ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੈਲਾਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿ ਤੀਰੇ - ष੍ਵਨੇਕਰਤ੍ਨੋਤ੍ਪਲਸਂਚਿਤਾਨਿ । ਗृਹਾਣਿ ਧਨ੍ਯਾਧ੍ਯੁषਿਤਾਨਿ ਨੀਚੈ - ਰੁਪਾਸਿਤਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜਦੇਵਵਿਪ੍ਰੈਃ ।। ੬੯.

ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਘਰ ਸਨ, ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਧਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ ਹੋਏ।

ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭृਙ੍ਗਾਵਨਤਾਨਿ ਚੇਲੁ - ਸ੍ਤੇषਾਂ ਪੁਨਰ੍ਗੁਰੁਭਾਰਾਦਜਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ । ਜਲੇषੁ ਯੇषਾਂ ਸੁਸ੍ਵਰਾਸ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿ- ਰ੍ਵੇਦੋਦਿਤਾਨਾਹ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ ।। ੬੯.

ਕਮਲ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿਦਵਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ।

ਸਿਤਾਬ੍ਜਮਾਲਾਰ੍ਚਿਤਗਾਤ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਵਾਸੋਤ੍ਤਰੀਯਾਣਿ ਖਗਪ੍ਰਵਾਰੈਃ । ਸਰਾਂਸ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤੁ ਪਠਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਵਿਧਿਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ।। ੬੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉੱਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਧੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ।

ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਹਂ ਤੇषੁ ਸਰਃਸ੍ਵਪਸ਼੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਨਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਚ ਤਥੈਵ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਾਨਾਯ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ।। ੬੯.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਈ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਈਆਂ ਸਨ।

ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਮਤਾ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ ਪ੍ਰਦृष੍ਟਮਨ੍ਯਤ੍ਸੁਸਰਃ ਸੁਤੋਯਮ੍ । ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦृष੍ਟਮੇਕਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਤੀਰੇ ਕੁਟੀਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਪੁਰਾऽਹਮ੍ ।। ੬੯.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੁਟੀਆ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਸੀ।

ਯਾਵਤ੍ ਕੁਟੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ ਤਪਸ੍ਵਿਨਂ ਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮੇਕਦੇਸ਼ੇ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਦਾਮਿ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਮਯਨ੍ਨੁਵਾਚਾਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਃ ।। ੬੯.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਇਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਾਪਸ ਉਵਾਚ । ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦृष੍ਟਮਪਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮੂਢਵਲ੍ਲੋਕਮਿਮਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼੍ਯਸਿ ।। ੬੯.

ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਦृष੍ਟਂ ਮਤ੍ਕਮਿਦਂ ਦੇਵੈਰ੍ਭੁਵਨਂ ਯਨ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਲੋਕੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ।। ੬੯.

ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ।

ਸਂਪਦਂ ਪਸ਼੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਮਦੀਯਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਵਹਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਯਾਨ੍ ਹ੍ਰਦਾਨ੍ ।। ੬੯.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵੇਖ—ਦਹੀਂ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲ।

ਗृਹਾਣਾਂ ਹੇਮਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਨ੍ ਹੇਮਮਯਾਨ੍ ਗृਹੇ । ਰਤ੍ਨੋਤ੍ਪਲਚਿਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਪਾਰਿਜਾਤਪ੍ਰਸੂਨਾਢ੍ਯਾਂ ਸੇਵਿਤਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਕਿਨ੍ਨਰੈਃ ।। ੬੯.

ਘਰਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖੰਭ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਛਟਾ, ਜੋ ਪਦਮਰਾਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪਾਰਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਥੇ ਯਕਸ਼ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਤਾਪਸੇਨ ਨਰਾਧਿਪ । ਵਿਸ੍ਮਯਾਪਨ੍ਨਹृਦਯਸ੍ਤਮੇਵਾਹਂ ਤੁ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ ।। ੬੯.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਭਗਵਂਸ੍ਤਵ ਲੋਕੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਵਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਸਰ੍ਵਲੋਕਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੬੯.

ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਵੀ।

ਅਯਂ ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵੋ ਲੋਕੋ ਮੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਤਪੋਧਨ । ਸਂਪਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਤੇਜੋਭਿਰ੍ਹਰ੍ਮ੍ਯਰਤ੍ਨਚਯੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੬੯.

