ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਾਯਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਮ੍ । ਪਸ਼ੁਪਾਲਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ ।। ੫੩.

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਰਾਹ ਲੱਭੇ। ਪਸ਼ੂ ਰਖਵਾਲੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਉੱਭਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ।

ਸ ਗੁਰੁਃ ਸ ਕਥਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਰੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਂਰਸੌ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੫੩.

ਉਹ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਵਰ ਹੈ, ਸੱਤਵੇਂ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸਾਧਨਂ ਨृਪ । ऋਗਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਰਾਧ੍ਯਤਾਂ ਯਯੁਃ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਵृषਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇਣੈਵ ਤृਤੀਯਕਃ । ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਸ੍ਤਾਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਤਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੫੩.

ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਵੱਝ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਉਸਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਵੀ; ਚੌਥਾ, ਉਸਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਂਵੁਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨृਪ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸ੍ਯ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੫੩.

ਸੱਤਵੇਂ ਰੂਪ ਦੇ ਕਰਤਬ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਦੂਜਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਭृਤ੍ਯਾਦਿਭਰਣਂ ਵृषਭਾਰੋਹਣਂ ਤ੍ਰਿषੁ । ਵਨਵਾਸਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥੇ ਵृषਭੇ ਸਤਿ ।। ੫੩.

ਫਿਰ, ਨੌਕਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਝ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਆਤਮਕ ਵੱਝ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਵਦਤ੍ਯਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਏਕਧਾ ਦ੍ਵਿਧਾ । ਭੇਦਭਿਨ੍ਨਸਹੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਾਨਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੫੩.

ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਹਾਂ', ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ, ਇਕ ਰੂਪ, ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।

ਨਿਤ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਜਨਕਂ ਕਥਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਨृਪ ।। ੫੩.

ਸਦਾ ਤੇ ਅਸਦਾ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਣਨਹਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ?'

ਮਦੀਯਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਯੇ ਹਿ ਗੁਣਾ ਆਸਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨ ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰਾਪਤ੍ਯੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍ ।। ੫੩.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਦੀਆਂ ਜੋ ਖਾਸੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਵਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ।

ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਪਿਤਾਮਹਨਾਮਵਾਨ੍ । ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਚੇਯਂ ਸ੍ਵਰਾਪਤ੍ਯੇषੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੫੩.

ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰੀਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

ਕ੍ਵਾਪਿ ਸਂਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਭਾਵੋ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਪਿਤਾ । ਏਵਂ ਨੀਤੇऽਪਿ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਤ੍ ।। ੫੩.

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣੇਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ।

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤृਕਂ ਪੁਰਤੋ ਬਭੌ । ਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਂ ਰੋषਾਨ੍ਮਮਨ੍ਥ ਸ੍ਵਰਮਨ੍ਤਿਕੇ ।। ੫੩.

ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਰ ਨੂੰ ਰੜਕ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਥਿਤਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ । ਨਾਲਿਕੇਰਫਲਾਕਾਰਂ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੋऽਨ੍ਵਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੫੩.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਫੜਨ ਵਿਚ ਔਖਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਵਰਗਾ।

ਤਚ੍ਚਾਵृਤਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਦਸ਼ਧਾ ਸਂਵृਤੋ ਬਭੌ । ਚਤੁष੍ਪਾਦੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਿਲਕਾਣ੍ਡਵਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਹ ਸਿਰ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਨਾਲ ਦਸ ਵਾਰੀ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਕਾਮਂ ਤਿਲਸਂਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਦਮੂਲੌ ਨ ਮੇ ਬਭੌ । ਅਹਂ ਤ੍ਵਹਂ ਵਦਨ੍ ਭੂਤਂ ਤਮਪ੍ਯੇਵਮਥਾਚ੍ਛਿਨਤ੍ ।। ੫੩.

ਜਦ ਤਿਲ ਵਰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਮੂਲ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਫਿਰ 'ਮੈਂ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਆਖਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਦਸ੍ਯਾਂਸੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਨ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤ । ਅਹਂ ਭੂਤਾਦਿ ਵਃ ਪਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤਂ ਭੂਤਿਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਹਨੂੰ ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂਲ ਹਾਂ।'

ਤਮਪ੍ਯੇਵਮਥੋ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੂਨ੍ਯਮਮੀਕ੍ਸ਼ਤ । ਕृਤ੍ਵਾਵਕਾਸ਼ਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਜਲ੍ਪਨ੍ਤ ਇਦਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਣ ਵੇਖਿਆ। ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਮਪ੍ਯਸਙ੍ਗਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਿਲਕਾਣ੍ਡਵਤ੍ । ਤਸ੍ਮਿਂਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ੇਨ ਹ੍ਰਸ੍ਵਮਨ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਕੱਟਿਆ, ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਵੇਖਿਆ।

ਪੁਰੁषਂ ਰੂਪਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਮਪਸ਼੍ਯਤ । ਤਦ੍ਵਦ੍ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਸਿਤਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਤਮਪ੍ਯੇਵਂ ਤਦਾऽਕਰੋਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਰੂਪ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਛੋਟਾ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਨਰਮ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਕੀਤਾ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ੍ਵਕੀਯਮੇਵਾਕਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ।। ੫੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਸਮਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । ਸਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਂ ਹਰ੍षਂ ਉਭੇ ਵਿਸਸ੍ਵਰਾਰ੍ਤ੍ਤਵਿਤ੍ ।। ੫੩.

ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤਿ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇੜੇ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹੀ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏਵਂਵਿਧੋऽਸੌ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਵਰਨਾਮਾ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਖ੍ਯਂ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ਿਰੋ ਮਹਤ੍ ।। ੫੩.

ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤਿ 'ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਰ 'ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਥਯਾ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ । ਸਂਭੂਤਿਰਭਵਦ੍ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤ੍ਵੇष ਏਵ ਤੁ ।। ੫੩.

ਇਸੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਪਰ ਵਿਗਣ ਤੋਂ, ਇਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਏषੇਤਿਹਾਸਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਯ ਇਮਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੫੩.

ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਵਿਜ੍ਞਾਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਮਸ੍ਯ ਕ ਆਰਾਧ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਥਂ ਚਾਰਾਧ੍ਯਤੇऽਸੌ ਹਿ ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੫੪.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦਵਿਜ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੌਣ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਸਦਾਰਾਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈਰਪਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਸ੍ਯੋਪਾਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨਾਸੌ ਵਰਦੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੫੪.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਹਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਮਨੁਜਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋ ਦੇਵਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨ ਸੀਦਤਿ ।। ੫੪.

ਸਭ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਪੁਰਾ ਰਾਜਨ੍ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਕਥਿਤਂ ਤੁष੍ਟਿਦਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵ੍ਰ੍ਤਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਤਥਾ ।। ੫੪.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਨਾਰਦਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪੇ ਗਤਵਾਨ੍ ਮਾਨਸਂ ਸਰਃ । ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਤਤ੍ਰ ਚਜਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਮ੍ ।। ੫੪.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਗਏ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।