ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਸਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਵਿਧਾਨਕਮ੍ । ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੩.

ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ "ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।"

ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਪੁਰਾ ਰਾਜਾ ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਪੁਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਂਸ੍ਤਪੋਧਨਮ੍ ।। ੪੩.

ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰਯਸ਼ਵ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਸ੍ਯੈਵ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਆਜਗਾਮ ਹਰਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਰੂਪਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।। ੪੩.

ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਰਾਤ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਹਰਿ ਆਪ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।

ਉਵਾਚ ਤਪਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਕਿਂ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।। ੪੩.

ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਸ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?'। ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'

ਇਦਮੇਵ ਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਕੁਰੁ ਰਾਜਨ੍ਨੁਵਾਚ ਹ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੪੩.

ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰੋ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਰਾਜਾऽਪਿ ਤਂ ਚਕਾਰਾਸ਼ੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ । ਦਰਿਦ੍ਰਾਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਾਰ੍ਗਾਯ ਧੀਮਤੇ ।। ੪੩.

ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕਰਮ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜੋਤਿਰਗਰਗ ਨੂੰ ਭੀ ਦਿੱਤਾ।

ਯਥਾਦਿਤੇਰਪੁਤ੍ਰਾਯਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਾਗਤਃ । ਭਗਵਂਸ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਮਮਾਪ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਵਰਃ ।। ੪੩.

ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪੁੱਤਰਤਾ ਪਾਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।

ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਦਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਨ੍ਮੁਨੇ । ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੪੩.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮুনি; ਉਹ ਕੁਵਲਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਚਕਰਵਰਤੀ ਬਣਿਆ।

ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਮਧਨੋ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍ । ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋ ਲਭੇਦ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮृਤੋ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੪੩.

ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸੁਚਿਰਂ ਤਤ੍ਰ ਇਹ ਮਰ੍ਤ੍ਯਮੁਪਾਗਤਃ । ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਭਵੇਦ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਯਯਾਤਿਰਿਵ ਨਾਹੁषਃ ।। ੪੩.

ਉਥੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਉਹ ਇਸ ਮਰਤਭੂਮੀ ਤੇ ਆਇਆ; ਉਹ ਯਯਾਤੀ ਨਾਹੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਚਕਰਵਰਤੀ ਬਣਿਆ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸ ਉਵਾਚ । ਵੈਸ਼ਾਖੇऽਪ੍ਯੇਵਮੇਵਂ ਤੁ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਾਲਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੪੪.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਾਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰਾਰਾਧ੍ਯ ਹਰਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਏਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਾਯ ਪਾਦੌ ਤੁ ਉਦਰਂ ਸਰ੍ਵਧਾਰਿਣੇ । ਮਧੁਸੂਦਨਾਯੇਤਿ ਕਟਿਮੁਰਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਧਾਰਿਣੇ ।। ੪੪.

ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ: 'ਜਾਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਚਰਨ; ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੇਟ; ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਕਮਰ ਤੇ ਛਾਤੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।'

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਕਾਯ ਚ ਭੁਜੌ ਮਣਿਕਣ੍ਠਾਯ ਕਣ੍ਠਕਮ੍ । ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰੌ ਤੁ ਸ਼ਿਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਧਾਰਿਣੇ ।। ੪੪.

'ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ; ਮਣੀ ਵਾਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗਲ; ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ; ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਿਰ।'

ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਘਟਮ੍ । ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਗਿਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ ।। ੪੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੜਾ ਰੱਖੇ, ਜੋ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।

ਵੈਣਵੇਨ ਤੁ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਧਰਿਮ੍ । ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੪੪.

ਬਾਂਸ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ, ਜੋ ਜਾਮਦਗਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਰਸ਼ੁਂ ਹਸ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।। ੪੪.

ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਹਾੜੀ ਰਖੇ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੰਗੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਜ੍ਜਾਗਰਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਏਵਂ ਨਿਯਮਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਫਲਂ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।। ੪੪.

ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ; ਸਵੇਰੇ ਸੁੱਚੇ ਸੂਰਜ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਐਸੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।

ਆਸੀਦ੍ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਾਗੋ ਵੀਰਸੇਨੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਪੁਰਾ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹੌਜਸਾ ।। ੪੪.

ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਸੇਨ ਸੀ; ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

ਚਰਤਸ੍ਤਤ੍ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਯੋਗੀ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਤਿਦੂਰਤਃ ।। ੪੪.

ਜਦ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕ੍ਯ ਮুনি ਉਥੇ ਆਏ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਮਥੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਿਂ ਪਰਮਵਰ੍ਚਸਮ੍ । ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮਾਕਰੋਤ੍ ।। ੪੪.

ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸ ਪੂਜਿਤੋ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਯਤੇ ਤਪਃ । ਰਾਜਨ੍ ਕਥਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕਿਂ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੪੪.

ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਤੂੰ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਤੇਰੀ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ?'

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਅਪੁਤ੍ਰੋऽਹਂ ਮਹਾਭਾਗ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਸਂਤਤਿਃ । ਤੇਨ ਮੇ ਤਪ ਆਂਸ੍ਥਾਯ ਕृष੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਤਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜ ।। ੪੪.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਪੁੱਤਰੀ ਲਾਈਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ।

ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਅਲਂ ਤੇ ਤਪਸਾऽਨੇਨ ਮਹਾਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਅਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪੪.

ਯਾਜ੍ਯਵਲਕਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲੀਫ ਵਾਲਾ ਤਪ ਛੱਡ ਦੇ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਤੇਨੂੰ ਪੁੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਕਥਂ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਅਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਪ੍ਰੀਤੋ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਹ ।। ੪੪.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ, ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪੁੱਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਮਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾ । ਆਚਖ੍ਯੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਚੇਮਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸਿਤਪਕ੍ਸ਼ਜਾਮ੍ ।। ੪੪.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਸ ਹਿ ਰਾਜਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਲਂ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ । ਯੋऽਦ੍ਯਾਪਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੪੪.

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਲ ਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਸਙ੍ਗਿਕਂ ਫਲਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਗਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਸੁਪੁਤ੍ਰੋ ਜਾਯਤੇ ਵਿਤ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ ਕਾਨ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ ।। ੪੪.

ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਇਸ ਵਰਤ ਦਾ ਸਾਥੀ ਫਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੌਲਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਪਰਲੋਕੇ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਮੇ । ਕਲ੍ਪਮੇਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾऽਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ ।। ੪੪.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ: ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੀਡਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟੌ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਭਵੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਯਬ੍ਦਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਜੀਵਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪੪.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਖੇਡ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਚਕਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।