ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ऋषਿਰਧ੍ਯਾਤ੍ਮਯੋਗੇਨ ਵਿਹਾਯੇਦਂ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋऽਭਵਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿ ਹਰੌ ਲਯਮਵਾਪ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਤਮਿਕ ਜੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਚ ਰਾਜਾऽਸੌ ਤਪੋऽਰ੍ਥਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਨਾਮਾਨਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਥਾਰਭਤ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਤਪ ਲਈ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਨਮਾਮਿ ਦੇਵਂ ਜਗਤਾਂ ਚ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਜਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ । ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣੈਕਦਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਧਰਂ ਦੇਵਵਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੩੬.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'

ਭਵੋਦਧੌ ਦੁਃਖਸ਼ਤੋਰ੍ਮ੍ਮਿਭੀਮੇ ਜਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਕृष੍ਣਪਾਤਾਲਮੂਲੇ । ਤਦਨ੍ਤਮੇਕੋ ਦਧਤੇ ਸੁਖਂ ਮੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਗੋਪਤਿਰਪ੍ਰਮੇਯ ।। ੩੬.

ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ—ਉਹ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਪਾਰ ਗੋਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁषੈਰ੍ਗ੍ਰਹੈਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਮਾਨਂ ਪੁਨਰੇਵ ਦੇਵ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਰਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ਗੋਪਤਿਰੁਗ੍ਰਬਾਹੁਃ ।। ੩੬.

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੱਟਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੁੱਧ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸਮਸ੍ਤਮ੍ । ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਭਵਾਦ੍ਭੀਤਂ ਤਿਗ੍ਮਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣੇ ।। ੩੬.

ਤੂੰ ਸਭ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਹੇ ਤੇਜੀਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ।

ਪਰੋऽਸਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਪੁਂਸਃ ਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸਿ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ । ਹੁਤਾਸ਼ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤ ਤੀਵ੍ਰਭਾਵ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਭਵੇ ਪਤਨ੍ਤਮ੍ ।। ੩੬.

ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ। ਹੇ ਅਚੁਤ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਤੀਬਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਬਚਾ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣਾਨ੍ਯਨੇਕਾ - ਨ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਦੇਹਿਨਾਂ ਯਤ੍ । ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਾਨਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਕਸ੍ਤੇ ਮਾਯਾਂ ਤਰਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਧਾਮਾ ।। ੩੬.

ਹੇ ਅਚੁਤ, ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਜੀਵ ਫਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੁਲਹੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਗੋਤ੍ਰਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਰੂਪਗਨ੍ਧ - ਮਨਾਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਮਜਂ ਵਰੇਣ੍ਯਮ੍ । ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਵਾਂ ਯਦ੍ਯੁਪਾਸਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ - ਸ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਬਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਾਃ ।। ੩੬.

ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਉਪਾਸਕ ਹਨ—ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਨਾ ਛੂਹਣਯੋਗ, ਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਗੰਧ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਵਰਣਨਯੋਗ, ਨਾ ਜੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ—ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਬ੍ਦਾਤਿਗਂ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਂ ਵਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵਿਕਰ੍ਮ੍ਮਿਣਾਂ ਸ਼ੁਭਭਾਵਂ ਵਰੇਣ੍ਯਮ੍ । ਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜਪਾਣਿਂ ਤੁ ਤਥੋਪਚਾਰਾ- ਦੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਤਤਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੩੬.

ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਤੇ ਕਮਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਗਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਮ੍ । ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਵਿਭੁਂ ਭੂਤਪਤਿਂ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮ੍ ।। ੩੬.

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਰ ਸੂਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਰਾਚਰਾਣਿ ਸृਜਸ੍ਯਥੋ ਸਂਹਰਸੇ ਤ੍ਵਮੇਵ । ਮਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮਂ ਨਯ ਦੇਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤਾ ਯੋਗਿਨੋ ਨਾਪਯਾਨ੍ਤਿ ।। ੩੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੋਗੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿष੍ਣੋ ਜਯ ਪਦ੍ਮਨਾਭ । ਜਯਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਜਯਾਪ੍ਰਮੇਯ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ।। ੩੬.

ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅਣਮਾਪੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ!

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਧਾਯ ਸ੍ਵਂ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਲਯਮਾਗਾਚ੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ।। ੩੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਮਾਰਾਧ੍ਯਸੇ ਦੇਵ ਭਕ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨਰੈਰ੍ਵਿਭੋ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮੇ ਸ਼ਂਸ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਭਾਵਨ ।। ੩੭.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਭਾਵਸਾਧ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਨ ਵਿਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਜਪੈਰਹਮ੍ । ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਥਾऽਪਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ।। ੩੭.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਧਨ ਜਾਂ ਜਪ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਨਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।। ੩੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਅਹਿਂਸਾ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ (-ਕਲ੍ਕਤ)ਾ । ਏਤਾਨਿ ਮਾਨਸਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਤੁ ਧਰਾਧਰੇ ।। ੩੭.

ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ।

ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਨਕ੍ਤਮੁਪਵਾਸਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਯਿਕਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੩੭.

ਇੱਕ ਪਰਮ ਭਗਤੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।

ਮੌਨਂ ਚਾਧ੍ਯਯਨਂ ਚੈਵ ਦੇਵਸ੍ਤੁਤ੍ਯਰ੍ਥਕੀਰ੍ਤਿਤਤ੍ । ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਚਿਕਂ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।।੩੭.

ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਲਈ ਜਪ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਹਟਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਰਤ ਹਨ।

ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਨ੍ਯਦृषਿਰੁਗ੍ਰਤਪਾਃ ਪੁਰਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਰਾ ਕਲ੍ਪੇ ਆਰੁਣਿਰ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੩੭.

ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ, ਆਰੁਣੀ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ।

ਸੋऽਰਣ੍ਯਮਗਮਤ੍ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤਪੋਰ੍ਥੀ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਪਵਾਸਪਰਾਯਣਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਦੇਵਿਕਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸੋऽਵਸਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕਿਲ । ਕਦਾਚਿਦਭਿषੇਕਾਯ ਸ ਜਗਾਮ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ ।। ੩੭.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਿਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਗਿਆ।

ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਜਪਨ੍ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਯਾਨ੍ਤਮਗ੍ਰਤਃ । ਵ੍ਯਾਧਂ ਮਹਾਧਨੁਃਪਾਣਿਮੁਗ੍ਰਨੇਤ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ ।। ੩੭.

ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਯਾਤ੍ ਸ ਵਲ੍ਕਲਾਨਾਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ੍ਯ ਭਯਾਦਿਤਿ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਤਸ੍ਥੌ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੩੭.

ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਲ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਡਰ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਓਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਗਤਹਰਿਂ ਵ੍ਯਾਧੋ ਭੀਤ ਇਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਵਿਹਾਯ ਸਸ਼ਰਂ ਚਾਪਂ ਤਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੭.

ਜਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।

ਵ੍ਯਾਧ ਉਵਾਚ । ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੁਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਵਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਗਿਹਾਗਤਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਾ ਮਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਮੇ ਗਤਾ ।। ੩੭.

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਨਿਹਤਾਨਿ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨਿਹਤੌ ਚ ਕੁਟਮ੍ਬਿਨੌ ।। ੩੭.

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰਵਾਲੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਨਰਕੇऽਭ੍ਯਧਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਇਦਾਨੀਂ ਤਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਪੋऽਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਤਃ । ਉਪਦੇਸ਼ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੩੭.

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨਾ ਪਾਪੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।