ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਊਰੁਯੁਗ੍ਮਂ ਨृਸਿਂਹਾਯ ਉਰਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਧਾਰਿਣੇ । ਕਣ੍ਠਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭਨਾਥਾਯ ਵਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤਯੇ ਤਥਾ ।। ੩੯.

ਦੋਵਾਂ ਥੱਥਾਂ ਤੇ 'ਨਰਸਿੰਹ' ਨੂੰ, ਛਾਤੀ ਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਧਾਰੀ' ਨੂੰ, ਗਲ੍ਹ ਤੇ 'ਕੌਸਤੁਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ' ਨੂੰ, ਤੇ ਵੱਖ ਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯਾਯੇਤਿ ਬਾਹੂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਸ਼ਿਰਃ । ਰਥਾਙ੍ਗਧਾਰਿਣੇ ਚਕ੍ਰਂ ਸ਼ਂਕਰਾਯੇਤਿ ਵਾਰਿਜਮ੍ ।। ੩੯.

ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ 'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ' ਨੂੰ, ਸਿਰ ਤੇ 'ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ' ਨੂੰ, ਚਕਰ ਤੇ 'ਰਥ ਚਕਰ ਧਾਰੀ' ਨੂੰ, ਤੇ ਕਮਲ ਤੇ 'ਸ਼ੰਕਰ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।

ਗਮ੍ਭੀਰਾਯੇਤਿ ਚ ਗਦਾਮਮ੍ਭੋਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੇ । ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੩੯.

ਗਦਾ ਤੇ 'ਗੰਭੀਰ' ਨੂੰ, ਕਮਲ ਤੇ 'ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੋ।

ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ ਚਤੁਰਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ ਬੁਧਃ । ਜਲਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਸਮਾਲ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਿਤਚਨ੍ਦਨਲੇਪਿਤਾਨ੍ ।। ੩੯.

ਮੁੜ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਚਾਰ ਘੜੇ ਰੱਖੋ — ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ।

ਚੂਤਪਲ੍ਲਵਸਗ੍ਰੀਵਾਨ੍ ਸਿਤਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਾਨ੍ । ਸ੍ਥਗਿਤਾਨ੍ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਿਲਪੂਰ੍ਣੈਃ ਸਕਾਞ੍ਚਨੈਃ ।। ੩੯.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਗਲ੍ਹ 'ਆਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ' ਨਾਲ ਸਜਾਓ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੋ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਤਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਤਿਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਕਲਸ਼ਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ੁਭਂ ਪੀਠਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਿਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਚਾਰ ਘੜੇ ਰੱਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਭਾਗਾ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਓ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੌਵਰ੍ਣਰੌਪ੍ਯਂ ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਂ ਵਾ ਦਾਰਵਂ ਤਥਾ । ਅਲਾਭੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਾਲਾਸ਼ਂ ਪਾਤ੍ਰਮਿष੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਵੀ ਚਲਦਾ ਹੈ।

ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯ੍ਰੂਪੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਮ੍ । ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੩੯.

ਉਹ ਪਾਤਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

ਤਤ੍ਰਾਨੇਕਵਿਧੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ੈਃ ਫਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਗਨ੍ਧਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ।। ੩੯.

ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਰਸਾਤਲਗਤਾ ਵੇਦਾ ਯਥਾ ਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾਹृਤਾਃ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੇਣ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਂ ਭਵਾਨੁਦ੍ਧਰ ਕੇਸ਼ਵ । ਏਵਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਜਾਗਰਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਵੇਦ ਲਿਆਏ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈ। ਇਹ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਅੱਗੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਵਿਭਵਸਾਰੇਣ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਤਥਾ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਚਤੁਰੋ ਦਾਪਯੇਦ੍ ਘਟਾਨ੍ ।। ੩੯.

ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਘੜੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ।

ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਬਹ੍ਵृਚੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਨ੍ਦੋਗੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤਥਾ । ਯਜੁਃਸ਼ਾਖਾਨ੍ਵਿਤੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਘਟਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰਂ ਕਾਮਤੋ ਤਦ੍ਯਾਦੇष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੩੯.

ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਬਹੁ-ਰਿਚਾ (ਰਿਗਵੇਦ) ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਛਾਂਦੋਗ (ਸਾਮਵੇਦ) ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਯਜੁਰਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੂੰ ਦਿਓ—ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।

ऋਗ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵੇ ਸਾਮਵੇਦਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋ ਅਥਰ੍ਵਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ।। ੩੯.

ਰਿਗਵੇਦ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।

ਅਨੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਵਾਚਯੇਤ੍ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪਂ ਚ ਸੌਵਰ੍ਣਮਾਚਾਰ੍ਯਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ।

ਗਨ੍ਧਧੂਪਾਦਿਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਮਂ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚੈਵੋਪਪਾਦਯੇਤ੍ । ਵਿਧਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਕੋਟਿਗੁਣੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ੩੯.

ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਇਹ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਯਸ੍ਤੁ ਮੋਹਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । ਸ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿ ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ । ਵਿਧਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਯੋ ਗੁਰੁਰਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ ।। ੩੯.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਧੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ 'ਗੁਰੂ' ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ । ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਭੋਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿ਷ਣੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦੱਖਣਾ ਦਿਓ।

ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਤਿਲੈਃ ਸ੍ਥਗਿਤਾਨ੍ ਕਾਰਯੇਦ੍ ਘਟਾਨ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸਜ੍ਜਲਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨੇ ।। ੩੯.

ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ।

ਦੇਵਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗਸ੍ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਭੂਰਿਣਾ ਪਰਮਾਨ੍ਨੇਨ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਨਰਃ । ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਸਹਿਤੋ ਬਾਲੈਰ੍ਵਾਗ੍ਯਤਃ ਸਂਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ।। ੩੯.

ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਆਪ, ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।

ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਧਰਣੀਵ੍ਰਤਕृਨ੍ਨਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਵਰ ।। ੩੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਧਰਤੀ-ਵ੍ਰਤ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਸ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਫਲ ਨੂੰ ਸੁਣ।

ਯਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਆਯੁਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ ਯਦਿ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ।। ੩੯.

ਹੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਵੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਜੇ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ,

ਤਦਾਨੀਮਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਫਲਂ ਕਥਯਿਤੁਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਥਾਪ੍ਯੁਦ੍ਦੇਸ਼ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਥਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ ।। ੩੯.

ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਦਸ਼ ਸਪ੍ਤ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਅष੍ਟੌ ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ । ਲਕ੍ਸ਼ਾਯੁਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਏਕਸ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍ ।। ੩੯.

ਦਸ, ਸੱਤ, ਦਸ, ਦੋ, ਅੱਠ ਤੇ ਚਾਰ—ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਨ; ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਚਤੁਰਯੁਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਤੈਰੇਕਸਪ੍ਤਤਿਯੁਗਂ ਭਵੇਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਮੁਨੇ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਹੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸ੍ਤੁ ਤਾਵਤੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰਿष੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਕੱਤਰ ਇਕੱਤਰ ਇਕੱਤਰ ਸੱਤਰ ਯੁਗ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਹੀ ਲੰਬੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨੋ ਮਾਸਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਤੇषਾਂ ਸ਼ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਆਯੁਰ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੯.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਯਃ ਸਕृਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮੇਤਾਮਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਚੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੩੯.

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਇਸ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਸਂਹਾਰੇ ਤਲ੍ਲਯਂ ਤਿष੍ਠਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟੌ ਭਵੇਦ੍ ਦੇਵੋ ਵੈਰਾਜਾਨਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੩੯.

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਵੈਰਾਜ ਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪਾਨਿ ਇਹ ਲੋਕਕृਤਾਨ੍ਯਪਿ । ਅਕਾਮੇ ਕਾਮਤੋ ਵਾਪਿ ਤਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ।। ੩੯.

ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਲੋਕੇ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਯੋ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯੋऽਥ ਵਾ ਨृਪਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਤਾਂ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸ ਰਾਜਾ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।। ੩੯.

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਵਰਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।