ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਨ੍ਦੁਵ੍ਰਤਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾਂ ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍ । ਪਿਤृਵ੍ਰਤਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਮਿਤਿ ਰਾਜਨ ਤਥੇਰਿਤਮ੍ ।। ੬੫.

ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਨੂੰ, ਚੰਦ ਵਰਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨृਪ । ਤਿਥਿਵ੍ਰਤਾਨਿ ਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਵ੍ਰਤਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ।। ੬੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜਾ, ਦਸ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਇਹ ਤਿਥੀ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਰਾਜਸੂਯਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਯष੍ਟਾਨਿ ਤੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਤਵਸ੍ਤਥਾ ।। ੬੫.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤਬ, ਉਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ।

ਏਕਮੇਵ ਕृਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵ੍ਰਤਂ ਪਾਪਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਯਃ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਧਿ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਵਰਾਤ੍ਮਜ । ਸ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਵਿਰਜੋ ਲੋਕਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਕਲਂ ਨृਪ ।। ੬੫.

ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਵੀ ਵਚਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪਾਪ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਿ ਤੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਿਦਿਤਂ ਦृष੍ਟਮੇਵ ਵਾ । ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਮਮ ਕੌਤੂਹਲਂਮਹਤ੍ ।। ੬੬.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭੂਤੋ ਭਗਵਾਨੇष ਏਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਿ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਵੈ ।। ੬੬.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹੀ ਅਚੰਭਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੀਬ ਕਾਰਜ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਂ ਗਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਰਦਃ ਕਿਲ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਚ੍ਛਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜਾਨ੍ ਪੁਰੁषਾਂਸ੍ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸਃ ।। ੬੬.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਥੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਕਮਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਵੇਖੇ।

ਅਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰੇष ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਚਿਨ੍ਤਾऽਭੂਤ੍ਤਸ੍ਯਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੬੬.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ—'ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ'—ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੌਣ ਹੈ?'

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਆਰਾਧਯਾਮਿ ਚ ਕਥਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ।। ੬੬.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ: 'ਮੈਂ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਵਾਂ?'

ਯੇਨ ਵੇਦ੍ਮਿ ਪਰਂ ਤੇषਾਂ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਦਧ੍ਯੌ ਸ ਤਂ ਦੇਵਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੬੬.

'ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣ ਸਕਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਕੌਣ ਹੈ?'—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਲੱਗ ਗਿਆ।

ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਾਗ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਸ੍ਤਦਾ । ਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵੋऽਸੌ ਪਰਿਤੋषਂ ਜਗਾਮ ਹ ।। ੬੬.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਤੇ ਦਦ੍ਮਿ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੬੬.

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਗੋ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਵਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ?'

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਮੇਕਂ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਧ੍ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਯੇਨ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਮੇऽਚ੍ਯੁਤ ।। ੬੬.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।'

ਦੇਵਦੇਵ ਉਵਾਚ । ਪੌਰੁषਂ ਸੂਕ੍ਤਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੇ ਯਜਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤੁ ਮਾਮ੍ । ਸਂਹਿਤਾਮਾਦ੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤੇ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਰਦ ।। ੬੬.

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਖ ਸੁਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮੁਲ਼ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨਾਰਦ।'

ਅਲਾਭੇ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੋਦਿਤੇਨ ਹ । ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ।। ੬੬.

ਜੇ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮਿਲਣ ਨਾ, ਤਾਂ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਰਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਨ ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਪਦਵੀਮੁਪਯਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੬੬.

ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਆਦਿਕ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

ਏਵਂ ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪੁਰਾਕਲ੍ਪੇ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਦਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਤਿ ।। ੬੬.

ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇ ਕੋਈ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—

ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਚ ਮਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਯਦਿ ਭਕ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਚੇਦਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹृਦਿ ਵਸਿष੍ਯਤਿ ।। ੬੬.

ਜੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਰੇ ਰਾਜਸੈਰ੍ਭਾਵੈਸ੍ਤਾਮਸੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਵृਤਾਃ । ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਚ੍ਛਾਸਨਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ ।। ੬੬.

ਹੋਰ ਲੋਕ, ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਤਾਮਸੀ ਸੁਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਯੁਗਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਾਰਦ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾਂ ਮਾਂ ਸਮੇष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਰਜਸ੍ਤਮੋऽਧਿਕਾਃ ।। ੬੬.

ਕਲਿਜੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਤਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਰਜਗੁਣ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਣਗੇ।

ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਵਰਂ ਦਦ੍ਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਨਾਰਦ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਂ ਮੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਮਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੬੬.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸੁਣ: ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਵੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰੇਣ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਜ੍ਞੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਜ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੋऽਹਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਵਤ੍ਸ ਵਰ੍षਕੋਟ੍ਯਾਯੁਤੈਰਪਿ ।। ੬੬.

ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦ, ਪੰਜਰਾਤਰ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਦੱਸ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਦਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਜਗਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸਦ੍ਯੋ ਨਾਰਦੋऽਪਿ ਯਯੌ ਦਿਵਮ੍ ।। ੬੬.

ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਸਿਤਕृष੍ਣੇ ਦ੍ਵੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਜਗਤਿ ਕੇਸ਼ਵਾਨ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ਕੇ ਦ੍ਵੇ ਸਿਤਕृष੍ਣਾ ਚ ਕਾ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੬੭.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਰਤਾਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ, ਕੌਣ ਹਨ? ਇਹ ਦੋਨੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਚਿੱਟੀ-ਕਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਸੁਭਾਵਾਲੀ ਹੈ?

ਕਸ਼੍ਚਾਸੌ ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯ ਏਕਃ ਸਪ੍ਤਧਾ ਭਵੇਤ੍ । ਕੋऽਸੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵਿਦੇਹਃ षਟ੍ਸ਼ਿਰਾਃ ਸ਼ੁਭਃ ।। ੬੭.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ, ਛੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕੌਣ ਹੈ?

ਦਮ੍ਪਤ੍ਯਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕृਤਸੂਰ੍ਯੋਦਯਾਦਨਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਦੇਤਜ੍ਜਗਦਿਦਂ ਵਿਤਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ।। ੬੭.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਤੇ ਇਹ ਜਗਤ ਇੰਨਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸਿਤਕृष੍ਣੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੌ ਯੇ ਤੇ ਤੇ ਭਗਿਨ੍ਯੌ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੇ । ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਚ ਨਾਰੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰੁਦਾਹृਤਾ ।। ੬੭.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਦੋਨੋ ਔਰਤਾਂ ਭੈਣਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਰਾਤ ਹੀ ਉਹ ਔਰਤ ਹੈ।

ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਧਾ ਜਾਤ ਏਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਸ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਪ੍ਤਧੈਕੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੬੭.

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੁਰਖ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਯੋऽਸੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਰਾਜਨ੍ ਦ੍ਵਿਦੇਹਃ षਟ੍ਸ਼ਿਰਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਦ੍ਵੇ ਗਤੀ ਸ੍ਮृਤੇ । ऋਤਵਃ षਟ੍ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਏष ਸਂਵਤ੍ਸਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੬੭.

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਬਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ, ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਤੇ ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਹੈ। ਦੋ ਸਰੀਰ ਦੋ ਰਾਹ ਹਨ, ਛੇ ਮੂੰਹ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।