ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਕੈਵ ਤੇषਾਂ ਸੁਚਿਰਂ ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯਾਸਜ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਏਵਂ ਸ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋऽਸੌ ਕृਤਵਾਨਞ੍ਜਸਾ ਨृਪ ।। ੫੧.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੇਰ ਕੇ ਜੁੜੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਵਾਲਾ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਤਸ੍ਯ ਤਲ੍ਲਾਘਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਚ ਨृਪਤੇਰ੍ਮृਧੇ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਃ ਪੁਰੁषੋ ਰਾਜਨ੍ਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੫੧.

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

ਤ੍ਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ । ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਬਨ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਕृਤਃ ।। ੫੧.

'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਅਸੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।'

ਯਦਿ ਨਾਮ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਦੇਵ ਪਰਾਜਿਤਾਃ । ਏਵਮੇਵ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਲੀਨਾਸ੍ਤਿष੍ਠਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੫੧.

'ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।'

ਮਰ੍ਯ੍ਯੇਕੇ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਗਤੇ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਂਭਵਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਤਂ ਨਰਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੫੧.

'ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਜਦ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾ ਅਸਤੀਤਵ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਹਾ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤਿ ਮੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਯੁष੍ਮਤ੍ਸੁਖੈਰ੍ਨਰੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਨਾਹਂ ਲਿਪ੍ਯੇ ਕਦਾਚਨ ।। ੫੧.

'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਵ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਜਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਤੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣੋ ਨृਪੋਤ੍ਸृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਅਹਂ ਨਾਮਾਨਮਸृਜਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਕਮ੍ ।। ੫੨.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਅਹੰ' ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਚਾਭਵਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਅਵਬੋਧਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਸਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਨਦਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਨੋਹ੍ਵਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ।। ੫੨.

ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਮਝ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ 'ਮਨੋਹਵ' ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨਯਾਃ ਪਞ੍ਚਭੋਗਿਨਃ । ਯਥਾਸਂਖ੍ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਮਕ੍ਸ਼ਾਭਿਧਾਨਕਾਃ ।। ੫੨.

ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਹਰ ਰੂਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਭੋਗੀ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਣਤੀ ਮੁਤਾਬਕ, 'ਅਕਸ਼' ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।

ਏਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਸ੍ਯਵਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ । ਅਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾ ਇਵ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰੁਰਾਯਤਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।। ੫੨.

ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਰ ਸਨ, ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ; ਉਹ ਸਭ, ਜਿਵੇਂ ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।

ਨਵਦ੍ਬਾਰਂ ਪੁਰਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਕਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਚਤੁष੍ਪਥਮ੍ । ਨਦੀਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸਂਕੀਰ੍ਣ ਜਲਕृਤ੍ਯ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੫੨.

ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੌ ਦਰਵਾਜੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਥੰਮ ਸੀ, ਚਾਰ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਚੌਕ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀ।

ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਤੇ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁਰੇਕੀਭੂਤਾਸ੍ਤਤੋ ਨਵ । ਪੁਰੁषੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋऽਭਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੫੨.

ਉਹ ਨੌ ਜਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ।

ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਪੁਰਸਂਸ੍ਥਸ੍ਤੁ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਮਹਾਨृਪਃ । ਸਂਸੂਚ੍ਯ ਵਾਚਕਾਞ੍ਛਬ੍ਦਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਸਸ੍ਮਾਰ ਤਤ੍ਪੁਰੇ ।। ੫੨.

ਫਿਰ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਉੱਥੇ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ।

ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੋ ਨਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਦੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਨਿਯਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਤਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਚਕਾਰ ਹ ।। ੫੨.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੋ ਆਤਮਕ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਯਜਨ ਬਤਾਏ ਗਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰੇ।

ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨृਪਃ ਖਿਨ੍ਨਃ ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਰੋਚਯਨ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ।। ੫੨.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਂ ਚਤੁष੍ਪਥਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਭ੍ਯ ਨृਪਤੇਰ੍ਵਸ਼ੇ ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੫੨.

ਚਾਰ ਮੂੰਹ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਵੈਦ, ਚਾਰ ਚੌਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਸ ਨृਪੋ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤृਣਾਦਿषੁ ਨृਪਸ੍ਸੈਵ ਹਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿषੁ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਮੋਭਵਤ੍ ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਾਦਨੁਜ੍ਞਾਯ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੫੨.

ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਘਾਹ-ਫੂਸ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਸੀ। ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬੁਧੀਮਾਨ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਵਿषਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਥੇਯਂ ਕਥਿਤਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਭੂਤਿਰਭਵਤ੍ ਕਸ੍ਯ ਕੇਨ ਕृਤੇਨ ਹ ।। ੫੩.

ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਕਿਸ ਦੀ ਸੀ, ਕੌਣ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਆਗਤੇਯਂ ਕਥਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿषਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਤ੍ਵਦ੍ਦੇਹੇ ਮਮ ਦੇਹੇ ਚ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ ਸਾ ਸਮਾ ।। ੫੩.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਾਯਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਮ੍ । ਪਸ਼ੁਪਾਲਾਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ ।। ੫੩.

ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਰਾਹ ਲੱਭੇ। ਪਸ਼ੂ ਰਖਵਾਲੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਉੱਭਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ।

ਸ ਗੁਰੁਃ ਸ ਕਥਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਰੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਂਰਸੌ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੫੩.

ਉਹ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਵਰ ਹੈ, ਸੱਤਵੇਂ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਸਾਧਨਂ ਨृਪ । ऋਗਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਰਾਧ੍ਯਤਾਂ ਯਯੁਃ ।। ੫੩.

ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਯਸ੍ਤੁ ਚਤੁਃਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਵृषਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇਣੈਵ ਤृਤੀਯਕਃ । ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਸ੍ਤਾਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਤਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੫੩.

ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਵੱਝ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਉਸਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਵੀ; ਚੌਥਾ, ਉਸਦੇ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।

ਸਪ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਂਵੁਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨृਪ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸ੍ਯ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੫੩.

ਸੱਤਵੇਂ ਰੂਪ ਦੇ ਕਰਤਬ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਦੂਜਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਭृਤ੍ਯਾਦਿਭਰਣਂ ਵृषਭਾਰੋਹਣਂ ਤ੍ਰਿषੁ । ਵਨਵਾਸਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥੇ ਵृषਭੇ ਸਤਿ ।। ੫੩.

ਫਿਰ, ਨੌਕਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਝ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਆਤਮਕ ਵੱਝ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਵਦਤ੍ਯਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਏਕਧਾ ਦ੍ਵਿਧਾ । ਭੇਦਭਿਨ੍ਨਸਹੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਾਨਿ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ।। ੫੩.

ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਹਾਂ', ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ, ਇਕ ਰੂਪ, ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।

ਨਿਤ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਾਣਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਜਨਕਂ ਕਥਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਨृਪ ।। ੫੩.

ਸਦਾ ਤੇ ਅਸਦਾ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਣਨਹਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ?'

ਮਦੀਯਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰ੍ਯੇ ਹਿ ਗੁਣਾ ਆਸਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨ ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰਾਪਤ੍ਯੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍ ।। ੫੩.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਦੀਆਂ ਜੋ ਖਾਸੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਵਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ।