ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਯਚ੍ਯੁਤੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਨृਪਸਤ੍ਤਮੈਃ । ਪੌਰਾਣਿਕਂ ਵ੍ਰਤਂ ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ।। ੬੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਪਰਂ ਮਹਾਰਾਜ ਵ੍ਰਤਮਾਰੋਗ੍ਯਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਕਥਯਾਮਿ ਪਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੬੨.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਰੋਗ੍ਯ ਵਰਤ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਮਾਘਮਾਸਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪੋषਿਤਃ । ਪੂਜਯੇਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਦੇਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।। ੬੨.

ਉਸੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੱਤਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਾਸਕਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਆਦਿਤ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰ ਰਵੇ ਭਾਨੋ ਸੂਰ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰ । ਪ੍ਰਭਾਕਰੇਤਿ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਏਵਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯਤੇ ਰਵਿਃ ।। ੬੨.

ਆਦਿੱਤ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵੀ, ਭਾਨੁ, ਸੂਰਜ, ਦਿਵਾਕਰ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਕृਤਾਹਾਰਃ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਭਾਨੁਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਏष ਏਵ ਵਿਧਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੬੨.

ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਭਾਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ—ਇਹੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਅਨੇਨ ਵਤ੍ਸਰਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਵਿਧਿਨਾ ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਦ੍ ਰਵਿਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਂ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਮਿਹ ਜਨ੍ਮਮਿ ਜਾਯਤੇ । ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਦ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ।। ੬੨.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ੍ਯ, ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਸਾਰ੍ਵਭੌਮਃ ਪੁਰਾ ਰਾਜਾ ਅਨਰਣ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਤੇਨਾਯਮਰ੍ਚਿਤੋ ਦੇਵੋ ਵ੍ਰਤੇਨਾਨੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਵਰਂ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦਾਰੋਗ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੬੨.

ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਨਰਣਯਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਰੋਗ੍ਯ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਕਿਮਸੌ ਰੋਗਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਯੇਨਾਰੋਗ੍ਯਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਸਾਰ੍ਵਭੌਮਸ੍ਯ ਚ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਰੋਗਸ੍ਯ ਸਂਭਵਃ ।। ੬੨.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬੀਮਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਰੋਗ੍ਯ ਮਿਲਿਆ? ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸ ਰਾਜਾ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋऽਭੂਦ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਚ ਸੁਰੂਪਵਾਨ੍ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਹਾਬਲਃ ।।੬੨.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਭ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ; ਇਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਾ...

ਗਤਵਾਨ੍ ਮਾਨਸਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਰੋ ਦੇਵਗਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਬृਹਦ੍ ਪਦ੍ਮਂ ਸਰੋਮਧ੍ਯਗਤਂ ਸਿਤਮ੍ ।। ੬੨.

ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਵੇਖਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਚਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰਕ੍ਤਵਾਸੋਭਿਰਾਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸਮ੍ ।। ੬੨.

ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਖੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਰਥਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪਦ੍ਮਮੇਤਤ੍ ਸਮਾਨਯ । ਇਦਂ ਤੁ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਮਾਦਾਹਰ ਮਾਚਿਰਮ੍ ।। ੬੨.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕਮਲ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਸਾਰਥਿਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ । ਗ੍ਰਹੀਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਾਮ ਤਂ ਪਦ੍ਮਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ।। ੬੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆਂ, ਰਥੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਮਲ ਫੜਨ ਲਈ ਵਧਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪਦ੍ਮੇ ਹੁਙ੍ਕਾਰਃ ਸਮਜਾਯਤ । ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ ਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਪਪਾਤ ਚ ਮਮਾਰ ਚ ।। ੬੨.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੁੰਹਿਆ, ਉਥੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਰਾਜਾ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਮਪਦ੍ਯਤ । ਕੁष੍ਠੀ ਵਿਗਤਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਬਲਵੀਰ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੬੨.

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋੜ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਥਾਗਤਮਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ । ਤਸ੍ਥੌ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ।। ੬੨.

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?'

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤੋ ਧੀਮਾਨਾਜਗਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਵਸਿष੍ਠੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋऽਥ ਤਂ ਸ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ ।। ੬੨.

ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉਥੇ ਆਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਕਥਂ ਤੇ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਵ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ । ਇਦਾਨੀਮੇਵ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪृਚ੍ਛਤਃ ।। ੬੨.

'ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੱਸ, ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੬੨.

ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਪੁੱਛਿਆਂ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਾਧੁ ਰਾਜਨ੍ਨਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਸਾਧੁਰਥ ਵਾ ਤਿष੍ਠ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁष੍ਠਿਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ।। ੬੨.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਮুনি ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਗਲਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਕੋੜ ਹੋਇਆ ਹੈ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਵੇਪਮਾਨਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਾਧ੍ਵਹਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕਥਂ ਵਾऽਸਾਧ੍ਵਹਂ ਮੁਨੇ । ਕਥਂ ਚ ਕੁष੍ਠਂ ਮੇ ਜਾਤਮੇਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੬੨.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਮুনি, ਮੇਨੂੰ ਇਹ ਕੋੜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।'

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ । ਏਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਦ੍ਭਵਂ ਨਾਮ ਪਦ੍ਮਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇਣ ਚਾਨੇਨ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚੈਤਤ੍ षਣ੍ਮਾਸਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੬੨.

ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕਮਲ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮੋਤਪੱਤੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।'

ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਯੋ ਜਲਂ ਵਿਸ਼ਤੇ ਨਰਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੬੨.

ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾਯਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰਪ੍ਸੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ । ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਲੇ ਮਗ੍ਨਃ ਸਂਸਾਰਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੬੨.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਮਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਸੂਤੋ ਜਲੇ ਮਗ੍ਨੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰਿਮਂ ਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਨਰਾਧਿਪ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨਸਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕੁष੍ਠਿਤ੍ਵਂ ਪਾਪਪੂਰੁष ।। ੬੨.

ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰਾ ਰਥੀ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਕੋੜ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦृष੍ਟਮੇਤਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਮੋਹਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਤੇਨਾਸਾਧੁਰਿਤੀਰਿਤਃ ।। ੬੨.

ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਹਂ ਚੇਮਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਚਾਗਚ੍ਛਂਸ੍ਤਂ ਪੁਨਰ੍ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ।। ੬੨.

ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਲਿਆ।

ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਦ੍ਮਂ ਕਾਞ੍ਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਮਾਨਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਦ੍ਮਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਤ੍ਰ ਗਤਂ ਹਰਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਸ੍ਤਤ੍ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਦ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੬੨.

ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਮਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਮਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਜੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੁੜ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਇਦਂ ਚ ਕਾਰਣਂ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਕੁष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੬੨.

ਹੁਣ, ਰਾਜਨ, ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਦਾ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੁਣੋ: ਇਸ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।