ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਵਾਪਿ ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਪਿਤਾ । ਏਵਂ ਨੀਤੇऽਪਿ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਤ੍ ।। ੫੩.

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣੇਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ।

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤृਕਂ ਪੁਰਤੋ ਬਭੌ । ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਂ ਰੋषਾਨ੍ਮਮਨ੍ਥ ਸ੍ਵਰਮਨ੍ਤਿਕੇ ।। ੫੩.

ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਰ ਨੂੰ ਰੜਕ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਥਿਤਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ । ਨਾਲਿਕੇਰਫਲਾਕਾਰਂ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੋऽਨ੍ਵਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੫੩.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਫੜਨ ਵਿਚ ਔਖਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵਰਗਾ।

ਤਚ੍ਚਾਵृਤਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਦਸ਼ਧਾ ਸਂਵृਤੋ ਬਭੌ । ਚਤੁष੍ਪਾਦੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਿਲਕਾਣ੍ਡਵਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਹ ਸਿਰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਨਾਲ ਦਸ ਵਾਰੀ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਤਿਲਸਂਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਦਮੂਲੌ ਨ ਮੇ ਬਭੌ । ਅਹਂ ਤ੍ਵਹਂ ਵਦਨ੍ ਭੂਤਂ ਤਮਪ੍ਯੇਵਮਥਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ ।। ੫੩.

ਜਦ ਤਿਲ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਮੂਲ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਫਿਰ 'ਮੈਂ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਆਖਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਦਸ੍ਯਾਂਸੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਨ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤ । ਅਹਂ ਭੂਤਾਦਿ ਵਃ ਪਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤਂ ਭੂਤਿਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਹਨੂੰ ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਹਾਂ।'

ਤਮਪ੍ਯੇਵਮਥੋ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੂਨ੍ਯਮਮੀਕ੍ਸ਼ਤ । ਕृਤ੍ਵਾਵਕਾਸ਼ਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਜਲ੍ਪਨ੍ਤ ਇਦਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਣ ਵੇਖਿਆ। ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਮਪ੍ਯਸਙ੍ਗਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਿਲਕਾਣ੍ਡਵਤ੍ । ਤਸ੍ਮਿਂਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਨ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਕੱਟਿਆ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ।

ਪੁਰੁषਂ ਰੂਪਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਤ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਸਿਤਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਤਮਪ੍ਯੇਵਂ ਤਦਾऽਕਰੋਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਰੂਪ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਛੋਟਾ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਨਰਮ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਕੀਤਾ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ੍ਵਕੀਯਮੇਵਾਕਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ।। ੫੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਸਮਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । ਸਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਂ ਹਰ੍षਂ ਉਭੇ ਵਿਸਸ੍ਵਰਾਰ੍ਤ੍ਤਵਿਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤਿ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇੜੇ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਵਂਵਿਧੋऽਸੌ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਵਰਨਾਮਾ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਖ੍ਯਂ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋ ਮਹਤ੍ ।। ੫੩.

ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤਿ 'ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਰ 'ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਥਯਾ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ । ਸਂਭੂਤਿਰਭਵਦ੍ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤ੍ਵੇष ਏਵ ਤੁ ।। ੫੩.

ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਪਰ ਵਿਗਣ ਤੋਂ, ਇਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏषੇਤਿਹਾਸਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਯ ਇਮਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੫੩.

ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਵਿਜ੍ਞਾਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਮਸ੍ਯ ਕ ਆਰਾਧ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਥਂ ਚਾਰਾਧ੍ਯਤੇऽਸੌ ਹਿ ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੫੪.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦਵਿਜ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੌਣ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਸਦਾਰਾਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈਰਪਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਸ੍ਯੋਪਾਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨਾਸੌ ਵਰਦੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੫੪.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਹਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਮਨੁਜਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋ ਦੇਵਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨ ਸੀਦਤਿ ।। ੫੪.

ਸਭ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਪੁਰਾ ਰਾਜਨ੍ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਕਥਿਤਂ ਤੁष੍ਟਿਦਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵ੍ਰ੍ਤਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਤਥਾ ।। ੫੪.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪੇ ਗਤਵਾਨ੍ ਮਾਨਸਂ ਸਰਃ । ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਰ ਚਜਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਮ੍ ।। ੫੪.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਗਏ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਾਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯੋ ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰਿਣਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਚਰ੍ਮਾਵਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਛਤ੍ਰਦਣ੍ਡਕਪਾਲਿਨਮ੍ ।। ੫੪.

ਉਹ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਹੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਛਤਰੀ, ਦੰਡ ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਦੇਵਾਸੁਰਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਂ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਂ ਤਪੋਯੁਕ੍ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ੍ਤਾ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ ।। ੫੪.

ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉਤਮ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ।

ਅਪ੍ਸਰਸ ਊਚੁਃ । ਭਗਵਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਨਯ ਭਰ੍ਤृਕਾਮਾ ਵਯਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਨੋ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨਃ ।। ੫੪.

ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਡੇ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ?'

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਣਾਮਪੂਰ੍ਵਕਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਹਿਤਃ ਸ਼ੁਭਃ । ਸ ਚ ਮੇ ਨ ਕृਤੋ ਗਰ੍ਵਾਦ੍ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਯੌਵਨਸ੍ਮਯਾਤ੍ ।। ੫੪.

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹਰ ਥਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਗਰੂਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।'

ਤਥਾਪਿ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਨ੍ਨਾਮਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਭਵਤੀਭਿਸ੍ਤਥਾ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਭਵਤ੍ਵਿਤਿ ਹਰਿਃ ਕृਤਃ । ਤਨ੍ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰਣਾਦੇਵ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੫੪.

'ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਨਾਮ ਤੁਸੀਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੇਵਲ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਇਦਾਨੀਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵ੍ਰਤਂ ਯੇਨ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਰਦਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਭਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੫੪.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੀ ਆਪ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਵਸਨ੍ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਯਾ ਭਵੇਚ੍ਛੁਭਾ । ਤਸ੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਵਿਧਿਵਨ੍ ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਹਰਿਮਰ੍ਚ੍ਚਯੇਤ੍ ।। ੫੪.

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'

ਪਰ੍ਯਙ੍ਕਾਸ੍ਤਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਯੁਤਂ ਰੌਪ੍ਯਂ ਹਰਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੫੪.

ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਜਾਂ ਵਿਛੌਣਾ ਬਿਛਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਕਸ਼ ਬਣੇ ਹੋਣ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਤਤਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ । ਨृਤ੍ਯਵਾਦਿਤ੍ਰਗੇਯੈਸ਼੍ਚ ਜਾਗਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੫੪.

ਫਿਰ, ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਭਵਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਰ ਅਨਙ੍ਗਾਯੇਤਿ ਵੈ ਕਟਿਮ੍ । ਕਾਮਾਯ ਬਾਹੁਮੂਲੇ ਤੁ ਸੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਯੇਤਿ ਚੋਦਰਮ੍ ।। ੫੪.

ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਮਨੋਭਾਵ ਲਈ', ਕਮਰ ਉੱਤੇ 'ਅਨੰਗ ਲਈ', ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਨੀਵੇਂ 'ਕਾਮ ਲਈ', ਤੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ 'ਚੰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਲਈ' ਆਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।