ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵਰਾਤ ਇਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਆਚਖ੍ਯੌ ਸੋऽਪਿ ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ਸੁਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੁਖ-ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।

ਮੁਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੌਵਰ੍ਣੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ । ਵਿਮਾਨੇਨਾਗਮਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੪੧.

ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਘ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਆਯਾਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਤਮੂਚੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਕਿਂਕਰਾਃ । ਨ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧੀਨਸ੍ਤਪਸਾ ਇਤਿ ।। ੪੧.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਰਤੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।'

ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਪਾਲਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਕਿਂਕਰੈਰ੍ਹੀਨਕਰ੍ਮਣਃ । ਏਵਂ ਸ ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ਤਂ ਗਤੋ ਰਾਜਾ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।

ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕੇ ਲੋਕੇ ਦਾਹਪ੍ਰਲਯਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤੇ । ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤਿष੍ਠਤੇ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਾਨृਪਃ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੇ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯੇਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਮੌਤ, ਜਲਣ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਯਜਨ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਃ । ਏਕੈਕਾ ਵਿਧਿਨੋਪਾਸ੍ਤਾ ਦਦਾਤ੍ਯਮृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਸੁਭਾਗ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਧਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਮਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਵਰ੍षਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਸ ਦਦਾਤਿ ਸ੍ਵਕਂ ਪਦਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯਂ ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪੧.

ਫਿਰ, ਜਦ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਨਾਰਾਇਣ, ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯਥੈਵੋਦ੍ਧृਤਵਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੇਣ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਮ੍ਬੁਧੌ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਮਨ੍ਦਰਂ ਧृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈष੍ਣਵੀ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ; ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਥੰਭਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ, ਕੂਰਮ (ਕੱਛੂਆ) ਵੇਖੋ।

ਯਥਾ ਰਸਾਤਲਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਚ ਧृਤਵਾਨ੍ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਵਰਾਹਰੂਪੀ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤृਤੀਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈष੍ਣਵੀ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਉੱਠਾਇਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖੋ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਤਦ੍ਵਤ੍ ਫਾਲ੍ਗੁਨਮਾਸੇ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮ੍ । ਉਪੋष੍ਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਹਰਿਮਾਰਾਧਯੇਤ੍ ਸੁਧੀਃ ।। ੪੨.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਨਰਸਿਂਹਾਯ ਪਾਦੌ ਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਯੇਤ੍ਯੁਰੂ ਤਥਾ । ਕਟਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜੇ ਪੂਜ੍ਯ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧੇਤ੍ਯੁਰਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੨.

ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਪੈਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਭੁਜ ਦੇ ਕਟ ਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਬਾਂਹ ਪੂਜੋ।

ਕਣ੍ਠਂ ਤੁ ਸ਼ਿਤਿਕਣ੍ਠਾਯ ਪਿਙ੍ਗਕੇਸ਼ਾਯ ਵੈ ਸ਼ਿਰਃ । ਅਸੁਰਧ੍ਵਂਸਨਾਯੇਤਿ ਚਕ੍ਰਂ ਤੋਯਾਤ੍ਮਨੇ ਤਥਾ । ਸ਼ਙ੍ਖਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਫਲੈਸ੍ਤਥਾ ।। ੪੨.

ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਲਈ ਗਲਾ, ਪਿੰਗਕੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਿਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਚੱਕਰ, ਤੇ ਜਲ-ਸਰੂਪ ਲਈ ਸ਼ੰਖ ਪੂਜੋ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੂਜੋ।

ਤਦਗ੍ਰੇ ਘਟਮਾਦਾਯ ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਨृਸਿਹਂ ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ । ਸੌਵਰ੍ਣ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਵਂਸ਼ਮਯੇऽਪਿ ਵਾ ।। ੪੨.

ਸਮ੍ਹੇਤ, ਇੱਕ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਰੱਖੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ; ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਵੇ।

ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਘਟੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚ ਮਾਨਵਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵੇਦਵਿਦੁषੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।। ੪੨.

ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਤ੍ ਪੁਰਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ ਤੁ । ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਤ੍ਸਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੪੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਫਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਤਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।

ਆਸੀਤ੍ ਕਿਂਪੁਰੁषੇ ਵਰ੍षੇ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਭਾਰਤੇਤਿ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਤ੍ਸਃ ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ ।। ੪੨.

ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੜਾ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਤਸਾ ਨਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ।

ਸ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਜਿਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਹृਤਕੋਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਪਾਦਵਾਨ੍ । ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ ਸਪਤ੍ਨੀਕੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇऽਵਸਤ੍ ।। ੪੨.

ਜਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਲੈ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਕਾਲੇਨ ਗਚ੍ਛਤਾ ਸੋऽਥ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ । ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਸਸ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮੇ ।। ੪੨.

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਵੱਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ?"

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਹृਤਕੋਸ਼ੋऽਹਂ ਹृਤਰਾਜ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਹਤਸਂਕਲ੍ਪੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ । ਉਪਦੇਸ਼ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੪੨.

ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਭਗਵਨ, ਮੇਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਰਾਜ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ, ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੇਮਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਮੁਨੇ । ਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਸੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਥਾऽਕਰੋਤ੍ ।। ੪੨.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਨਾਰਸਿਂਹਸ੍ਤੁਤੋष ਹ । ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਵਿਧ੍ਵਂਸਨਕਰਂ ਪਰਮ੍ ।। ੪੨.

ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨਰਸਿੰਘ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤੇਨਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਕਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਜਿਤਵਾਨ੍ ਸ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ । ਰਾਜ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾऽਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਮਕਰੋਦ੍ ਵਿਭੁਃ । ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਾਖ੍ਯਂ ਪਦਮਾਪ ਚ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੪੨.

ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲਿਆ। ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਵਾਏ। ਆਖਰ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਏषਾ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਭਵਤੋ ਮੁਨੇ । ਕਥਿਤਾ ਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੪੨.

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਰ ਲੈ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੇਵ ਮੁਨੇ ਮਾਸਿ ਚੈਤ੍ਰੇ ਸਂਕਲ੍ਪ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮ੍ । ਉਪੋष੍ਯਾਰਾਧਯੇਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਦੇਵਦੇਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ ।। ੪੩.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਵਾਮਨਾਯੇਤਿ ਪਾਦੌ ਤੁ ਵਿष੍ਣਵੇ ਕਟਿਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵੇਤਿ ਜਠਰਮੁਰਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਕਾਯ ਚ ।। ੪੩.

ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਾਮਨ ਵਜੋਂ, ਕਮਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ, ਤੇ ਪੇਟ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਣ੍ਠਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕृਤੇ ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਵੈ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਿਣੇ । ਬਾਹੂ ਵਿਸ਼੍ਵਜਿਤੇ ਪੂਜ੍ਯ ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਕੌ ।। ੪੩.

ਗਰਦਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਕ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ, ਸਿਰ ਦੀ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਦੇਵੋਤ੍ਤਰਂ ਕੁਮ੍ਭਂ ਸਯੁਗ੍ਮਂ ਪੁਰਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ।। ੪੩.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੋ ਘੜੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਪਾਤ੍ਰੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵਾਮਨਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਬੁਧਃ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृਤਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਸਿਤਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਮ੍ ।। ੪੩.

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਵਾਮਨ ਰੱਖੇ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਪਾਈ ਹੋਈ।

ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਛਤ੍ਰਿਕਾਂ ਪਾਦੁਕੇ ਤਥਾ । ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵृਸਿਕਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੪੩.

ਇਕ ਪਾਸੇ ਕੁੰਡਿਕਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਅੱਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲਾਠੀ ਵੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।