ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਾਵਸਾਨੇ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਹਿ ਸਂਸਦਿ । ਮਸ਼ਕਾ ਮਤ੍ਕੁਣਾ ਯੂਕਾ ਭ੍ਰਮਰਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰਗਾਃ ।। ੪.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੱਛਰ, ਖਟਮਲ, ਜੂੰ, ਭੰਨੇ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਸੱਪ ਆ ਗਏ।

ਅਸ਼੍ਵਾ ਗਾਵੋ ਦ੍ਵਿਪਾਃ ਸਿਂਹਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾ ਗੋਮਾਯਵੋ ਮृਗਾਃ । ਅਨ੍ਯੇऽਪਿ ਪਸ਼ਵਃ ਕੀਟਾ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਾਜਭਵਨੇ ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ ।। ੪.

ਘੋੜੇ, ਗਾਂਵਾਂ, ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਗਿੱਦੜ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਤਸਂਘਾਤਂ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ । ਯਾਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦੇਤਦਿਤ੍ਯਵਗਮ੍ਯ ਚ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ।। ੪.

ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਕਪਿਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਮਝ ਆ ਗਈ।

ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾऽਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਦਾ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਾਵृषੀ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਿਮਿਦਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮੌ ।। ੪.

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ?'

ਦ੍ਵਿਜਾਵੂਚਤੁਃ । ਆਵਾਂ ਪृष੍ਟੌ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਂ ਵਿष੍ਣੁਰਿਹੇਜ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਵਾ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇਨੇਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਵ ।। ੪.

ਉਹ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਨ।'

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਯੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਸ ਚ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕਾਮਰੂਪਵਾਨ੍ ।। ੪.

ਰਾਜਨ! ਇਹ ਉਹ ਗੁਣ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੌਮ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮਨੁਜੈਃ ਕਿਲ । ਆਰਾਧਨੇਨ ਚੈਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮਰ੍ਥਵਦਿष੍ਯਤੇ ।। ੪.

ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸਦਾ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹਨ।

ਕਿਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ । ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨੈਕਸ੍ਥਾਨਗਤਸ੍ਤੁ ਸਃ ।। ੪.

ਪਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।

ਅਤੋऽਰ੍ਥਂ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਰੂਪਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਵਯੋਸ੍ਤਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾ ਤਵ । ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਵ ਦੇਹੇ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੪.

ਇਸ ਲਈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣੇ। ਐਸੇ ਹੀ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਭृਤ੍ਯਸਙ੍ਘਸ੍ਯ ਸੁਰਾਦ੍ਯਾ ਯੇ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਪਸ਼ਵਃ ਕੀਟਸਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਤੇऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਮਯਾ ਨृਪ ।। ੪.

ਜੋ ਮੰਤਰੀ, ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਵਿਖਾਏ ਗਏ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੀ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਭਾਵਨਾਂ ਤੁ ਦृਢਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਹਰਿਃ । ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦृਸ਼ਂ ਭੂਤਮਿਤਿ ਭਾਵੇਨ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ।। ੪.

ਇਹ ਪੱਕਾ ਭਾਵ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏष ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਸਦ੍ਭਾਵਸ੍ਤਵ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੇਨ ਭਾਵੇਨ ਸ੍ਮਰਨ੍ ਨਾਰਾਯਣਂ ਹਰਿਮ੍ ।। ੪.

ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਨ: ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।

ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੇਨ ਬਾਵੇਨ ਸ੍ਮਰ ਨਾਰਾਯਣਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਰ੍ਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸੁਸ੍ਥਿਤੇਨਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੪.

ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਪੱਕੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾ ਉਵਾਚ । ਭਵਨ੍ਤੌ ਮਮ ਸਂਦੇਹਮੇਕਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਿਹਾਰ੍ਹਤਃ । ਯੇਨ ਛਿਨ੍ਨੇਨ ਜਾਯੇਤ ਮਮ ਸਂਸਾਰਵਿਚ੍ਯੁਤਿਃ ।। ੫.

ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਇੱਥੇ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜਿਸਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਨृਪਤਿਨਾ ਤਦਾ ਯੋਗਿਵਰੋ ਮੁਨਿਃ । ਕਪਿਲਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾਨਂ ਯਜਤਾਂ ਵਰਮ੍ ।। ੫.

ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕਪਿਲ ਉਵਾਚ । ਕਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਸਂਦੇਹੋ ਰਾਜਨ੍ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕ । ਛਿਨ੍ਦਾਮਿ ਯੇਨ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਤੇऽਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ ।। ੫.

ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।'

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਉਤਾਹੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾ ਮੁਨੇ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਯਦਿ ਮੇऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਕृਤਃ ।। ੫.

ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੁਕਤੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।'

ਕਪਿਲ ਉਵਾਚ । ਇਮਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ । ਰੈਭ੍ਯੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਵਸੁਨਾ ਪੁਰਾ । ਵਸੁਰਾਸੀਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਦਾਨਪਤਿਃ ਪੁਰਾ ।। ੫.

ਕਪਿਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਭਯ ਨੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਸੂ ਨੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਵਸੂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।'

ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯ ਮਨੋਃ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਨ੍ਵਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ । ਵਸੁਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਦ੍ਮ ਗਤਵਾਂਸ੍ਤਦ੍ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ ।। ੫.

ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਿਆ।

ਪਥਿ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਵਰਂ ਨृਪ । ਅਪृਚ੍ਛਚ੍ਚ ਵਸੁਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਵਸਰਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੫.

ਰਾਜਨ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸੁ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ।

ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਦੇਵਸਮਿਤਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਗृਹੇ । ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸੁਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵਾਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੌਕਸਸ੍ਤਦਾ । ਤਾਵਤ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਰੈਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੫.

ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਧਰ, ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਰੈਭਯਾ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੀਤਮਨਸਾ ਵਸੁਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਃ । ਉਵਾਚ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਕ੍ਵ ਪ੍ਰਯਾਤੋऽਸਿ ਵੈ ਮੁਨੇ ।। ੫.

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਸੁ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੁਨਿ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਰੈਭ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਅਹਂ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਆਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਨृਪ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਹਂ ਦੇਵਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ।। ੫.

ਰੈਭਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਸੀ।'

ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਰੈਭ੍ਯੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਨ੍ਮਹਤ੍ਸਦਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵਾਨਿ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨਿ ਗਤਾ ਦੇਵਗਣਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੫.

ਜਦੋਂ ਰੈਭਯਾ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਾਵਦ੍ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰੈਭ੍ਯੇਣ ਸਹ ਸਂਵਿਦਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯਮਗਮਦ੍ ਵਸੁਨਾ ਚ ਸੁਪੂਜਿਤਃ ।। ੫.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਰੈਭਯਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਵਸੁ ਵਲੋਂ ਪੂਰਾ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠੇ।

ਰੈਭ੍ਯ ਆਙ੍ਗਿਰਸੋ ਰਾਜਾ ਵਸੁਸ਼੍ਚੋਪਵਿਵੇਸ਼ ਹ । ਉਪਵਿष੍ਟੇषੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤੇषੁ ਤੇष੍ਵਪਿ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੫.

ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ੀ ਰੈਭਯਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਵੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ।

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਦੇਵਗੁਰੂ ਰੈਭ੍ਯਂ ਵਚਨਮਨ੍ਤਿਕੇ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗ ।। ੫.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਰੈਭਯਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?'

ਰੈਭ੍ਯ ਉਵਾਚ । ਬृਹਸ੍ਪਤੇ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾऽਥਵਾ । ਮੋਕ੍ਸ਼ ਏਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੫.

ਰੈਭਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।'

ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ । ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰੁषਃ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁ ਵਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨੈਵ ਚ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ।। ੫.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।'