ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤਃ ਪਾਤ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਪਤਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਜ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਰੇਣ ਸਃ ।। ੩੮.

ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬਰਤਨ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਬਰਤਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ।

ਤਦ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਖ੍ਯਂ ਸਸਾਧ੍ਵਸਃ । ਅਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਾਵਦ੍ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਟਨਂ ਤ੍ਵਹਮ੍ । ਕਰੋਮਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੋऽਯਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮ ।। ੩੮.

ਉਹ ਬਰਤਨ ਫੜ ਕੇ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਭਿਖ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਮਟਨਂ ਵ੍ਯਾਧਸਤ੍ਤਮਃ । ਨਾਤਿਦੂਰੇਣ ਨਗਰਂ ਧਨਯੋषਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਭਿਖ ਲੈਣ ਲਈ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯ ਅਗ੍ਰਤਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇਭ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਹੇਮਪਾਤ੍ਰਾਗ੍ਰਪਾਣਯਃ । ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਨਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਉਸਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਚ ਭੂਤਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰਥਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਆਜਗਾਮ ਤਤੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਤਮृषਿਂ ਜਪਤਾਂ ਵਰਮ੍ ।। ੩੮.

ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਚੌ ਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਮृषਿਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਵ੍ਯਾਧਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੮.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਭਿਖ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖੀ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕਹੀ।

ਭਗਵਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਾਲਨਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮृषਿਪੁਂਗਵ । ਯਦਿ ਤ੍ਵਹਮਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ੍ਤਦੇਵਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੩੮.

"ਭਗਵਨ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਸ੍ਤਪੋਵੀਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਮੁਨਿਃ । ਨਦੀਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਜਲਪਾਤ੍ਰਂ ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਨਦੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਰਤਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਕਥਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਧ ਪਾਦੌ ਮਹਾਮਤੇ । ਇਤ੍ਯੇਤਨ੍ਮੁਨਿਨਾ ਵ੍ਯਾਧਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋऽਭਵਤ੍ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਂ ਚਾਸ੍ਯ ਭੋਜਨਂ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੩੮.

"ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਕਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ?" ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ: "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਖਾਏਗਾ?"

ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਗੁਰੁਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਤਾਂ ਤੁ ਸਰਿਤਂ ਦੇਵਿਕਾਂ ਸੁਧੀਃ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਦੇਵਿਕਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ।

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਵ੍ਯਾਧੋऽਸ੍ਮਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾऽਸ੍ਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾऽਸ੍ਮਿ ਸਰਿਦ੍ਵਰੇ । ਤਥਾਪਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਿ ਪਾਹਿ ਮਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਮ੍ ।। ੩੮.

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ; ਫਿਰ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।"

ਦੇਵਤਾਂ ਨੈਵ ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਤਥਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਗੁਰੁਪਾਦੌ ਪਰਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੩੮.

ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ।

ਏਵਂ ਵਿਧਸ੍ਯ ਮੇ ਦੇਵਿ ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਸਰਿਦ੍ਵਰੇ । ऋषੇਃ ਕ੍ਸ਼ਾਲਾਰ੍ਥਸਲਿਲਂ ਸਮੀਪਂ ਕੁਰੁ ਮਾਚਿਰਮ੍ ।। ੩੮.

ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰ; ਸਾਧੂ ਲਈ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਦੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਥ ਵ੍ਯਾਧੇਨ ਦੇਵਿਕਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਆਜਗਾਮ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵਿਕਾ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੀ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਨ੍ਤੀ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ । ਜਗਾਮ ਹ੍ਰਾਦਿਨੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਾਸ਼੍ਰਮਸਮੀਪਤਃ ।। ੩੮.

ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੀ ਗਈ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਵਸਾ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਯਯੌ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਚ ਤਦਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਬੁਭੁਜੇ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਥਾਚਮ੍ਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੩੮.

ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਣ ਲੱਗਾ, ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ।

ਤਮਸ੍ਥਿਸ਼ੇषਂ ਵ੍ਯਾਧਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਦੁਰ੍ਬਲਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਾਃ ਸਸਂਗ੍ਰਹਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੩੮.

ਉਸ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਸਿੱਧਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ।'

ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਵਰਂ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਨਾਮ ਚਾਕਰੋਤ੍ । ਭਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਨਾਮ ऋषਿਰਾਦ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੩੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਏਵਂ ਦਤ੍ਤਵਰੋ ਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤਮਾਹ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵ੍ਯਾਧੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਾਪਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।। ੩੮.

ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?'

ऋषਿਰੁਵਾਚ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਰੀਰਂ ਗਤਂ ਤੇऽਦ੍ਯ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ । ਤਪੋਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੇ ਪृਥਗ੍ਭੂਤਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੮.

ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ, ਹੇ ਉੱਚੇ, ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਖਾਣ ਦੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਲਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਪ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਗਤਂ ਨਾਸ਼ਮਿਦਾਨੀਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕਾਯੋऽਸਿ ਤਥਾऽਨ੍ਯਤ੍ ਤੇ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍ । ਤੇਨ ਵੇਦਾਃ ਸਮਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮੁਨੇ ।। ੩੮.

ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨ ਹੁਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਗੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।

ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਇਤਿ ਯਤ੍ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਭੇਦਂ ਵੈ ਕੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ ।। ੩੯.

ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਰਕ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।'

ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ । ਨ ਦ੍ਵੇ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਕਮ੍ । ਵਿਭੋਗਾਯਤਨਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮ੍ ।। ੩੯.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਦੋ ਨਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ।'

ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਮਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਪਰਂ ਸਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਜ੍ਞੇਯਮਤ੍ਯਨ੍ਤਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।। ੩੯.

ਪਹਿਲਾ ਸਰੀਰ ਅਧਰਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦੂਜਾ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੋਪਭੋਗਾਯ ਯਤ੍ ਤृਤੀਯਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਤਤ੍ਤ੍ਰਿਭੇਦਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਯਾਤਨਾ ਧਰ੍ਮਭੋਗਸ਼੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤ੍ਰਿਭੇਦਕਮ੍ ।। ੩੯.

ਤੀਜਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ: ਯਾਤਨਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਭੋਗ, ਤੇ ਆਮ ਭੋਗ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।

ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਵਃ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਾਸੀਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਨਿਘ੍ਨਤਃ ਸ ਵੈ । ਤਤ੍ਪਾਪਾਖ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੇ ਪਾਪਸਂਜ੍ਞਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੯.

ਜੋ ਹਾਲਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਜਦ ਜੀਵ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਪਾਪੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ੁਭਵृਤ੍ਤਿਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਪ ਆਰ੍ਜਵਮ੍ । ਅਪਰਂ ਧਰ੍ਮਰੂਪਂ ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤੇਨ ਵੇਦਪੁਰਾਣਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੩੯.

ਹੁਣ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ, ਤਪ ਤੇ ਸਚਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।

ਯਦਾष੍ਟਾਕਂ ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਪੁਮਾਂ- ਸ੍ਤਦਾ ਤ੍ਰ੍ਯਵਸ੍ਥਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਤੁ ਵੈ । ਗਤਾष੍ਟਵਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਗਤਃ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵੇਦਾਤ੍ਮਨਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੩੯.

ਜਦੋਂ ਅਠ-ਭਾਗੀ ਸਮੂਹ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਠ-ਭਾਗੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ, ਉਹ ਆਤਮ ਵਿਚ ਢਿੱਕਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਪਞ੍ਚ ਪੁਨਃ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਾਪਿ ਸਂਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਏਕਮਾਰ੍ਗਸ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ ।। ੩੯.

ਜਦੋਂ ਪੰਜ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਹੋਰ ਪੰਜ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਵੀ, ਤਾ ਇੱਕ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।