ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ੴਕੂਰ੍ਮਾਯ ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਹਰੇਃ ਕਟਿਂ ਚ । ਸਂਕਰ੍षਣਾਯੇਤ੍ਯੁਦਰਂ ਵਿਸ਼ੋਕੇ- ਤ੍ਯੁਰੋਭਵਾਯੇਤਿ ਤਥੈਵ ਕਣ੍ਠਮ੍ । ਸੁਬਾਹਵੇਤ੍ਯੇਵ ਭੁਜੌ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਨਮੋ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯ ਰਥਾਙ੍ਗਸਾਰਮ੍ ।। ੪੦.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਓਮ ਕੱਛੂਏ ਨੂੰ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਪੂਜੋ। ਫਿਰ 'ਨਾਰਾਇਣ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਕਮਰ, 'ਸੰਕਰਸ਼ਣ' ਨਾਲ ਪੇਟ, 'ਵਿਸ਼ੋਕ' ਨਾਲ ਗਲਾ, 'ਸੁਬਾਹੁ' ਨਾਲ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਤੇ 'ਵੱਡੇ ਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਪੂਜੋ।

ਸ੍ਵਨਾਮਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈ- ਰ੍ਨਾਨਾਨਿਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਫਲੈਸ਼੍ਚ । ਅਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵਂ ਕਲਸ਼ਂ ਤਦਗ੍ਰੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮਾਲ੍ਯੈਃ ਸਿਤਕਣ੍ਠਦਾਮ ।। ੪੦.

ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਫਿਰ ਉਸ ਘੜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਗਲਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰ।

ਤਂ ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਂ ਤੁ ਪੁਰੇਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਹੇਮਮਯਂ ਤੁ ਦੇਵਮ੍ । ਸਮਨ੍ਦਰਂ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਾਮ੍ਰੇ ਘृਤਪੂਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰੇ । ਪੂਰ੍ਣਘਟਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਂਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਸ਼੍ਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੈਵਮੇਵਂ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ।। ੪੦.

ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਮਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਵੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਕੱਛੂਆ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਘੜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।

ਸ਼੍ਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਭੋਜ੍ਯ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂਸ਼੍ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੀਣਯੇਦ੍ ਦੇਵਦੇਵਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਕੂਰ੍ਮਰੂਪੇਣ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸਭृਤ੍ਯਵਰ੍ਗਃ ।। ੪੦.

ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕੱਛੂਏ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਕृਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਮਸ੍ਤਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਚਾਰਮ੍ । ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਹਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਲੋਕਂ ਚ ਹਰੇਃ ਪੁਰਾਣਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਵਿਨਾਸ਼ਮਾਸ਼ੁ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤਥਾ ਜਾਯਤੇ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਃ ।। ੪੦.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹਰੀ ਦਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸਂਚਿਤਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਨਰਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਰੂਪਂ ਤੁ ਫਲਂ ਭਵੇਤ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਯਾਤਿ ਸਦ੍ਯਃ ।। ੪੦.

ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਮਾਘੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਂ ਧਰਣੀਭृਤਃ । ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵਾਦ੍ਯਾਂ ਮੁਨੇ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁੱਕਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਵਡਿਆਰ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ, ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਮੂਲ ਵਰਤ ਸੁਣ।

ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸਂਕਲ੍ਪਸ੍ਨਾਨਮੇਵ ਚ । ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੪੧.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਧੂਪਨੈਵੇਦ੍ਯਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾऽਚ੍ਯੁਤਂ ਨਰਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਕੁਮ੍ਭਂ ਜਲਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਧੂਪ, ਨੈਵੇਦ, ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਅਚੁਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਰੱਖੇ।

ੴ ਵਾਰਾਹਾਯੇਤਿ ਪਾਦੌ ਤੁ ਮਾਧਵਾਯੇਤਿ ਵੈ ਕਟਿਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਯੇਤਿ ਜਠਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੇਤ੍ਯੁਰੋ ਹਰੇਃ ।। ੪੧.

ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ 'ਓਂ ਵਾਰਾਹਾ' ਉਚਾਰਨ ਕਰ, ਕਮਰ ਤੇ 'ਮਾਧਵਾ', ਪੇਟ ਤੇ 'ਕਸ਼ੇਤ੍ਰਜਨਾ', ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ 'ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ' ਆਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਯੇਤਿ ਕਣ੍ਠਂ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯੇ ਸ਼ਿਰਃ । ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਯੇਤਿ ਚ ਭੁਜੌ ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਾਯ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਅਮृਤੋਦ੍ਭਵਾਯ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਤੁ ਏष ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਵਿਧਿਃ ।। ੪੧.

ਗਲ ਉੱਤੇ 'ਸਰਵਜਨਾ', ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ', ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ 'ਪ੍ਰਦਯੁਮਨਾ', ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ 'ਦਿਵਿਆਸਤਰ', ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਉੱਤੇ 'ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ' ਉਚਾਰਨ ਕਰ। ਇਹ ਹੈ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ।

ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਮ੍ਭੇ ਤੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਰੌਪ੍ਯਤਾਮ੍ਰਂ ਵਾ ਪਾਤ੍ਰਂ ਵਿਭਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖ ਦੇ।

ਸਰ੍ਵਬੀਜੈਸ੍ਤੁ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਵਾਰਾਹਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ ।। ੪੧.

ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਾਰਾਹਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਥੇ ਬਣਾਵੇ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰੇਣੋਦ੍ਧृਤਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਦ੍ਰੁਮਾਮ੍ । ਮਾਧਵਂ ਮਧੁਹਨ੍ਤਾਰਂ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੪੧.

ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਮਾਧਵਾ, ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਵਾਰਾਹਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।

ਸਰ੍ਵਬੀਜਭृਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਂ ਘਟੋਪਰਿ । ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ਪਰਮਂ ਦੇਵਂ ਜਾਤਰੂਪਮਯਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪੧.

ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਉੱਤੇ, ਕੀਮਤੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰ।

ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵੈ ਮੁਨੇ । ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਰ੍ਚ੍ਚਯੇਦ੍ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।। ੪੧.

ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਜੋੜ ਨਾਲ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਢੱਕ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।

ਪੁष੍ਪਮਣ੍ਡਲਿਕਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਨ੍ ਹਰੇਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਚਯੇਦ੍ ਭਾਵਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ ।। ੪੧.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।

ਏਵਂ ਸਨ੍ਨਿਯਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਉਦਿਤੇ ਰਵੌ । ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਪੂਜ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ।

ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਵਿਦੁषੇ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਾਯ ਧੀਮਤੇ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੪੧.

ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ।

ਦੇਵਂ ਸਕੁਮ੍ਭਂ ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਭਵੇਦ੍ ਯਦ੍ਧਿ ਫਲਂ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ।। ੪੧.

ਹੇ ਭਾਈ, ਜੇ ਕੋਈ ਹਰੀ ਦੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਮੰਡਲ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰੇਵ ਚ । ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਸਦ੍ਯਃ ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਸੁਤਮ੍ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂਵਿਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੪੧.

ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਤੁਰੰਤ ਅਮੀਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੱਖਮੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਰਲੋਕੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ।। ੪੧.

ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੁਣ ਕਿ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਇਕ ਵਾਕਿਆ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।

ਇਹ ਲੋਕੇऽਭਵਦ੍ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨ੍ਵੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਯਾਨ੍ ਮृਗਹੇਤੋਃ ਪਰਂਤਪਃ ।। ੪੧.

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਧਨਵਾਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।

ਵ੍ਯਾਪਾਦਯਨ੍ ਮृਗਗਣਾਨ੍ ਤਤ੍ਰਰ੍षਿਵਨਮਧ੍ਯਗਃ । ਜਘਾਨ ਮृਗਰੂਪਾਨ੍ ਸੋऽਜ੍ਞਾਨਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਨृਪਃ ।। ੪੧.

ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਾਰਦਿਆਂ-ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਭ੍ਰਾਤਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਨ੍ਮृਗਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸਂਵਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਾਃ ।। ੪੧.

ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੰਜਾਹ ਭਰਾ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਵਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮृਗਰੂਪਤਾਮ੍ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮੇ ।। ੪੧.

ਸਤ੍ਯਤਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।"

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਤੇ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਵਨਂ ਯਾਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਣਪੋਤਕਾਨ੍ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾ ਤੁ ਵਿਹੀਨਾਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ । ਏਕੈਕਂ ਜਗृਹੁਸ੍ਤੇ ਹਿ ਤੇ ਮृਤਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੪੧.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੇਖੇ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਰ ਗਏ।"

ਤਤਸ੍ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਯੁਃ ਪਿਤਰਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਵਚਨਂ ਚੇਦਂ ਮृਗਹਿਂਸਾਮृਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੪੧.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।

ऋषਿਪੁਤ੍ਰਕਾ ਊਚੁਃ । ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਾ ਮृਗਾਃ ਪਞ੍ਚ ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਨਿਹਤਾ ਮੁਨੇ । ਅਕਾਮਤਸ੍ਤਤੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ ।। ੪੧.

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ (ਤੋਬਾ) ਦੱਸੋ।"