ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਮਰਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪਠਨ੍ ਵੇਦਂ ਦਦਦ੍ ਦਾਨਂ ਯਜਨ੍ ਹਰਿਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਏਵਾਸ੍ਤੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮਪਿ ਤਾਰਯੇਤ੍ ।। ੬੮.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਏਤਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨृਪ । ਮਨ੍ਵਾਦਿਰ੍ਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼ਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਸਮਾਸਤਸ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ ।। ੬੮.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੂ ਆਦਿਕ ਜਿਹੜਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਆਖ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਤ੍ਵਚ੍ਛਰੀਰੇ ਤੁ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਚਿਰਜੀਵੀ ਭਵਾਂਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੬੯.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਮਚ੍ਛਰੀਰਮਿਦਂ ਰਾਜਨ੍ ਬਹੁਕੌਤੂਹਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਨੇਕਕਲ੍ਪਸਂਸ੍ਥਾਯਿ ਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸ਼ੋਧਿਤਮ੍ ।। ੬੯.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਟਨ੍ ਮਹੀਮਹਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਗਤਵਾਨਸ੍ਮਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਇਲਾਵृਤਂ ਮਹਾਵਰ੍षਂ ਮੇਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੬੯.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਂ ਸਰੋ ਦृष੍ਟਂ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਮਹਾਕੁਟੀ । ਤਤ੍ਰੋਪਵਾਸਸ਼ਿਥਿਲਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸ੍ਮਿ ਤਾਪਸਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਚਰ੍ਮਾਵਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਚੀਰਵਲ੍ਕਲਧਾਰਿਣਮ੍ ।। ੬੯.

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਤਪਸੀ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕਰਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟृਵਾऽਹਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕ ਏष ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਧੇਯਂ ਮੇ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ।। ੬੯.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?' ਉਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣ ਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਯਤੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਾਤਿਥ੍ਯਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ ।। ੬੯.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ! ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।"

ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਹਂ ਕੁਟੀਂ ਤੁ ਤਾਮ੍ । ਤਾਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਿਵ ਤੇਜਸਾ ।। ੬੯.

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਭੂਮੌ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤੁ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੁਙ੍ਕਾਰਮਕਰੋਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਦ੍ਧੁਙ੍ਕਾਰਾਤ੍ ਤੁ ਪਾਤਾਲਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਹਿ ਕਨ੍ਯਕਾਃ ।। ੬੯.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ "ਹੁੰ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ।

ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਪੀਠਮੇਕਾ ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਵੈ । ਸਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਤਦਾऽਨ੍ਯਾऽਦਾਤ੍ ਸਲਿਲਂ ਕਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੬੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਸਥੀ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਦੂਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਗृਹੀਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਾ ਤੁ ਮੇ ਪਾਦੌ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤੁਂ ਚੋਪਚਕ੍ਰਮੇ । ਅਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਵ੍ਯਜਨੇ ਗृਹ੍ਯ ਮਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ।। ੬੯.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਧੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ; ਬਾਕੀ ਦੋ ਨੇ ਪੱਖੇ ਫੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਤਤੋ ਹੁਙ੍ਕਾਰਮਕਰੋਤ੍ ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਤਚ੍ਛਬ੍ਦਾਦਨ੍ਤਰਂ ਹੈਮਦ੍ਰੋਣੀਂ ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤृਤਾਮ੍ । ਗृਹ੍ਯਾਜਗਾਮ ਮਕਰੋਤ੍ਪ੍ਲਵਂ ਸਰਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੬੯.

ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ "ਹੁੰ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਡੌਣੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਸੀ, ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਕਰ ਮਛੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਉੱਡੀ, ਰਾਜਾ ਜੀ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਹੇਮਕੁਮ੍ਭਕਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਆਯਯੁਸ੍ਤਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਂ ਨृਪ ।। ੬੯.

ਉਸ ਡੌਣੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਰਾਜਾ ਜੀ।

ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਿਦਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ । ਦ੍ਰੋਣੀਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚੇਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਨਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੬੯.

"ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਡੌਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ, ਸਤਕਾਰੀ।"

ਤਤੋऽਹਂ ਤਸ੍ਯ ਵਚਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਨਰਾਧਿਪ । ਵਿਸ਼ਾਮਿ ਤਾਵਤ੍ ਸਰਸਿ ਸਾ ਦ੍ਰੋਣੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਮਜ੍ਜਤ ।। ੬੯.

ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਡੌਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਗਿਆ, ਡੌਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।

ਦ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਜਲੇ ਨਿਮਗ੍ਨੋऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਉਨ੍ਮਗ੍ਨੋऽਹਂ ਤਤੋ ਲੋਕਮਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ਤਤਃ ।। ੬੯.

ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਡੌਣੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।

ਸੁਹਰ੍ਮ੍ਯਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਯਤਨਂ ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਰਥ੍ਯਾਪਥਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜਨਾਨੁਕੀਰ੍ਣਮ੍ । ਨੀਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮੈਃ ਸੇਵਿਤਮਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿ - ਰ੍ਨृਭਿਃ ਪੁਰਾਣੈਰ੍ਨਯਮਾਰ੍ਗਸਂਸ੍ਥੈਃ ।। ੬੯.

ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਉੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਆਤਮ-ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਸਂਸਾਰਚਰ੍ਯਾਪਰਿਘਾਭਿਰੁਗ੍ਰਂ ਗਮ੍ਭੀਰਪਾਤਾਲਤਲਸ੍ਥਮਾਦ੍ਯਮ੍ । ਸਿਤੈਰ੍ਨृਭਿਃ ਪਾਸ਼ਵਰਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤੈਃ ਦ੍ਵਿਪਾਸ਼੍ਵਸਂਘੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰੁਪੇਤਮ੍ ।। ੬੯.

ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਪਾਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵਿਚਿਤ੍ਰਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸਂਵृਤਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਨਾਨਾਵਿਹਗਾਕੁਲਾਨਿ । ਅਮ੍ਭੋਜਪਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਭृਙ੍ਗਨਾਦੈ- ਰੁਦ੍ਗੀਤਵਨ੍ਤੀਵ ਲਯੈਰਨੈਕੈਃ । ਕੈਲਾਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿ ਤੀਰੇ - ष੍ਵਨੇਕਰਤ੍ਨੋਤ੍ਪਲਸਂਚਿਤਾਨਿ । ਗृਹਾਣਿ ਧਨ੍ਯਾਧ੍ਯੁषਿਤਾਨਿ ਨੀਚੈ - ਰੁਪਾਸਿਤਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜਦੇਵਵਿਪ੍ਰੈਃ ।। ੬੯.

ਉੱਥੇ ਝੀਲਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲ ਤੇ ਉਤਪਲ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ; ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ; ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਘਰ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਧਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

ਕੈਲਾਸਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿ ਤੀਰੇ - ष੍ਵਨੇਕਰਤ੍ਨੋਤ੍ਪਲਸਂਚਿਤਾਨਿ । ਗृਹਾਣਿ ਧਨ੍ਯਾਧ੍ਯੁषਿਤਾਨਿ ਨੀਚੈ - ਰੁਪਾਸਿਤਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜਦੇਵਵਿਪ੍ਰੈਃ ।। ੬੯.

ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਘਰ ਸਨ, ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਧਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਸੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਏ ਹੋਏ।

ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭृਙ੍ਗਾਵਨਤਾਨਿ ਚੇਲੁ - ਸ੍ਤੇषਾਂ ਪੁਨਰ੍ਗੁਰੁਭਾਰਾਦਜਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ । ਜਲੇषੁ ਯੇषਾਂ ਸੁਸ੍ਵਰਾਸ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿ- ਰ੍ਵੇਦੋਦਿਤਾਨਾਹ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ ।। ੬੯.

ਕਮਲ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿਦਵਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ।

ਸਿਤਾਬ੍ਜਮਾਲਾਰ੍ਚਿਤਗਾਤ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਵਾਸੋਤ੍ਤਰੀਯਾਣਿ ਖਗਪ੍ਰਵਾਰੈਃ । ਸਰਾਂਸ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤੁ ਪਠਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਵਿਧਿਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ।। ੬੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉੱਪਰਲੇ ਕੱਪੜੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਧੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ।

ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਹਂ ਤੇषੁ ਸਰਃਸ੍ਵਪਸ਼੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਨਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਚ ਤਥੈਵ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਾਨਾਯ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਤਾਸ਼੍ਚ ।। ੬੯.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਈ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਈਆਂ ਸਨ।

ਤਤਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਭ੍ਰਮਤਾ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ ਪ੍ਰਦृष੍ਟਮਨ੍ਯਤ੍ਸੁਸਰਃ ਸੁਤੋਯਮ੍ । ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦृष੍ਟਮੇਕਂ ਤੁ ਤਥੈਵ ਤੀਰੇ ਕੁਟੀਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਪੁਰਾऽਹਮ੍ ।। ੬੯.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੁਟੀਆ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਸੀ।

ਯਾਵਤ੍ ਕੁਟੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ ਤਪਸ੍ਵਿਨਂ ਤਂ ਸ੍ਥਿਤਮੇਕਦੇਸ਼ੇ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਦਾਮਿ ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਮਯਨ੍ਨੁਵਾਚਾਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਃ ।। ੬੯.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਇਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਾਪਸ ਉਵਾਚ । ਕਿਂ ਮਾਂ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਜਾਨੀषੇ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦृष੍ਟਮਪਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮੂਢਵਲ੍ਲੋਕਮਿਮਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼੍ਯਸਿ ।। ੬੯.

ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਦृष੍ਟਂ ਮਤ੍ਕਮਿਦਂ ਦੇਵੈਰ੍ਭੁਵਨਂ ਯਨ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਲੋਕੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ।। ੬੯.

ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ।

ਸਂਪਦਂ ਪਸ਼੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਮਦੀਯਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਵਹਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਯਾਨ੍ ਹ੍ਰਦਾਨ੍ ।। ੬੯.

ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵੇਖ—ਦਹੀਂ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲ।