ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤੋ ਲੁਬ੍ਧੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੇਕਾਂ ਜ੍ਵਾਲਾਂ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਗृਹਾਣ ਯੇਨ ਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੀਹ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੫.

ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਜਵਾਲਾ ਲੈ ਲੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਤੁ ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਂ ਘਟਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ । ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸਹਸਾ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਾਮਾਸ਼ੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ।। ੫.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਅੱਗ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਬੁਝ ਗਈ।

ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲੁਬ੍ਧਕਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਤਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਭਗਵਨ੍ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਜ੍ਵਾਲਾ ਗृਹੋਤਾਸੀਦ੍ਧੁਤਾਸ਼ਨਾਤ੍ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਗਾਣਿ ਮਾਂਸਾਨ੍ਯਾਨਾਯ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇ ।। ੫.

ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਜਵਾਲਾ ਤੁਸੀਂ ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਲੈ ਲਈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਪਕਾ ਸਕਾਂ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਯਾਵਦਾਯਸਜਾਲਕਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯੇਵ ਨ ਤਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਰ੍ਮੂਲਨਾਸ਼ੇ ਗਤਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਮੂਲ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਤਤੋ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਭਾਵੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਃ । ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਾਵਲ੍ਲੁਬ੍ਧਕੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੫.

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜ੍ਵਲਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਬਹੁਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ । ਮੂਲਨਾਸ਼ੇ ਭਵੇਨ੍ਨਾਸ਼ਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਤਦਪਿ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੫.

ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਭਲੇ ਜੀ, ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਭੜਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਜਦ ਮੂਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵੀ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਚ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।

ਆਤ੍ਮਾ ਸ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਭੂਯ ਏषਾ ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟਿਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਗਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੫.

ਆਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਗ੍ਰਹਣਧਰ੍ਮੇਣ ਯਦਸ੍ਯ ਵਿਹਿਤਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਤਤ੍ਤਦਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਨਾਵਸੀਦਤਿ ।। ੫.

ਭੀਖਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਉਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਜਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਵ੍ਯਾਧੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ । ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰਥਾਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਪਪਾਤ ਹ ।। ੫.

ਜਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਕਾਮਗਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਬਹੁਰਤ੍ਨਾਨਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਦਦृਸ਼ੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੫.

ਉਸ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤੇषੁ ਨਿष੍ਠੁਰਕਂ ਲੁਬ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਦਦृਸ਼ੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਕਠੋਰ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਨੂੰ ਸਭ ਵਿਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ।

ਅਦ੍ਵੈਤਵਾਸਨਾਸਿਦ੍ਧਂ ਯੋਗਾਦ੍ ਬਹੁਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਨਿਜਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ।। ੫.

ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਪੂਰਨ, ਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਵਤਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤੋऽਪਿ ਸ੍ਵਜਾਤਿਕਮ੍ । ਭਵੇਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਰੈਭ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਵਸੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੈਭਿਆ ਜੀ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤੌ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਰੈਭ੍ਯਵਸੂ ਨृਪ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤਤੋ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਜ੍ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਨਿਜਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੈਭਿਆ ਤੇ ਵਸੂ ਨੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਅਭੇਦੇਨ ਸ੍ਵਦੇਹਸ੍ਥਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਾਰਾਧਯ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੫.

ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਅਦਵੈਤ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।

ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾऽਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾ ਵਿਭੁਃ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮਾਹੂਯ ਧਨ੍ਯਂ ਸ੍ਥੂਲਸ਼ਿਰਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਨਿਜੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਨਮ੍ ।। ੫.

ਕਪਿਲ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਧੰਨ ਸਥੂਲਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।

ਨੈਮਿषਾਖ੍ਯਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਤਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞਤਨੁਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਤਪਸਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਤਵੇਨ ਚ ।। ੫.

ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀਏ, ਨੈਮੀਸ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਯਜਨ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਂ ਯਜ੍ਞਤਨੋਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਹ । ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਕृਤਾ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਨਰੇਤਚ੍ਚ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ।। ੫.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਤਿ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਨਮਾਮਿ ਯਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਸ੍ਯ ਭਵਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਸ੍ਯ । ਸੋਮਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਰੁਤਾਮਨੇਕ- ਰੂਪਂ ਹਰਿਂ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਸ੍ਯੇ ।। ੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਯਜਨ ਵਿਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਭਵ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਸੋਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰਿ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੁਭੀਮਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਨੇਤ੍ਰਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਚਾਯਨਯੁਗ੍ਮਕੁਕ੍ਸ਼ਮ੍ । ਦਰ੍ਭਾਙ੍ਗਰੋਮਾਣਮਥੇਧ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਨਾਤਨਂ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੫.

ਮੈਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਸਾਲ ਦੇ ਦੋ ਅਯਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਮ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਕੜ ਹੈ।

ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਿਦਮਨ੍ਤਰਂ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ । ਤਮੀਡ੍ਯਮੀਸ਼ਂ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਂ ਤਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਜਯਾਜਯਾਯ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਯਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਮਾਦ੍ਯਮ੍ । ਸृਜਤ੍ਯਨਾਦਿਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯ- ਸ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਥਮ੍ ।। ੫.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਲਈ, ਹਰ ਜੁਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਦਿ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਦਧਾਰ ਮਾਯਾਮਯਮੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਜਯਾਯ ਚਕ੍ਰਂ ਤ੍ਵਮਲਾਂਸ਼ੁਸ਼ੁਭ੍ਰਮ੍ । ਗਦਾਸਿਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਾਦਿਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋऽਯਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਤੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਚੱਕਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰਸਾਂ ਦਧਾਰ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਤੁਲ੍ਯਕਾਯਮ੍ । ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ ਏਵ ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਤੁਲ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤਂ ਸਦਾ ਯਜ੍ਞਨਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੫.

ਕਦੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਉਹ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਵਰਗਾ ਸੁੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਯਜਨ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਯਃ ਸृਜਤੇ ਸਮਗ੍ਰਂ ਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਾਯ । ਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਕਾਲਾਨਲਸਨ੍ਨਿਭੋ ਯ- ਸ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਜੋ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਰੱਖ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਸ ਲਈ ਕਾਲ-ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣਕ੍ਰਿਯਾਯੈ ਯ ਇਜ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਪੁਰਾਣਃ । ਯੋ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ ਤਂ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ।। ੫.

ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਗੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਨਸ੍ਯਰ੍ਪਿਤਵਾਨਹਂ ਤੇ ਯਦਾ ਸੁਦृਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਵਤਨੌ ਨੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਨ ਚਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤੋਤਿ ਮਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਮੇ ਯਤਸ੍ਤਤੋ ਮਾਵਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵਮ੍ ।। ੫.

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੀਂ।

ਇਤੀਰਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ਨਾਰ੍ਚਿਃ - ਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਤੁ ਤੇਜਃ ਪੁਰਤੋ ਬਭੂਵ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤੌ ।। ੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਸ ਵਸੁਃ ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰੈਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਃ । ਉਭੌ ਕਿਂ ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਦੇਵ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਵਚਃ ।। ੬.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦੋਂ ਵਸੁ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰੈਭਯ ਨੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ, ਆਂਗੀਰਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੀ ਕੀਤਾ?