ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਵਾਨ੍ਨਹਾਰਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ਕੇਵਲਮ੍ ।। ੩੫.

ਉਸ ਦਿਨ ਜੌ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੋਮਾ ਗਿਆਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਧੇਰੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਆਦਿਤ੍ਰੇਤਾਸੁ ਰਾਜਾਨੋ ਮਣਿਜਾ ਯੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਾਨ੍ ਰਾਜਨ੍ ਯਤ੍ਰ ਜਾਤੋऽਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੩੬.

ਉੱਚੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਉਹ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਤੂੰ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।'

ਯੋऽਸੌ ਸੁਪ੍ਰਭਨਾਮਾਸੀਤ੍ ਸ ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਨ੍ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ । ਜਾਤੋऽਸਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੇਤਿ ਸ਼ੋਭਨਃ ।। ੩੬.

ਜੋ ਸੁਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੂੰ ਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਣਿਆ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਚਮਕੀ।

ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਯੋ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਾ ਮਣਿਜਃ ਸ ਸ਼ਨ੍ਤੇਤਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੩੬.

ਬਾਕੀ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੁਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਭਵਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਸ਼ਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਪਾਞ੍ਚਾਲੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਰਾਧਿਪਃ ।। ੩੬.

ਸੁਰਸ਼ਮੀ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ, ਸ਼ਸ਼ਕਰਨ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਭਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।

ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਙ੍ਗਵਂਸ਼ੇ ਵੈ ਸੁਨ੍ਦਰੋऽਪ੍ਯਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯੁਤ । ਸੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦੋऽਭੂਤ੍ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ਤੁਰ ਏਵ ਚ ।। ੩੬.

ਸੁਸ਼ਾਂਤੀ ਅੰਗ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਗ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੁੰਦ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਸੁਦਯੁਮਨ ਤੇ ਤੁਰਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਸੁਮਨਾਃ ਸੋਮਦਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਃ ਸਂਵਰਣੋऽਭਵਤ੍ । ਸੁਸ਼ੀਲੋ ਵਸੁਦਾਨਸ੍ਤੁ ਸੁਖਦੋ ਸੁਪਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ ।। ੩੬.

ਸੁਮਨਾਸ ਨੇ ਸੋਮਦੱਤ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਤੇ ਸੁਭ ਸਾਂਵਰਨ ਬਣਿਆ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਵਸੁਦਾਨ ਬਣਿਆ, ਸੁਖਦ ਸੁਪਤੀ ਹੋਇਆ।

ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸੇਨਾਪਤਿਰਭੂਤ੍ ਸੁਕਾਨ੍ਤੋ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸੋਮੋऽਭੂਜ੍ਜਨਕੋ ਰਾਜਾ ਏਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਨृਪ ।। ੩੬.

ਸ਼ੰਭੂ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਸੁਕਾਂਤ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਸੋਮ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵੇ ਭੂਮਿਮਿਮਾਂ ਰਾਜਨ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਃ । ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦਿਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੩੬.

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾऽਮृਤਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਤੁਮਿਯਾਦ੍ ਵਨਮ੍ ।। ੩੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਇਸ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।'

ऋषਿਰਧ੍ਯਾਤ੍ਮਯੋਗੇਨ ਵਿਹਾਯੇਦਂ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋऽਭਵਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿ ਹਰੌ ਲਯਮਵਾਪ ਚ ।। ੩੬.

ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਤਮਿਕ ਜੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਚ ਰਾਜਾऽਸੌ ਤਪੋऽਰ੍ਥਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਨਾਮਾਨਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤੋਤੁਮਥਾਰਭਤ੍ ।। ੩੬.

ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਤਪ ਲਈ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਰਾਜੋਵਾਚ । ਨਮਾਮਿ ਦੇਵਂ ਜਗਤਾਂ ਚ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਨੁਜਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ । ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣੈਕਦਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਧਰਂ ਦੇਵਵਰਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੩੬.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'

ਭਵੋਦਧੌ ਦੁਃਖਸ਼ਤੋਰ੍ਮ੍ਮਿਭੀਮੇ ਜਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤੇ ਕृष੍ਣਪਾਤਾਲਮੂਲੇ । ਤਦਨ੍ਤਮੇਕੋ ਦਧਤੇ ਸੁਖਂ ਮੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਗੋਪਤਿਰਪ੍ਰਮੇਯ ।। ੩੬.

ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ—ਉਹ ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਅਪਾਰ ਗੋਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁषੈਰ੍ਗ੍ਰਹੈਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਮਾਨਂ ਪੁਨਰੇਵ ਦੇਵ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯੁਦ੍ਧਰਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ਗੋਪਤਿਰੁਗ੍ਰਬਾਹੁਃ ।। ੩੬.

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੱਟਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੁੱਧ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਤ੍ਵਮੁਤ੍ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸਮਸ੍ਤਮ੍ । ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਭਵਾਦ੍ਭੀਤਂ ਤਿਗ੍ਮਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣੇ ।। ੩੬.

ਤੂੰ ਸਭ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਹੇ ਤੇਜੀਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ।

ਪਰੋऽਸਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਪੁਂਸਃ ਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸਿ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ । ਹੁਤਾਸ਼ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤ ਤੀਵ੍ਰਭਾਵ ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਭਵੇ ਪਤਨ੍ਤਮ੍ ।। ੩੬.

ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ। ਹੇ ਅਚੁਤ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਤੀਬਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਬਚਾ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕ੍ਰਮਣਾਨ੍ਯਨੇਕਾ - ਨ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਦੇਹਿਨਾਂ ਯਤ੍ । ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਾਨਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਕਸ੍ਤੇ ਮਾਯਾਂ ਤਰਤੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਧਾਮਾ ।। ੩੬.

ਹੇ ਅਚੁਤ, ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਜੀਵ ਫਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੁਲਹੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਗੋਤ੍ਰਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਰੂਪਗਨ੍ਧ - ਮਨਾਮਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਮਜਂ ਵਰੇਣ੍ਯਮ੍ । ਗੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਵਾਂ ਯਦ੍ਯੁਪਾਸਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ - ਸ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਜੋ ਭਵਬਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਾਃ ।। ੩੬.

ਹੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਉਪਾਸਕ ਹਨ—ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਨਾ ਛੂਹਣਯੋਗ, ਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਗੰਧ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਵਰਣਨਯੋਗ, ਨਾ ਜੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ—ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਬ੍ਦਾਤਿਗਂ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਂ ਵਿਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵਿਕਰ੍ਮ੍ਮਿਣਾਂ ਸ਼ੁਭਭਾਵਂ ਵਰੇਣ੍ਯਮ੍ । ਚਕ੍ਰਾਬ੍ਜਪਾਣਿਂ ਤੁ ਤਥੋਪਚਾਰਾ- ਦੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਤਤਂ ਨਮਾਮਿ ।। ੩੬.

ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਤੇ ਕਮਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਗਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਮ੍ । ਸ਼ਮ੍ਭੁਂ ਵਿਭੁਂ ਭੂਤਪਤਿਂ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮ੍ ।। ੩੬.

ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਰ ਸੂਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਂ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚਰਾਚਰਾਣਿ ਸृਜਸ੍ਯਥੋ ਸਂਹਰਸੇ ਤ੍ਵਮੇਵ । ਮਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਮਂ ਨਯ ਦੇਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤਾ ਯੋਗਿਨੋ ਨਾਪਯਾਨ੍ਤਿ ।। ੩੬.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਜੋਗੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿष੍ਣੋ ਜਯ ਪਦ੍ਮਨਾਭ । ਜਯਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਜਯਾਪ੍ਰਮੇਯ ਜਯਸ੍ਵ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ।। ੩੬.

ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅਣਮਾਪੇ! ਤੇਰਾ ਜੈਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ!

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਨਿਧਾਯ ਸ੍ਵਂ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਲਯਮਾਗਾਚ੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ।। ੩੬.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਮਾਰਾਧ੍ਯਸੇ ਦੇਵ ਭਕ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨਰੈਰ੍ਵਿਭੋ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮੇ ਸ਼ਂਸ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਭਾਵਨ ।। ੩੭.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਭਾਵਸਾਧ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਨ ਵਿਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਜਪੈਰਹਮ੍ । ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤਥਾऽਪਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ ।। ੩੭.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਧਨ ਜਾਂ ਜਪ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਨਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।। ੩੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

ਅਹਿਂਸਾ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ (-ਕਲ੍ਕਤ)ਾ । ਏਤਾਨਿ ਮਾਨਸਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਤੁ ਧਰਾਧਰੇ ।। ੩੭.

ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ।

ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਨਕ੍ਤਮੁਪਵਾਸਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਯਿਕਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੩੭.

ਇੱਕ ਪਰਮ ਭਗਤੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।