ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋ ਦੇਵਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤ੍ਰਿਧਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਸਰ੍ਜ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੭੦.

ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ ਜੋ ਸਤ੍ਵ ਰੂਪ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਚਦਾ ਹੈ।

ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤੋऽਭੂਦ੍ ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਕਂ ਵਿਭੁਃ । ਸਸਰ੍ਜ ਨਾਭਿਕਮਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕਮਲਾਸਨਮ੍ ।। ੭੦.

ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰ ਰਜ ਗੁਣ ਸਤਵ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਕਮਲ-ਅਸਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।

ਰਜਸਾ ਤਮਸਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਯਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ ਹਰਿਰ੍ਦੇਵੋ ਯੋ ਹਰਿਸ੍ਤਤ੍ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ।। ੭੦.

ਉਹ ਵੀ, ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਚਿਆ; ਉਹ ਸਤਵ ਗੁਣ ਹੀ ਹਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਹੈ।

ਯੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸੀ ਸੋऽਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਮਲਸਂਭਵਃ । ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੈਵ ਦੇਵਸ੍ਤੁ ਯੋ ਦੇਵਃ ਸਃ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਯਦ੍ਰਜਸ੍ਤਮਸੋਪੇਤਂ ਸੋऽਹਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੭੦.

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਵ ਤੇ ਰਜ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਹੈ; ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚੈਤਦੁਚ੍ਯਤੇ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ ।। ੭੦.

ਸਤਵ, ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਵਭਾਵਤਾ ਹੈ।

ਰਜਸਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭਵੇਤ੍ ਸृष੍ਟੀ ਰਜੋऽਧਿਕਾ । ਤਚ੍ਚ ਪੈਤਾਮਹਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ ।। ੭੦.

ਰਜ ਗੁਣ, ਸਤਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਦ ਰਜ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਦ੍ਵੇਦਬਾਹ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸੇਵ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ਰੌਦ੍ਰਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਕਨਿष੍ਠਂ ਗਦਿਤਂ ਨृਣਾਮ੍ ।। ੭੦.

ਜੋ ਕਰਮ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਹੈ।

ਯਦ੍ਧੀਨਂ ਰਜਸਾ ਕਰ੍ਮ ਕੇਵਲਂ ਤਾਮਸਂ ਤੁ ਯਤ੍ । ਤਦ੍ ਦੁਰ੍ਗਤਿਪਰਂ ਨॄਣਾਮਿਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ।। ੭੦.

ਜੋ ਕਰਮ ਰਜ ਗੁਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਰੂਪੀ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ।। ੭੦.

ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਤਵ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਵਭਾਵਤਾ ਹੈ; ਨਾਰਾਇਣ, ਭਗਵਾਨ, ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕृਤੇ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਰੁਪਾਸ੍ਯਤੇ । ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਯਜ੍ਞਰੂਪੇਣ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ।। ੭੦.

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਰਾਤਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ।

ਕਲੌ ਮਤ੍ਕृਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਬਹੁਰੂਪੇਣ ਤਾਮਸੈਃ । ਇਜ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵੇषਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ।। ੭੦.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਪਰ ਦਵੈਸ਼ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਤੋ ਦੇਵੋ ਭਵਿਤਾ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋऽਹਮੇਵ ਚ ।। ੭੦.

ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।

ਵੇਦਤ੍ਰਯੇऽਪਿ ਯਜ੍ਞੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਾਜ੍ਯਂ ਵੇਦੇषੁ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਯੋ ਭੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਸ ਪਾਪਕਾਰੀ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੭੦.

ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਦਾ ਭਾਗ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਹੇ ਦੁਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਇਦਂ ਚ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਮੇऽਗਸ੍ਤ੍ਯ ਗਦਤਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਕਲੌ ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੭੦.

ਹੇ ਅਗਸਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਕਿ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਭੂਰ੍ਲੋਕਵਾਸਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾ ਯष੍ਟ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਅਪਿ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੭੦.

ਭੂਲੋਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪਦੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਦਧ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਯਤਾ ਹਰਿਮ੍ ।। ੭੦.

ਜਦ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਦੇਵਤੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਸੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਗਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਤ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗਿਵਰਾਃ ਸੁਰਾਃ ।। ੭੦.

ਉਹ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਗੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?'

ਤੇ ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਮੂਚੁਸ਼੍ਚ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਦੇਵਦੇਵ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵੋ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਥਂ ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਭਵਿਤਾ ਨਰਕੇषੁ ਚ ਕੋ ਵਸੇਤ੍ ।। ੭੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਵੱਸੇਗਾ?'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵੈਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਯੁਗਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਬਹਵੋ ਮਾਮੁਪੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੭੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ।'

ਅਨ੍ਤ੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਪ੍ਰਵਿਰਲਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਏष ਮੋਹਂ ਸृਜਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯੋ ਜਨਂ ਮੋਹਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੭੦.

ਅੰਤਿਮ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ; ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਤ੍ਵਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮੋਹਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕਾਰਯ । ਅਲ੍ਪਾਯਾਸਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ ।। ੭੦.

ਤੂੰ ਵੀ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਹ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਬਣਾਵੇਂ; ਥੋੜੀ ਮਿਹਨਤ ਦਿਖਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰ।

ਕੁਹਕਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਾਨਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਰਣਾਨਿ ਚ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮੋਹਯਾਸ਼ੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੭੦.

ਜਾਦੂ, ਝੂਠੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੇ ਉਲਟ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਭਟਕਾ ਦੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਆਤ੍ਮਾ ਤੁ ਗੋਪਿਤਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯੋऽਹਂ ਕृਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੭੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਪਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਭ੍ਯ ਕਾਲਂ ਤੁ ਮਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤੇषੁ ਸਤ੍ਤਮ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਭਿਰਤੋ ਲੋਕੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਭਵੇਦਤਃ ।। ੭੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੀਵ, ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧ ਕੇ ਆਸਰੈ ਲੈਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਵੇਦਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਤਥਾ । ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ।। ੭੦.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਭਜਨ੍ਤੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਸ੍ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਾਃ ।। ੭੦.

ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯੇ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਮੋਹਾਰ੍ਥਮੇਵ ਚ । ਨਯਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰ੍ਮਯਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੭੦.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਤੇ ਮਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।

ਪਾਸ਼ੋऽਯਂ ਪਸ਼ੁਭਾਵਸ੍ਤੁ ਸ ਯਦਾ ਪਤਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਦਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਜਾਯਤੇ ਵੇਦਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ।। ੭੦.

ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਹਾਲਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੁਪਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਿਰਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਾਦਿਭਿਃ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਮਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੁ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮਨਾਦਿਮਤ੍ । ਵੇਦਵੇਦ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੭੦.

ਮੈਂ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ; ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਗੋਂ ਅਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਹੀ। ਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਰਿਸ਼ੀ।