ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰੇਵ ਚ । ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਸੁਤਮ੍ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂਵਿਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਤੁਰੰਤ ਅਮੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਰਲੋਕੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਕ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।

ਇਹ ਲੋਕੇऽਭਵਦ੍ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨ੍ਵੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ ਮृਗਹੇਤੋਃ ਪਰਂਤਪਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਧਨਵਾਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।

ਵ੍ਯਾਪਾਦਯਨ੍ ਮृਗਗਣਾਨ੍ ਤਤ੍ਰਰ੍षਿਵਨਮਧ੍ਯਗਃ । ਜਘਾਨ ਮृਗਰੂਪਾਨ੍ ਸੋऽਜ੍ਞਾਨਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਨृਪਃ ।। ੪੧.

ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਾਰਦਿਆਂ-ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਭ੍ਰਾਤਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਮृਗਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸਂਵਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੰਜਾਹ ਭਰਾ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਵਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮृਗਰੂਪਤਾਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ।। ੪੧.

ਸਤ੍ਯਤਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।"

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਤੇ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਯਾਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਣਪੋਤਕਾਨ੍ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾ ਤੁ ਵਿਹੀਨਾਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ । ਏਕੈਕਂ ਜਗृਹੁਸ੍ਤੇ ਹਿ ਤੇ ਮृਤਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੇਖੇ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਰ ਗਏ।"

ਤਤਸ੍ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਯੁਃ ਪਿਤਰਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਚੇਦਂ ਮृਗਹਿਂਸਾਮृਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।

ऋषਿਪੁਤ੍ਰਕਾ ਊਚੁਃ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾ ਮृਗਾਃ ਪਞ੍ਚ ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਨਿਹਤਾ ਮੁਨੇ । ਅਕਾਮਤਸ੍ਤਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ (ਤੋਬਾ) ਦੱਸੋ।"

ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤ ਉਵਾਚ । ਮਤ੍ਪਿਤਾ ਹਿਂਸਕਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦਹਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸਂਜਾਤਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ।। ੪੧.

ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਤੱਤੜਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਤੱਤੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠੇ ਹੋ।"

ਇਦਾਨੀਂ ਮृਗਚਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਧਾਯ ਯਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਚਰਘ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਣਿ ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਭਵਿष੍ਯਥ ।। ੪੧.

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਸਿਆਮ ਰਹਿ ਕੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮृਗਚਰ੍ਮੋਪਵੀਤਿਨਃ । ਵਨਂ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਜਪਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਥਾ ਵਰ੍षੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵੀਰਧਨ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਮृਗਰੂਪਿਣਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨਵਾਂ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।

ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੇਕਤਰੋਰ੍ਮੂਲੇ ਮृਗਚਰ੍ਮ੍ਮੋਪਵੀਤਿਨਃ । ਜਪਨ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਹਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਗਾ ਇਤਿ । ਮਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਯੁਗਪਨ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਖੜੇ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਸਮਝ ਕੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਇਕੱਠੇ ਮਰ ਗਏ।

ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮृਤਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਨ੍ । ਭਯੇਨ ਵੇਪਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦੇਵਰਾਤਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਯੌ । ਤਤ੍ਰਾਪृਚ੍ਛਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ ਮਮਾਯਾਤਾ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਡਰ ਕਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਰਾਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਆਮੂਲ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਧਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਰੁਰੋਦ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ ।। ੪੧.

ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਸ ऋषਿਰ੍ਦੇਵਰਾਤਸ੍ਤੁ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਮਾ ਭੈਰ੍ਨृਪਤੇ ਅਪਨੇष੍ਯਾਮਿ ਪਾਤਕਮ੍ ।। ੪੧.

ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਰੋਂਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਰਾਜਨ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।"

ਪਾਤਾਲੇ ਸੁਤਲਾਖ੍ਯੇ ਚ ਯਥਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਨਿਮਜ੍ਜਤੀ । ਉਦ੍ਧृਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕ੍ਰੋਡਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਤਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਸੀ,

ਤਦ੍ਵਦ੍ ਭਵਨ੍ਤਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਉਦ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ਦੇਵੋऽਸੌ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ।। ੪੧.

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਬਚਾਏਗਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਹਰ੍षਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਤਰੇਣ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸ ਮੇ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਚਾਸ਼ੁਭਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਸਤ੍ਤਮ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਤਕਾਰੀ?'

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵਰਾਤ ਇਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਆਚਖ੍ਯੌ ਸੋऽਪਿ ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ਸੁਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੁਖ-ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।

ਮੁਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੌਵਰ੍ਣੇਨ ਵਿਰਾਜਤਾ । ਵਿਮਾਨੇਨਾਗਮਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਿਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੪੧.

ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਘ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਆਯਾਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਤਮੂਚੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਕਿਂਕਰਾਃ । ਨ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧੀਨਸ੍ਤਪਸਾ ਇਤਿ ।। ੪੧.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਰਤੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।'

ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਪਾਲਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਸਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਕਿਂਕਰੈਰ੍ਹੀਨਕਰ੍ਮਣਃ । ਏਵਂ ਸ ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਨ੍ਤਂ ਗਤੋ ਰਾਜਾ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ; ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।

ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕੇ ਲੋਕੇ ਦਾਹਪ੍ਰਲਯਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤੇ । ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤਿष੍ਠਤੇ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਾਨृਪਃ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੇ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯੇਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਮੌਤ, ਜਲਣ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਯਜਨ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਃ । ਏਕੈਕਾ ਵਿਧਿਨੋਪਾਸ੍ਤਾ ਦਦਾਤ੍ਯਮृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਸੁਭਾਗ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਧਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਮਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਵਰ੍षਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਸ ਦਦਾਤਿ ਸ੍ਵਕਂ ਪਦਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯਂ ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੪੧.

ਫਿਰ, ਜਦ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਨਾਰਾਇਣ, ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਯਥੈਵੋਦ੍ਧृਤਵਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੇਣ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਮ੍ਬੁਧੌ ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਮਨ੍ਦਰਂ ਧृਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪਾਖ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈष੍ਣਵੀ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ; ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਥੰਭਿਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ, ਕੂਰਮ (ਕੱਛੂਆ) ਵੇਖੋ।

ਯਥਾ ਰਸਾਤਲਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਚ ਧृਤਵਾਨ੍ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਵਰਾਹਰੂਪੀ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤृਤੀਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਵੈष੍ਣਵੀ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵਰਾ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਉੱਠਾਇਆ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੀਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖੋ।