ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਗਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਮ੍ । ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਵਿਭੁਂ ਭੂਤਪਤਿਂ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮ੍ ।। ੩੬.

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਰ ਸੂਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਰਾਚਰਾਣਿ ਸृਜਸ੍ਯਥੋ ਸਂਹਰਸੇ ਤ੍ਵਮੇਵ । ਮਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮਂ ਨਯ ਦੇਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤਾ ਯੋਗਿਨੋ ਨਾਪਯਾਨ੍ਤਿ ।। ੩੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੋਗੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿष੍ਣੋ ਜਯ ਪਦ੍ਮਨਾਭ । ਜਯਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਜਯਾਪ੍ਰਮੇਯ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ।। ੩੬.

ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅਣਮਾਪੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ!

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਧਾਯ ਸ੍ਵਂ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਲਯਮਾਗਾਚ੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ।। ੩੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਮਾਰਾਧ੍ਯਸੇ ਦੇਵ ਭਕ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨਰੈਰ੍ਵਿਭੋ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮੇ ਸ਼ਂਸ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਭਾਵਨ ।। ੩੭.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਭਾਵਸਾਧ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਨ ਵਿਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਜਪੈਰਹਮ੍ । ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਥਾऽਪਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ।। ੩੭.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਧਨ ਜਾਂ ਜਪ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਨਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।। ੩੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਅਹਿਂਸਾ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ (-ਕਲ੍ਕਤ)ਾ । ਏਤਾਨਿ ਮਾਨਸਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਤੁ ਧਰਾਧਰੇ ।। ੩੭.

ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ।

ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਨਕ੍ਤਮੁਪਵਾਸਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਯਿਕਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੩੭.

ਇੱਕ ਪਰਮ ਭਗਤੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।

ਮੌਨਂ ਚਾਧ੍ਯਯਨਂ ਚੈਵ ਦੇਵਸ੍ਤੁਤ੍ਯਰ੍ਥਕੀਰ੍ਤਿਤਤ੍ । ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਚਿਕਂ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।।੩੭.

ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਲਈ ਜਪ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਹਟਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਰਤ ਹਨ।

ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਨ੍ਯਦृषਿਰੁਗ੍ਰਤਪਾਃ ਪੁਰਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪੇ ਆਰੁਣਿਰ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੭.

ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ, ਆਰੁਣੀ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ।

ਸੋऽਰਣ੍ਯਮਗਮਤ੍ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤਪੋਰ੍ਥੀ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਪਵਾਸਪਰਾਯਣਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਦੇਵਿਕਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸੋऽਵਸਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਿਲ । ਕਦਾਚਿਦਭਿषੇਕਾਯ ਸ ਜਗਾਮ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਿਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਜਪਨ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਯਾਨ੍ਤਮਗ੍ਰਤਃ । ਵ੍ਯਾਧਂ ਮਹਾਧਨੁਃਪਾਣਿਮੁਗ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ ।। ੩੭.

ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਯਾਤ੍ ਸ ਵਲ੍ਕਲਾਨਾਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ੍ਯ ਭਯਾਦਿਤਿ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਤਸ੍ਥੌ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਲ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਡਰ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਓਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਗਤਹਰਿਂ ਵ੍ਯਾਧੋ ਭੀਤ ਇਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਵਿਹਾਯ ਸਸ਼ਰਂ ਚਾਪਂ ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੭.

ਜਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੁਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਗਿਹਾਗਤਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਾ ਮਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਮੇ ਗਤਾ ।। ੩੭.

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਨਿਹਤਾਨਿ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨਿਹਤੌ ਚ ਕੁਟਮ੍ਬਿਨੌ ।। ੩੭.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰਵਾਲੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਨਰਕੇऽਭ੍ਯਧਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਇਦਾਨੀਂ ਤਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਪੋऽਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਤਃ । ਉਪਦੇਸ਼ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੩੭.

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨਾ ਪਾਪੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋऽਪ੍ਯਸੌ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਪਾਪਕਰ੍ਮੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਂਗਵਃ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁੱਪ ਰਹਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ।

ਅਨੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਸ ਧਰ੍ਮੇਪ੍ਸੁਰ੍ਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਦ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸੋऽਪਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਰਹਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਬੈਠਾ।

ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤਾਂ ਨਦੀਮਗਮਤ੍ ਕਿਲ । ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ।। ੩੭.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਬਾਘ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਦੀ 'ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲਗਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਯਾਵਦ੍ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਿ । ਤਾਵਦ੍ ਵ੍ਯਾਧੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋऽਸੌ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਯੋਜਿਤਃ ।। ੩੭.

ਜਦੋਂ ਬਾਘ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਤੁ ਉਤ੍ਥਾਯ ਪੁਰੁषਃ ਕਿਲ । ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇ ਮਗ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਕੁਲਮ੍ । ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਮੁਚ੍ਚੈਰੁਵਾਚ ਹ ।। ੩੭.

ਫਿਰ, ਬਾਘ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਉਠਿਆ। ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ' ਆਖਿਆ।

ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਣਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥਿਤੈਸ੍ਤਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਮਾਤ੍ਰੇ ਜਹੌ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚਾਭਵਚ੍ਛੁਭਃ ।। ੩੭.

ਬਾਘ ਨੇ ਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣਿਆ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਗਏ। ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਿਆ।

ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਯਾਮਿ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੁਕ੍ਤਪਾਪ੍ਮਾ ਨਿਰਾਮਯਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ । ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।। ੩੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ?' ਉਹ ਆਖਿਆ: 'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।'

ਅਹਂ ਜਾਨਾਮਿ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਅਹਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਨੈਵ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂ ਵਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਤਿ ।। ੩੭.

'ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਮਿਲਣਾ?'

ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਾਦਿਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਰੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਊਚੁਃ ਸ਼ਾਪਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ।। ੩੭.

ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਇਕ ਡਰਾਉਣਾ ਬਾਘ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ!'