ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤੇषੁ ਨਿष੍ਠੁਰਕਂ ਲੁਬ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਦਦृਸ਼ੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਕਠੋਰ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨੂੰ ਸਭ ਵਿਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ।

ਅਦ੍ਵੈਤਵਾਸਨਾਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਗਾਦ੍ ਬਹੁਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਨਿਜਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ।। ੫.

ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਪੂਰਨ, ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਵਤਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਸ੍ਵਜਾਤਿਕਮ੍ । ਭਵੇਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਰੈਭ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਵਸੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੈਭਿਆ ਜੀ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤੌ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਰੈਭ੍ਯਵਸੂ ਨृਪ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤਤੋ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਜ੍ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਨਿਜਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੈਭਿਆ ਤੇ ਵਸੂ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਅਭੇਦੇਨ ਸ੍ਵਦੇਹਸ੍ਥਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਾਰਾਧਯ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਅਦਵੈਤ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾऽਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾ ਵਿਭੁਃ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮਾਹੂਯ ਧਨ੍ਯਂ ਸ੍ਥੂਲਸ਼ਿਰਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਨਿਜੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਨਮ੍ ।। ੫.

ਕਪਿਲ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਧੰਨ ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।

ਨੈਮਿषਾਖ੍ਯਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਤਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞਤਨੁਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਤਪਸਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਤਵੇਨ ਚ ।। ੫.

ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀਏ, ਨੈਮੀਸ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਯਜਨ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਂ ਯਜ੍ਞਤਨੋਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਹ । ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਕृਤਾ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਨਰੇਤਚ੍ਚ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ।। ੫.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਤਿ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਨਮਾਮਿ ਯਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਸ੍ਯ ਭਵਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਸ੍ਯ । ਸੋਮਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਰੁਤਾਮਨੇਕ- ਰੂਪਂ ਹਰਿਂ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਸ੍ਯੇ ।। ੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਯਜਨ ਵਿਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਭਵ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਸੋਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰਿ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੁਭੀਮਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਨੇਤ੍ਰਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਚਾਯਨਯੁਗ੍ਮਕੁਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਦਰ੍ਭਾਙ੍ਗਰੋਮਾਣਮਥੇਧ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਨਾਤਨਂ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੫.

ਮੈਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਸਾਲ ਦੇ ਦੋ ਅਯਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਮ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਕੜ ਹੈ।

ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਿਦਮਨ੍ਤਰਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ । ਤਮੀਡ੍ਯਮੀਸ਼ਂ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਂ ਤਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਜਯਾਜਯਾਯ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਯਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਮਾਦ੍ਯਮ੍ । ਸृਜਤ੍ਯਨਾਦਿਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯ- ਸ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਥਮ੍ ।। ੫.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਲਈ, ਹਰ ਜੁਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਦਧਾਰ ਮਾਯਾਮਯਮੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਜਯਾਯ ਚਕ੍ਰਂ ਤ੍ਵਮਲਾਂਸ਼ੁਸ਼ੁਭ੍ਰਮ੍ । ਗਦਾਸਿਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਦਿਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋऽਯਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਤੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਚੱਕਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰਸਾਂ ਦਧਾਰ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਤੁਲ੍ਯਕਾਯਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ ਏਵ ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਤੁਲ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤਂ ਸਦਾ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੫.

ਕਦੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਉਹ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਵਰਗਾ ਸੁੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਯਃ ਸृਜਤੇ ਸਮਗ੍ਰਂ ਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਾਯ । ਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਕਾਲਾਨਲਸਨ੍ਨਿਭੋ ਯ- ਸ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਜੋ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਰੱਖ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਸ ਲਈ ਕਾਲ-ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣਕ੍ਰਿਯਾਯੈ ਯ ਇਜ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਪੁਰਾਣਃ । ਯੋ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਗੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਨਸ੍ਯਰ੍ਪਿਤਵਾਨਹਂ ਤੇ ਯਦਾ ਸੁਦृਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਵਤਨੌ ਨੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਨ ਚਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤੋਤਿ ਮਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਮੇ ਯਤਸ੍ਤਤੋ ਮਾਵਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਮ੍ ।। ੫.

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੀਂ।

ਇਤੀਰਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਰ੍ਚਿਃ - ਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਤੁ ਤੇਜਃ ਪੁਰਤੋ ਬਭੂਵ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤੌ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਸ ਵਸੁਃ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰੈਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਃ । ਉਭੌ ਕਿਂ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਦੇਵ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਵਚਃ ।। ੬.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਵਸੁ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰੈਭਯ ਨੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ, ਆਂਗੀਰਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਸ ਵਸੁਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਨ੍ । ਅਯਜਦ੍ ਬਹੁਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ ।। ੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਵਸੁ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡੇਨ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਹਰਿਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਤੋषਯਾਮਾਸ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਮਭੇਦੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ।। ੬.

ਰਾਜੇ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ।

ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਤਿਃ ਕਿਲ । ਨਿਵृਤ੍ਤਰਾਜ੍ਯਭੋਗਸ੍ਯ ਦ੍ਨ੍ਦ੍ਵਸ੍ਯਾਨ੍ਤਮੁਪੇਯੁषੀ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਭ੍ਰਾਤृਸ਼ਤਸ੍ਯ ਹ । ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਸ੍ਵਕੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਤਪੋਵਨਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।। ੬.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਪੁष੍ਕਰਂ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਯਤ੍ਰ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਨਾਮਾ ਤੁ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਪਰਾਯਣੈਃ ।। ੬.

ਉਥੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਉਸਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਾਸ਼੍ਮੀਰਾਧਿਪਤਿਰ੍ਵਸੁਃ । ਅਤਿਤੀਵ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਮਸ਼ੋषਯਤ੍ ।। ੬.

ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਸੁ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਲਿਆ।

ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਪਾਰਂ ਤੁ ਸ੍ਤਵਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਪਨ੍ ਬੁਧਃ । ਆਰਿਰਾਧਯਿषੁਰ੍ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਮਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤਲ੍ਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੬.

ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਤੋਤ੍ਰਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਪ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰਾ ਮੁਕ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਪਾਰਂ ਤੁ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਦੇਵ ਕਥਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।। ੬.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ! ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਤੋਤ੍ਰਾ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਤਿਗ੍ਮਚਕ੍ਰਿਣੇ ।। ੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ! ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ! ਤੇਜੀਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!

ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਵਰਦਂ ਸਰ੍ਵਤੇਜਸਮ੍ । ਨਮਾਮਿ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਦ੍ਯਾऽਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਭੁਮ੍ ।। ੬.

ਮੈਂ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।