ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਦੇਵਾਯ ਸ਼ਿਵਸ਼ਂਭੁਭਵਾਯ ਚ । ਕਪਰ੍ਦਿਨੇ ਕਰਾਲਾਯ ਮਹਾਦੇਵਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ।। ੩੩.

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੰਭੂ, ਭਵ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕਰਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਏਵਂ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰੁਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ ਸਨਾਤਨਃ । ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵੋऽਹਂ ਯਤ੍ਕਰੋਮਿ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੩੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦੇਹਿ ਨੋ ਭਵ ਮਾਚਿਰਮ੍ । ਯਜ੍ਞਂ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਨੋ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੩੩.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਵ, ਸਾਨੂੰ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਵੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'

ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਸ਼ਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੁ ਸਹਿਤਾ ਇਤਿ । ਅਹਂ ਪਤਿਰ੍ਵੋ ਭਵਤਾਂ ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ । ਤਥੇਤਿ ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ ।। ੩੩.

ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਕਠੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੋਗੇ।' ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ,' ਅਤੇ ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਿਥਿਰਸ੍ਤੁ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੩.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਭਵਨ੍ਤਂ ਯੇ ਯਜਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਯਾਦ੍ਗੋਧੂਮਾਨ੍ਨੇਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ੩੩.

ਉਸ ਤਿਥਿ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੁਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਹੂੰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਣ।

ਏਵਮਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਾ । ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਨੇਤ੍ਰੇ ਫਲੇ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਭਗਪੂष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਤੋਰਪਿ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਸਕਲਂ ਸ ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਚ ਸੁਰੇष੍ਵਪਿ ।। ੩੩.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ, ਅਜੋਕੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਭਗ ਤੇ ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚੋਂ ਦੰਦ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਫਲ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ।

ਏਵਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਃ ਸਂਭੂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਰਾ । ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਯੋਗੇਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ; ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਮਾਨਵਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਂਭਵਂ ਰਾਜਨ੍ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੩੪.

ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਜੋ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

ਏਕਾਗ੍ਰਮਨਸਾ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਨਸਾ ਬਹਿਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਮਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਸਰ੍ਗੇਪ੍ਸੁਰੁਚ੍ਚਕੈਃ ।। ੩੪.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਤਦਾ ਯੋਗਂ ਗਤਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ਦੇਹਾਦ੍ ਧੂਮਵਰ੍ਣਾਕृਤਿਤ੍ਵਿषਃ ।। ੩੪.

ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋੜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਨਿਕਲ ਆਏ।

ਪਿਬਾਮ ਇਤਿ ਭਾषਨ੍ਤਃ ਸੁਰਾਨ੍ ਸੋਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਹ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਜਿਗਮਿषਨ੍ਤੋ ਵੈ ਵਿਯਤ੍ਸਂਸ੍ਥਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ ।। ੩੪.

ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਆਓ ਪੀਈਏ,' ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ 'ਸੋਮ' ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨ ਉਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰਃ ਸਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਆੜੇ ਪਏ ਹੋਏ ਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕਰਕੇ ਪਏ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋਵੋਗੇ।'

ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ । ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਸਤਤ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਧਾਨਤਃ ।। ੩੪.

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਸਨ, ਉਹ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਪਿਤਰ ਕਹਾਏ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਧੇ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤੋ ਯੈਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਿਣਃ । ਨਿਤ੍ਯੈਰ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੈਃ ਕਾਮ੍ਯੈਃ ਪਾਰ੍ਵਣੈਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ ।। ੩੪.

ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਯਮਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਖਵਾਰਿਕ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ।

ਬਹਿਃਪ੍ਰਵਰਣਾ ਯੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ । ਆਜ੍ਯਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਤਾਨਰ੍ਚਯਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਃ ਸਦਾ ।। ੩੪.

ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਾਹਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਘਿਉ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਪਿਤृਨਾਮਤਃ । ਤਾਨੇਵਾਰ੍ਚਯਤਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਧਿਮਨ੍ਤ੍ਰਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ ।। ੩੪.

ਸ਼ੂਦਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਪਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।

ਅਨਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੋ ਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋ ਨਰਾਃ । ਸ੍ਵਕਾਲਿਨਸ੍ਤੇऽਰ੍ਚਯਨ੍ਤੁ ਲੋਕਾਗ੍ਨਿਪੁਰਤਃ ਸਦਾ ।। ੩੪.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਜਗਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੂਜਿਤਾ ਯੂਯਮਿष੍ਟਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤ । ਆਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਧਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਮਭਿਜਨਂ ਸ੍ਮृਤਿਮ੍ ।। ੩੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਯੁ, ਇੱਜ਼ਤ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਵਿਦਿਆ, ਚੰਗਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇषਾਂ ਪਨ੍ਥਾਨਮਾਕਰੋਤ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੩੪.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ।

ਤੂष੍ਣੀਂ ਸਸਰ੍ਜ ਭੂਤਾਨਿ ਤਮੂਚੁਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਤਃ । ਵृਤ੍ਤਿਂ ਨੋ ਦੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ ਯਯਾ ਵਿਨ੍ਦਾਮਹੇ ਸੁਖਮ੍ ।। ੩੪.

ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਹੋਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਜੀਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੁੱਖ ਪਾ ਸਕੀਏ।'

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ । ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਦਿਨਂ ਵੋऽਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਂ ਕੁਸ਼ਤਿਲੋਦਕੈਃ । ਤਰ੍ਪਿਤਾ ਮਾਨੁषੈਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪਰਾਂ ਗਚ੍ਛਥ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ।। ੩੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਦਿਨ ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।'

ਤਿਲਾ ਦੇਯਾਸ੍ਤਥੈਤਸ੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਪਰਮਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਤੁष੍ਟਾ ਵਰਂ ਯਚ੍ਛਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ।। ੩੪.

ਇਸ ਦਿਨ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਲਦੀ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਅਤ੍ਰਿਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ਸੋਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਜਾਮਾਤृਤਾਂ ਗਤਃ ।। ੩੫.

ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤਰੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਜਵਾਈ ਬਣਿਆ।

ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿ ਯਾਃ ਕਨ੍ਯਾ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਸੋਮਪਤ੍ਨ੍ਯੋऽਤਿਮਨ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਤੁ ਰੋਹਿਣਿ ।। ੩੫.

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸੱਤਾਈ ਕਨਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੋਹਿਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਤਾਮੇਵ ਰਮਤੇ ਸੋਮੋ ਨੇਤਰਾ ਇਤਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮਃ । ਇਤਰਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰਾਗਤ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਸਮਤਾਂ ਸ਼ਸ਼ੇਃ ।। ੩੫.

ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਾ ਸਿਰਫ ਰੋਹਿਣੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ।

ਦਕ੍ਸ਼ੋऽਪ੍ਯਸਕृਦਾਗਤ੍ਯ ਤਮੁਵਾਚ ਸ ਨਾਕਰੋਤ੍ । ਸਮਤਾਂ ਸੋऽਪਿ ਤਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੋ ਭਵ ।। ੩੫.

ਦਕ੍ਸ਼ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਇਆ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਲੁਕ ਜਾ।'

ਏਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸੋਮੋ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਜੇਦਥ । ਉਵਾਚ ਸੋਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਭਵਾਨੇਵਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਅਨੇਕਜੋ ਵਿਹਾਯੇਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਹਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।। ੩੫.

ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਸੋਮਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ: ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ।'