ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲੌ ਮਤ੍ਕृਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਬਹੁਰੂਪੇਣ ਤਾਮਸੈਃ । ਇਜ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵੇषਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ।। ੭੦.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਪਰ ਦਵੈਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਤੋ ਦੇਵੋ ਭਵਿਤਾ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋऽਹਮੇਵ ਚ ।। ੭੦.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।

ਵੇਦਤ੍ਰਯੇऽਪਿ ਯਜ੍ਞੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਾਜ੍ਯਂ ਵੇਦੇषੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਯੋ ਭੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਸ ਪਾਪਕਾਰੀ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੭੦.

ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਦਾ ਭਾਗ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਹੇ ਦੁਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਇਦਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਮੇऽਗਸ੍ਤ੍ਯ ਗਦਤਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਕਲੌ ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੭੦.

ਹੇ ਅਗਸਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਕਿ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਭੂਰ੍ਲੋਕਵਾਸਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾ ਯष੍ਟ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਅਪਿ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੭੦.

ਭੂਲੋਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪਦੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਦਧ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਯਤਾ ਹਰਿਮ੍ ।। ੭੦.

ਜਦ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਦੇਵਤੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਸੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਗਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਤ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗਿਵਰਾਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੭੦.

ਉਹ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਗੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?'

ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਮੂਚੁਸ਼੍ਚ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਦੇਵਦੇਵ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵੋ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਥਂ ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਭਵਿਤਾ ਨਰਕੇषੁ ਚ ਕੋ ਵਸੇਤ੍ ।। ੭੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਵੱਸੇਗਾ?'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵੈਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਯੁਗਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਬਹਵੋ ਮਾਮੁਪੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੭੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ।'

ਅਨ੍ਤ੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਪ੍ਰਵਿਰਲਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਏष ਮੋਹਂ ਸृਜਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯੋ ਜਨਂ ਮੋਹਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੭੦.

ਅੰਤਿਮ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ; ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਤ੍ਵਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮੋਹਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਰਯ । ਅਲ੍ਪਾਯਾਸਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ ।। ੭੦.

ਤੂੰ ਵੀ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਹ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਬਣਾਵੇਂ; ਥੋੜੀ ਮਿਹਨਤ ਦਿਖਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰ।

ਕੁਹਕਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਾਨਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਰਣਾਨਿ ਚ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮੋਹਯਾਸ਼ੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੭੦.

ਜਾਦੂ, ਝੂਠੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੇ ਉਲਟ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਭਟਕਾ ਦੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਆਤ੍ਮਾ ਤੁ ਗੋਪਿਤਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯੋऽਹਂ ਕृਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੭੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਭ੍ਯ ਕਾਲਂ ਤੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤੇषੁ ਸਤ੍ਤਮ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਭਿਰਤੋ ਲੋਕੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਭਵੇਦਤਃ ।। ੭੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੀਵ, ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਕੇ ਆਸਰੈ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਵੇਦਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਥਾ । ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ।। ੭੦.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਭਜਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਸ੍ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਾਃ ।। ੭੦.

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯੇ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੋਹਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ । ਨਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰ੍ਮਯਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੭੦.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਤੇ ਮਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।

ਪਾਸ਼ੋऽਯਂ ਪਸ਼ੁਭਾਵਸ੍ਤੁ ਸ ਯਦਾ ਪਤਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਦਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਜਾਯਤੇ ਵੇਦਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ।। ੭੦.

ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਹਾਲਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੁਪਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਿਰਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਾਦਿਭਿਃ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਮਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੁ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮਨਾਦਿਮਤ੍ । ਵੇਦਵੇਦ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭੦.

ਮੈਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ; ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਅਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਹੀ। ਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਰਿਸ਼ੀ।

ਯੁਗਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਗ੍ਨਯਃ ।। ੭੦.

ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਯੁਗ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ।

ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸਂਧ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸਵਨਾਨਿ ਤੁ ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਬਦ੍ਧਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।। ੭੦.

ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ; ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਯਜਨ ਵੀ ਹਨ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯ ਏਵਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਪਰਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਥਾ । ਅਪਰਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਤ੍ਵਪਰਂ ਤੁ ਮਾਮ੍ । ਗੁਣਤੋ ਮੁਖ੍ਯਤਸ੍ਤ੍ਵੇਕ ਏਵਾਹਂ ਮੋਹ ਇਤ੍ਯੁਤ ।। ੭੦.

ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ, ਉੱਚਾ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੂਜਾ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਭ ਮੋਹ ਹੈ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਪਿਨਾਕਿਨਾ । ਅਹਂ ਚ ਨृਪਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਤੋऽਭਵਮ੍ ।। ੭੧.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਪਿਨਾਕੀਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਯਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਨृਪ । ਤਾਵਤ੍ ਤਸ੍ਯੈਵ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਥਂ ਕਮਲਾਸਨਮ੍ ।। ੭੧.

ਸਿਰ ਨਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਆਸਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਨਾਰਾਯਣਂ ਚ ਹृਦਯੇ ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਕਮ੍ । ਜ੍ਵਲਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਵਰ੍ਣਾਭਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਭਵਦੇਹਤਃ ।। ੭੧.

ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਇਣ, ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਵਾਂਗ ਸੁਖਮ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਸੀਂ ਭਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਜਕਾ ऋषਯੋ ਮਮ । ਜਯਸ਼ਬ੍ਦਰਵਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਾਮऋਗ੍ਯਜੁषਾਂ ਸ੍ਵਨਮ੍ ।। ੭੧.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈਕਾਰ ਤੇ ਸਾਮ, ਰਿਗ ਤੇ ਯਜੁਰ ਦੇ ਗੀਤ ਉੱਚੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਏ।

ਕृਤ੍ਵੋਚੁਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਦੇਵਂ ਕਿਮਿਦਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ । ਏਕਸ੍ਯਾਮੇਵ ਮੂਰ੍ਤੌ ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ।। ੭੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ? ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਯਜ੍ਞੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਦ੍ਧੁਤਂ ਹਵ੍ਯਂ ਮਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਤੇ ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਵਯਂ ਭਾਗਂ ਗृਹ੍ਣੀਮਃ ਕਵਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੭੧.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨੋਂ ਅਸੀਂ, ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਵਿਧੋ ਭਾਵੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਰੀਤੇष੍ਵਨੇਕਸ਼ਃ ।। ੭੧.

ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੋ ਸਹੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਲਟ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।