ਪਰ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ, ਦੌਲਤ, ਸ਼ਾਨ, ਤੇਜ ਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

ਸਰੋਭਿਃ ਸੂਦਕੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਜਲਜੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸ੍ਮਿ ਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੬੯.

ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਇਤ੍ਥਂਭੂਤਂ ਕਥਂ ਲੋਕੋ ਭਵਾਂਸ਼੍ਚੇਤ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਥਯਸ੍ਵੈਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਂ ਮੇ ਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ ।। ੬੯.

ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ।

ਕਥਮਿਲਾਵृਤੇ ਵਰ੍षੇ ਸਰਸ੍ਤੀਰੇ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਦृष੍ਟਵਾਨਸ੍ਮਿ ਸੋऽਹਂ ਤ੍ਵਂ ਸਰਸ੍ਤਤ੍ ਸਾ ਕੁਟੀ ਮੁਨੇ । ਹੇਮਹਰ੍ਮ੍ਯਾਕੁਲੇ ਲੋਕੇ ਕਿਂ ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਤੇ ਕੁਟਿਃ ।। ੬੯.

ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ? ਉਹ ਝੀਲ, ਉਹ ਕੁਟੀਆ—ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਝੋਂਪੜੀ ਦਾ ਕੀ ਥਾਂ ਹੈ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਭਗਵਾਤ੍ ਮਯਾऽਸੌ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਚ੍ਛृਣੁ ।। ੬੯.

ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

ਤਾਪਸ ਉਵਾਚ । ਅਹਂ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਜਲਰੂਪੀ ਸਨਾਤਨਃ । ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ।। ੬੯.

ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਸਭ ਘੇਰ ਲਏ ਹਨ।

ਯਾ ਸਾ ਤ੍ਵਾਪ੍ਯਾਕृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਸੋऽਹਂ ਵਰੁਣ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰਃ ।। ੬੯.

ਜਿਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰੂਪ ਤੂੰ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਰੁਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ।

ਤ੍ਵਯਾ ਚ ਸਪ੍ਤ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਅਹਮਾਰਾਧਿਤਃ ਪੁਰਾ । ਤੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਸ਼ੇऽਪਿ ਤ੍ਵਮੇਕਸ੍ਤ੍ਵਭਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੬੯.

ਤੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਭਜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਵੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਿਆ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਰਾਮੀਲਿਤਲੋਚਨਃ । ਪਤਿਤੋऽਹਂ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਿਤਃ ।। ੬੯.

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਫੇਰ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਯਾਵਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਰਾਜਨ੍ ਤਮृषਿਂ ਤਚ੍ਚ ਵੈ ਪੁਰਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮੇਰੁਗਿਰੇਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੬੯.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਹ ਨਗਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ।

ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ ਸਪ੍ਤ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥੈਵ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸ੍ਮਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੬੯.

ਮੈਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਵੇਖੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।

ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤਂ ਲੋਕਵਰਂ ਧ੍ਯਾਯਂਸ੍ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਕਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯੇऽਥ ਤਂ ਲੋਕਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਮ੍ ।। ੬੯.

ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਰ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ। 'ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕ ਪਾਵਾਂਗਾ?' — ਇਹ ਸੋਚ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਚੀ ਰਹੀ।

ਏਵਂ ਤੇ ਕੌਤੁਕਂ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਿਤਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਮਮ ਦੇਹੇ ਤੁ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।। ੬੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਪਣੀ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਕਿਂ ਕृਤਂ ਲੋਕਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤਮਨੁਪਸ਼੍ਯਤਾ । ਵ੍ਰਤਂ ਤਪੋ ਵਾ ਧਰ੍ਮੋ ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਮੁਨੇ ।। ੭੦.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਕੋਈ ਵਰਤ, ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਧਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ?

ਅਨਾਰਾਧ੍ਯ ਹਰਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਕਾਮਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ । ਆਰਾਧਿਤੇ ਹਰੌ ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰਤਲੇऽਭਵਨ੍ ।। ੭੦.

ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ? ਜਦ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਯਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਆਰਾਧਿਤੋ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਕ੍ਰਤੁਭਿਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ।। ੭੦.

ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸਦੀਵੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।

ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਬਹੁਨਾ ਕਾਲੇਨ ਨृਪਨਨ੍ਦਨ । ਯਜਤੋ ਮਮ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਆਹੂਤਾ ਆਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਮਮੇਵ ਸਵਾਸਵਾਃ ।। ੭੦.

ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਆ ਗਏ।