥੋੜੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।

ਮਯੈਵ ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਹਿ ਭਵਿष੍ਯਂ ਜਾਨਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਲੌਲ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਨਰਾਃ ।। ੭੧.

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਭਵਿੱਖ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੋਹਿਤ ਕੀਤਾ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਉਣਗੇ।

ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਸੈਵ ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਯੋਗਃ ਪਾਸ਼ੁਪਤਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ।। ੭੧.

ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਦੀ ਦਿਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਜੋਗ ਵੀ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਾਦ੍ਧਿ ਯਦਨ੍ਯਦਿਹ ਜਾਯਤੇ । ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਰ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ੌਚਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।। ੭੧.

ਇਸ ਵੈਦਕ ਰਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੋਟਾ ਕਰਮ, ਰੁਖਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣੋ।

ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਵੈਡਾਲਿਕਾ ਨਰਾਃ । ਲੌਲ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਃ ਸ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਨਰਾਃ । ਉਚ੍ਛੁष੍ਮਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨਾਹਂ ਤੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੭੧.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਲੋਕ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਬੈਡਾਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਉਣਗੇ; ਉਹ 'ਉੱਚੁਸ਼ਮ ਰੁਦ੍ਰ' ਹਨ—ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।

ਭੈਰਵੇਣ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯੇ ਯਦਾ ਪੁਰਾ । ਨਰ੍ਤਿਤਂ ਤੁ ਮਯਾ ਸੋऽਯਂ ਸਂਬਨ੍ਧਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।। ੭੧.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਭੈਰਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਾਚਿਆ ਸੀ; ਇਹੀ ਕੜੇ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਿਨੀषਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨਟ੍ਟਹਾਸੋ ਮਯਾ ਕृਤਃ । ਯਃ ਪੁਰਾ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਮਹ੍ਯਂ ਪਤਿਤਾ ਅਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਦਵਃ । ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਰੌਦ੍ਰਾ ਭਵਿਤਾਰੋ ਮਹੀਤਲੇ ।। ੭੧.

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉੱਚਾ ਹਾਸਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਅੰਸੂ ਡਿੱਗੇ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਰੁਖੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

ਉਚ੍ਛੁष੍ਮਨਿਰਤਾ ਰੌਦ੍ਰਾਃ ਸੁਰਾਮਾਂਸਪ੍ਰਿਯਾਃ ਸਦਾ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਲੋਲਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸਂਭੂਤਾ ਭੂਤਲੇषੁ ਤੇ ।। ੭੧.

ਉੱਚੁਸ਼ਮ ਦੇ ਭਗਤ, ਰੁਖੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਵਲ ਲੋਭੀ, ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

ਤੇषਾਂ ਗੌਤਮਸ਼ਾਪਾਦ੍ਧਿ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਵਯੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਦਾਚਾਰਾ ਯੇ ਤੇ ਮਚ੍ਛਾਸਨੇ ਰਤਾਃ ।। ੭੧.

ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚੈਵਾਪਵਰ੍ਗਂ ਚ ਇਤਿ ਵੈ ਸਂਸ਼ਯਾਤ੍ ਪੁਰਾ । ਵੈਡਾਲਿਕਾऽਧੋ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਸਂਤਤਿਦੂषਕਾਃ ।। ੭੧.

ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਜਾਵਣਗੇ।

ਪ੍ਰਾਗ੍ ਗੌਤਮਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਗ੍ਧਾਃ ਪੁਨਰ੍ਮਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਨਰਕਂ ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ।। ੭੧.

ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਗਏ ਸਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਗੌਤਮੋऽਪਿ ਸ੍ਵਕਂ ਗੇਹਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਪਰਂਤਪਃ ।। ੭੧.

ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਏਤਦ੍ ਵਃ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਯਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਏਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਪਰੀਤੋ ਯਃ ਸ ਪਾषਣ੍ਡਰਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੭੧.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਭਵਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੭੨.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਗਸਤ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਭਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਮੇਤਤ੍ ਤ੍ਰਯੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਦੀਪੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਦੋਪਸਂਯੋਗੈਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ।। ੭੨.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਤ੍ਰੈਵੇਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ।

ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਕਾਲੇ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧੋਕ੍ਸ਼ਜਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਏਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਮ ਦੇਵ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ।। ੭੨.

ਹੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਭਗਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਵਿਚ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਰਿਭੇਦਮਿਹ ਪਠ੍ਯਤੇ । ਵੇਦਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਤਨ੍ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮੋਹਤਾਃ ।। ੭੨.

ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਰਾਹ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।