ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਵਂਭੂਤਾਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ । ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇਤ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਹਰ੍षਿਤਃ ।। ੪੯.

ਇੰਝ ਸੋਹਣੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਸਤਿਆ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ!'

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਿਵਸੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਅਹੋ ਮੁष੍ਟਮਹੋ ਮੁष੍ਟਂ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਇਤ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਭ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।। ੪੯.

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹਾਏ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਮੁੱਠੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਤृਤੀਯੇऽਹਨਿ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਰੇਵਮੁਵਾਚ ਹ । ਅਹੋ ਮੂਢਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਯ ਏਕੇऽਹ੍ਨਿ ਫਲਂ ਚੈਤਦ੍ ਰਾਜ੍ਞੇ ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪੯.

ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਹਾਏ, ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਗੋਵਿੰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਫਲ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ।'

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਦਿਵਸੇ ਹਸ੍ਤਾਵੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ । ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਾਧੁ ਨृਪਾਃ ਸਾਧੁ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸਾਧੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੪੯.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਔਰਤਾਂ, ਸ਼ੂਦਰ—ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜੇ—ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਵਣਿਕ—ਵਧੀਆ!'

ਸਾਧੁ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਸਾਧੁ ਤ੍ਵਂ ਭੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯ ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਤੇ । ਸਾਧੁ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਤੇ ਸਾਧੁ ਧ੍ਰੁਵ ਸਾਧੋ ਮਹਾਵ੍ਰਤ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਨਰ੍ਤੋਚ੍ਚੈਰਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਰਾਜਸਂਨਿਧੌ ।। ੪੯.

'ਵਧੀਆ, ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ! ਹੇ ਅਗਸਤ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ! ਧ੍ਰੂਵ, ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ!' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਏਵਂਭੂਤਂ ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਪਤ੍ਨੀਕੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ । ਕਿਂ ਹਰ੍षਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯੇਨੇਤ੍ਥਂ ਨृਤ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍ ।। ੪੯.

ਉਸਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਅਹੋ ਮੂਰ੍ਖਃ ਕੁਰਾਜਾ ਤ੍ਵਮਹੋ ਮੂਰ੍ਖਾऽਨੁਗਾਸ੍ਤ੍ਵਮੀ । ਅਹੋ ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਮੂਰ੍ਖਾ ਯੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮੇ ਮਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹਾਏ, ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ! ਤੇਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ!'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰਭਾषਤ । ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਤਤ੍ ਤ੍ਵਯੇਰਿਤਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਯਦ੍ਯਨੁਗ੍ਰਹਕृਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ।। ੪੯.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ!'

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਇਯਂ ਰਾਜ੍ਞੀ ਤ੍ਵਯਾ ਯਾऽਭੂਦ੍ ਦਾਸੀ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵੈਦਿਸ਼ੇ । ਨਗਰੇ ਹਰਿਦਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰੇਵ ਚ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਕਰ੍ਮਕਾਰੋऽਭੂਚ੍ਛੂਦ੍ਰਃ ਸੇਵਨਤਤ੍ਪਰਃ ।। ੪੯.

ਅਗਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦਿਸ਼ ਨਗਰ ਦੇ ਇਕ ਵਣਿਕ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਵਣਿਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।'

ਸ ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਮਾਸਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਲਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੯.

ਉਹ ਵਣਿਕ, ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਖੁਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

ਅਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਯਾਦ੍ ਭਵਨ੍ਤੌ ਰਕ੍ਸ਼ਪਾਲਕੌ । ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਦੀਪਾਨਾਂ ਜ੍ਵਲਨਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੪੯.

ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਚਾਨਣ ਲਈ ਦੋ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਦਿੱਤੇ, ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ।

ਗਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤੌਥ ਦੀਪਾਨ੍ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਰਜਨੀ ਨਿਸ਼ਾਮੇਕਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ।। ੪੯.

ਜਦ ਵਣਿਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਉਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਨਾ ਗਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।

ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਮृਤੌ ਤੌ ਤੁ ਉਭੌ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਦਮ੍ਪਤੀ । ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਗृਹੇऽਭਵਤ੍ ।। ੪੯.

ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ।

ਇਯਂ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਤੇ ਜਾਤਾ ਪੁਰਾ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਦਾਸਿਕਾ । ਪਾਰਕ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਦੀਪਸ੍ਯ ਜ੍ਵਾਲਿਤਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਗृਹੇ ।। ੪੯.

ਇਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਣਿਕ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਰਾਏ ਦੀਵੇ ਦੀ ਜੋਤ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ—

ਯਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵੇਨ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿष੍ਣੋਰਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦੀਪਕਮ੍ । ਜ੍ਵਾਲਯੇਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਤੇਨ ਸਾਧੋ ਹਰੇ ਸਾਧੁ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਮਯਾ ।। ੪੯.

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਬਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪੁੰਨਿਆ ਅਣਗਿਣਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਲੇ, ਹੇ ਹਰੀ, ਵਧੀਆ!—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਖੀ ਸੀ।

ਕृਤੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਭਕ੍ਤਿਂ ਹਰੇਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਸਮਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪੯.

ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਲ ਭਰ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਰਿਮਾਸੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਜਯਁਲ੍ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲੌ ਤੁ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । ਤੇਨ ਮੁष੍ਟਂ ਜਗਦ੍ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਮਯੇਰਿਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ' ਆਖਣ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮੁੱਠੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ।

ਪਾਰਕ੍ਯਦੀਪਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍षਾਦ੍ ਵੈ ਦੇਵਾਗ੍ਰੇ ਫਲਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਫਲਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਫਲਮੇਤਨ੍ ਮਯੇਰਿਤਮ੍ । ਅਹੋ ਮੂਢਾ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਹਰੇਰ੍ਦੀਪਕ੍ਰਿਯਾਫਲਮ੍ ।। ੪੯.

ਪਰਾਏ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਐਸਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਜੋ ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਏ, ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਬਾਲਣ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਏਵਂ ਵਿਧਂ ਦ੍ਵਿਜਾ ਯੇ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਯੇ ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਯਜਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸਾਧਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ।। ੪੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਭਲੇ ਲੋਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਹਂ ਤਮੇਵ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਤੇਨ ਸਾਧੋ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਤਿ ਮਯਾ ਚਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ । ਹਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾ ਰਾਜਨ੍ ਵ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇਨ ਮਯੇਰਿਤਮ੍ ।। ੪੯.

ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਧਨ੍ਯਾ ਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਧਨ੍ਯਤਰੋ ਮਤਃ । ਭਰ੍ਤੁਃ ਸੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇ ਹਰੇਰਿਤਿ ।। ੪੯.

ਉਹ ਔਰਤ ਧੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਧੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਧਨ੍ਯਾ ਤਥਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਦ੍ਵਿਜਸੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਃ । ਤਦਨੁਜ੍ਞਯਾ ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਤੇਨ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ।। ੪੯.

ਉਹ ਔਰਤ ਧੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ ਜੋ ਦੁਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵਲੋਂ ਕਰਨੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।

ਆਸੁਰਂ ਭਾਵਮਾਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਤੇਨਾਸੌ ਸਾਧੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੪੯.

ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਉ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਕੁਲੇ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬਾਲ ਏਵ ਵਨਂ ਗਤਃ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਤੇਨ ਸਾਧੋ ਧ੍ਰੁਵੇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ ।। ੪੯.

ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਧ੍ਰੂਵ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਆਖਿਆ।

ਇਤਿ ਰਾਜਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਅਲ੍ਪੋਪਦੇਸ਼ਰਾਜਾऽਸੌ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍ ।। ੪੯.

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤ ਦੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਘੱਟ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ । ਗਤੇऽਗਸ੍ਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਨ੍ ਵੈ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।। ੪੯.

ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਅਗਸਤ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਥੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।

ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤਾਮੇਵ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਇਦਮੇਵ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਤਪੋਧਨ ।। ੪੯.

ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਵਸ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ।'

ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪੁष੍ਕਰਂ ਯਾਮਿ ਪੁਨਰੇष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਗृਹਮ੍ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸਦ੍ਯੋऽਦਰ੍ਸ਼ਨਤਾਂ ਮੁਨਿਃ ।। ੪੯.

ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਤੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰਾਜਾऽਪਿ ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮ੍ ।. ਉਪੋष੍ਯ ਪਰਮਂ ਕਾਮਮਿਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਚਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪੯.

ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਰੱਖੀ ਤੇ ਇਸ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਵੱਡੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ।