ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਯੇਤਿ ਕਣ੍ਠਂ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਸ਼ਿਰਃ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਯੇਤਿ ਚ ਭੁਜੌ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਾਯ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਅਮृਤੋਦ੍ਭਵਾਯ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਤੁ ਏष ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਵਿਧਿਃ ।। ੪੧.

ਗਲ ਉੱਤੇ 'ਸਰਵਜਨਾ', ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ', ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ 'ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ', ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ 'ਦਿਵਿਆਸਤਰ', ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਉੱਤੇ 'ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ' ਉਚਾਰਨ ਕਰ। ਇਹ ਹੈ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ।

ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਮ੍ਭੇ ਤੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਰੌਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਂ ਵਾ ਪਾਤ੍ਰਂ ਵਿਭਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖ ਦੇ।

ਸਰ੍ਵਬੀਜੈਸ੍ਤੁ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਵਾਰਾਹਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ ।। ੪੧.

ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਾਰਾਹਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਥੇ ਬਣਾਵੇ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰੇਣੋਦ੍ਧृਤਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਦ੍ਰੁਮਾਮ੍ । ਮਾਧਵਂ ਮਧੁਹਨ੍ਤਾਰਂ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਮਾਧਵਾ, ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।

ਸਰ੍ਵਬੀਜਭृਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਂ ਘਟੋਪਰਿ । ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਪਰਮਂ ਦੇਵਂ ਜਾਤਰੂਪਮਯਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੧.

ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ, ਕੀਮਤੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰ।

ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵੈ ਮੁਨੇ । ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਦ੍ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।। ੪੧.

ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜ ਨਾਲ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਢੱਕ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।

ਪੁष੍ਪਮਣ੍ਡਲਿਕਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਨ੍ ਹਰੇਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਚਯੇਦ੍ ਭਾਵਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ ।। ੪੧.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।

ਏਵਂ ਸਨ੍ਨਿਯਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਉਦਿਤੇ ਰਵੌ । ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਪੂਜ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ।

ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਵਿਦੁषੇ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਾਯ ਧੀਮਤੇ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ।

ਦੇਵਂ ਸਕੁਮ੍ਭਂ ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਭਵੇਦ੍ ਯਦ੍ਧਿ ਫਲਂ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ।। ੪੧.

ਹੇ ਭਾਈ, ਜੇ ਕੋਈ ਹਰੀ ਦੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਮੰਡਲ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰੇਵ ਚ । ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਸੁਤਮ੍ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂਵਿਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਤੁਰੰਤ ਅਮੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਰਲੋਕੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਕ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।

ਇਹ ਲੋਕੇऽਭਵਦ੍ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨ੍ਵੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ ਮृਗਹੇਤੋਃ ਪਰਂਤਪਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਧਨਵਾਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।

ਵ੍ਯਾਪਾਦਯਨ੍ ਮृਗਗਣਾਨ੍ ਤਤ੍ਰਰ੍षਿਵਨਮਧ੍ਯਗਃ । ਜਘਾਨ ਮृਗਰੂਪਾਨ੍ ਸੋऽਜ੍ਞਾਨਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਨृਪਃ ।। ੪੧.

ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਾਰਦਿਆਂ-ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਭ੍ਰਾਤਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਮृਗਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸਂਵਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੰਜਾਹ ਭਰਾ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਵਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮृਗਰੂਪਤਾਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ।। ੪੧.

ਸਤ੍ਯਤਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।"

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਤੇ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਯਾਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਣਪੋਤਕਾਨ੍ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾ ਤੁ ਵਿਹੀਨਾਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ । ਏਕੈਕਂ ਜਗृਹੁਸ੍ਤੇ ਹਿ ਤੇ ਮृਤਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੇਖੇ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਰ ਗਏ।"

ਤਤਸ੍ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਯੁਃ ਪਿਤਰਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਚੇਦਂ ਮृਗਹਿਂਸਾਮृਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।

ऋषਿਪੁਤ੍ਰਕਾ ਊਚੁਃ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾ ਮृਗਾਃ ਪਞ੍ਚ ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਨਿਹਤਾ ਮੁਨੇ । ਅਕਾਮਤਸ੍ਤਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ (ਤੋਬਾ) ਦੱਸੋ।"

ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤ ਉਵਾਚ । ਮਤ੍ਪਿਤਾ ਹਿਂਸਕਸ੍ਤ੍ਵਾਸੀਦਹਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਃ ਸਂਜਾਤਾ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ ।। ੪੧.

ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਤੱਤੜਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਤੱਤੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠੇ ਹੋ।"

ਇਦਾਨੀਂ ਮृਗਚਰ੍ਮਾਣਿ ਪਰਿਧਾਯ ਯਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਚਰਘ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਣਿ ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਭਵਿष੍ਯਥ ।। ੪੧.

ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਸਿਆਮ ਰਹਿ ਕੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮृਗਚਰ੍ਮੋਪਵੀਤਿਨਃ । ਵਨਂ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਜਪਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਥਾ ਵਰ੍षੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵੀਰਧਨ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਮृਗਰੂਪਿਣਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨਵਾਂ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।

ਤੇ ਚਾਪ੍ਯੇਕਤਰੋਰ੍ਮੂਲੇ ਮृਗਚਰ੍ਮ੍ਮੋਪਵੀਤਿਨਃ । ਜਪਨ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਹਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਗਾ ਇਤਿ । ਮਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤੁ ਯੁਗਪਨ੍ਮृਤਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ ।। ੪੧.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਖੜੇ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਸਮਝ ਕੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਇਕੱਠੇ ਮਰ ਗਏ।

ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮृਤਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਨ੍ । ਭਯੇਨ ਵੇਪਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦੇਵਰਾਤਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਯੌ । ਤਤ੍ਰਾਪृਚ੍ਛਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ ਮਮਾਯਾਤਾ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਡਰ ਕਰ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਰਾਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਆਮੂਲ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਧਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਰੁਰੋਦ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ ।। ੪੧.

ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਸ ऋषਿਰ੍ਦੇਵਰਾਤਸ੍ਤੁ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਵਾਚ ਮਾ ਭੈਰ੍ਨृਪਤੇ ਅਪਨੇष੍ਯਾਮਿ ਪਾਤਕਮ੍ ।। ੪੧.

ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਰੋਂਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਰਾਜਨ, ਡਰ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।"

ਪਾਤਾਲੇ ਸੁਤਲਾਖ੍ਯੇ ਚ ਯਥਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਨਿਮਜ੍ਜਤੀ । ਉਦ੍ਧृਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕ੍ਰੋਡਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ ।। ੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਤਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਸੀ,

ਤਦ੍ਵਦ੍ ਭਵਨ੍ਤਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਉਦ੍ਧਰਿष੍ਯਤਿ ਦੇਵੋऽਸੌ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ।। ੪੧.

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਬਚਾਏਗਾ।