ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਬਹੁਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਨਾਤਨ । ਮਯਾ ਕृਤਸ੍ਯ ਤਪਸਸ੍ਤਨ੍ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੫੧.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ।

ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸ੍ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਮਮ । ਜਾਤਂ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਾ ਚਾਸ੍ਮਿ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੫੧.

ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਾਤਿਸਮਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।

ਯਦਿ ਨਾਮ ਪਰਂ ਦੇਵ ਕੌਤੁਕਂ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਯਚ੍ਚਕਾਰ ਸ ਰਾਜਾ ਚ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੂਧਰ ।। ੫੧.

ਜੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਭੂਧਰ, ਕਿ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਮृषਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਨਃ । ਵਰਾਸਨਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸਕਲਧਾਰਿਣਿ ।। ੫੧.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਚਿੱਟੀ ਹੈ, ਨੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ noble ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਦੇਖਿਆ, ਖਾਸ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਭਵਸਂਸृਤਿਃ । ਕਿਂ ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤੋਪਪਤ੍ਤਿषੁ ।। ੫੧.

ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੇ?

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਵਿਭਾਗੋਤ੍ਥਾਂ ਸਮਾਹਿਤਮਨਾ ਨृਪ ।। ੫੧.

ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੇ ਨੇੜੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਣ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਦੇ ਫਰਕ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।

ਨਾਹੋ ਨ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਨ ਦਿਸ਼ੋऽਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨ ਦੇਵਾ ਨ ਦਿਨਂ ਨ ਸੂਰ੍ਯਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਪਸ਼ੁਪਾਲੇਤਿ ਰਾਜਾ ਸ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਪਸ਼ੂਨਨੇਕਾਨ੍ ।। ੫੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਦਿਨ ਸੀ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਸੂਰਜ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪਸ਼ੁਪਾਲਾ ਬਹੁਤ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਦਾ ਸੀ।

ਤਾਨ੍ ਪਾਲਯਨ੍ ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਚ ਜਗਾਮ ਤੂਰ੍ਣਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਪਾਰਸ੍ਯ ਮਹੋਦਧੇਸ੍ਤੁ ਤੀਰੇ ਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਾਃ ।। ੫੧.

ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਗਿਆ; ਅੰਤਹੀਨ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਅष੍ਟੌ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ਕਾਮਵਹਾ ਨਦੀ ਚ ਤੁਰ੍ਯਕ੍ ਚੋਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬਭ੍ਰਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਨ੍ਯੇ । ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਾਃ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਥੈਕਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਬਿਭ੍ਰਤੇ ਤੇਜਸਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਮ੍ ।। ੫੧.

ਉਥੇ ਅੱਠ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਸੀ; ਉਪਰ ਪੰਛੀ ਉਡਦੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਸਨ; ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਮਨੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਾऽਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵੇ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਧਾਰਯਨ੍ਤੀ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਂ ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਵਿਕਾਰਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣ- ਸ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਤਮ੍ ।। ੫੧.

ਉਹ ਔਰਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਸਨ — ਵੇਖੋ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤਾ ਮृਤਕਲ੍ਪਾ ਇਵਾਸਨ੍ ਨृਪੋऽਪ੍ਯਸੌ ਤਦ੍ਵਨਂ ਸਂਵਿਵੇਸ਼ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਸਰ੍ਵ ਏਤੇ ਵਿਵਿਸ਼ੁ- ਰ੍ਭਯਾਦੈਕ੍ਯਂ ਗਤਵਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ।। ੫੧.

ਉਹ ਸਭ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ; ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।

ਤੈਃ ਸਰ੍ਪੈਃ ਸ ਨृਪੋ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤੈਃ ਸਂਵੇष੍ਟਿਤੋ ਦਸ੍ਯੁਭਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਃ । ਕਥਂ ਚੈਤੇਨ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਕਥਂ ਚੈਤੇ ਸਂਸृਤਾਃ ਸਂਭਵੇਯੁਃ ।। ੫੧.

ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ?'

ਏਵਂ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਃ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਃ । ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਕृष੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਂ ਧਾਰਯਨ੍ਨਰਃ ।। ੫੧.

ਜਦ ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੁਰਖ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗ — ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਲਾ — ਸਨ।

ਸ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਮਹ੍ਯਮਪਰੋऽਥ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ । ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਮਹਨ੍ਨਾਮ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੫੧.

ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?' ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

ਤੇਨਾਪਿ ਰਾਜਾ ਸਂਵੀਤਃ ਸ ਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤੁ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਰੁਰੋਧ ਹ ।। ੫੧.

ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਾਗ!' ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਔਰਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।

ਮਾਯਾਤਤਂ ਤਂ ਮਾ ਭੈष੍ਟ ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਨृਪਮ੍ । ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਵਾਨ੍ ਵੀਰਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੫੧.

ਜਦ ਰਾਜਾ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਡਰੋ ਨਾ।' ਫਿਰ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਠੀਕ ਠੀਕ ਖੜਾ ਰਹਿਆ — ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।

ਤਤੋऽਨ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪੁਰੁषਾ ਆਗਤ੍ਯ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਂਵਿष੍ਟ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਵਿਰੋਧਿਤਃ ।। ੫੧.

ਫਿਰ ਪੰਜ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸਭ ਉਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।

ਰੁਦ੍ਧੇ ਰਾਜਨਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਏਕੀਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਦਸ੍ਯਵਃ । ਮਥਿਤੁਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਲੀਨਾऽਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਤਤੋ ਭਯਾਤ੍ ।। ੫੧.

ਰਾਜਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੋਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ, ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਏ।

ਤੈਰ੍ਲੀਨੈਰ੍ਨृਪਰ੍ਤੇਰ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਬਭੌ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਪਾਪਾਨਾਂ ਕੋਟਿਃ ਸਾਗ੍ਰਾਭਵਨ੍ਨृਪ ।। ੫੧.

ਉਹ ਆਦਮੀ ਲੁਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਹਲ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ; ਤੇ ਹੋਰ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਗृਹੇ ਭੂਸਲਿਲਂ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸੁਖਸ਼ੀਤਸ਼੍ਚ ਮਾਰੁਤਃ । ਸਾਵਕਾਸ਼ਾਨਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਪਞ੍ਚੈਕੋਨਗੁਣਾਨਿ ਚ ।। ੫੧.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਸੀ; ਥਾਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਗੁਣ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ।

ਏਕੈਵ ਤੇषਾਂ ਸੁਚਿਰਂ ਸਂਵੇष੍ਟ੍ਯਾਸਜ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਏਵਂ ਸ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋऽਸੌ ਕृਤਵਾਨਞ੍ਜਸਾ ਨृਪ ।। ੫੧.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੇਰ ਕੇ ਜੁੜੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਵਾਲਾ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ।

ਤਸ੍ਯ ਤਲ੍ਲਾਘਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਚ ਨृਪਤੇਰ੍ਮृਧੇ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਃ ਪੁਰੁषੋ ਰਾਜਨ੍ਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੫੧.

ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

ਤ੍ਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ । ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਬਨ੍ਧੁਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਕृਤਃ ।। ੫੧.

'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ। ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਅਸੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।'

ਯਦਿ ਨਾਮ ਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਦੇਵ ਪਰਾਜਿਤਾਃ । ਏਵਮੇਵ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਲੀਨਾਸ੍ਤਿष੍ਠਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੫੧.

'ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।'

ਮਰ੍ਯ੍ਯੇਕੇ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਗਤੇ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਂਭਵਃ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਤਂ ਨਰਂ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੫੧.

'ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਜਦ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾ ਅਸਤੀਤਵ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਹਾ।

ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤਿ ਮੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਯੁष੍ਮਤ੍ਸੁਖੈਰ੍ਨਰੈਰ੍ਭਾਵੈਰ੍ਨਾਹਂ ਲਿਪ੍ਯੇ ਕਦਾਚਨ ।। ੫੧.

'ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੀਵ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵੀ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਜਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਤੈਰ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ ਵਿਰਰਾਮ ਹ ।। ੫੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਸ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣੋ ਨृਪੋਤ੍ਸृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਅਹਂ ਨਾਮਾਨਮਸृਜਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਕਮ੍ ।। ੫੨.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਅਹੰ' ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਚਾਭਵਤ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਅਵਬੋਧਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਸਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਨਦਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਨੋਹ੍ਵਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ।। ੫੨.

ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਮਝ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ 'ਮਨੋਹਵ' ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।